
Jana Kochanowski
Jan Kochanowski uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie, który przyczynił się do rozkwitu języka polskiego, w swych dwóch utworach pokazuje odmienne zdanie na temat znaczenia cnoty w życiu ludzkim. Renesans jest opozycją do filozofii średniowiecza, gdzie człowiek skupiał swą uwagę wobec Boga, umartwiając się i modląc. Odrodzenie odbiegało od tej filozofii i przedstawiało nową wizje człowieka szczęśliwego. W pieśniach i fraszkach, które Kochanowski pisał przez całe życie, w sposób żartobliwy, ale dosadny ukazywał i krytykował zachowania, słabości i wady człowieka.
Jan Kochanowski uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie, który przyczynił się do rozkwitu języka polskiego, w swych dwóch utworach pokazuje odmienne zdanie na temat znaczenia cnoty w życiu ludzkim. Renesans jest opozycją do filozofii średniowiecza, gdzie człowiek skupiał swą uwagę wobec Boga, umartwiając się i modląc. Odrodzenie odbiegało od tej filozofii i przedstawiało nową wizje człowieka szczęśliwego. W pieśniach i fraszkach, które Kochanowski pisał przez całe życie, w sposób żartobliwy, ale dosadny ukazywał i krytykował zachowania, słabości i wady człowieka. Wynikało to z tego, iż Kochanowski opierał swa twórczość na starożytnych poglądach: epikureizmie, czyli korzystanie z życia, dążąc do szczęścia człowieka z zasadą carpe diem i stoicyzm, czyli wprowadzanie umiaru i harmonii w życiu, znalezienie złotego środka. Pieśń jest najstarszym gatunkiem poezji lirycznej. Nowożytny kształt pieśni jako wiersza wywodzi się z utworów Horacego. Niewątpliwie widać iż Horacy był autorytetem dla wielu pisarz. Pieśń poruszała różne tematy dotyczące życia społeczeństwa: miłość, zabawy czy wzywania do walki. Jan Kochanowski w najpełniejszy sposób realizował gatunek. W renesansie polskim stworzył model pieśni obowiązujący do dziś czyli wiersz sylabiczny. W „Pieśni III” występuje sześć strof, każda zbudowana jest z czterech wersów. Pojawiają się też rymy np. „wysoko - oko”, „podawa-zstawa”,„nosi-przenosi”. Występują także powtórzenia: anafora w ostatniej piątej zwrotce „cnota skarb wieczny, cnota klejnot drogi”. Liczne są także epitety np. „skarb wieczny”, „niestała pani”, „nieprzyjaciel srogi”, „klejnot drogi ”. Znajdziemy również porównania: „……tył każdy podawa / Jako cień, kiedy słońca mu nie stawa.” Głównym tematem „Pieśni III” jest przewijający się wątek fortuny i jej wpływ na życie człowieka. Autor zwraca uwagę na cnotę, która jest najcenniejszą wartością, pielęgnowana w sercu człowieka może być dla niego równocześnie „nagrodą i płacą”. Cnota - virtus jest jedną z najważniejszych wartości epoki renesansu. Pokazuje równiej swoistą ozdobą życia oraz Fortuna -s zczęście, bogactwo które tak szybko przychodzi jak przemija. Lecz zmienność Fortuny ma także swoje dobre strony, ponieważ zawsze po smutku przychodzi radość, a po ciemnej nocy dzień. Aby uchronić się przed złym wpływem Fortuny, ludność renesansu żyła wg określonych zasad moralnych, odznaczała się cnotą. Kochanowski pokazuje, iż ludzie patrzyli na człowieka jaki on jest tylko na jego fortune nie był on szanowany. Podziwiali jego bogactwo i jemu się kłaniali gdyby stracił on wszystko był by jak „cień ’’ którego nikt nie podziwia i nie wychwala , który przyćmi słońce. Nie powinniśmy wywyższać się ponad innych z powodu bogactwa czy też innego czynnika umożliwiającego osiągnięcie błahego i infantylnego poczucia „wyższości”. Bogactwo potrafi zasłonić, zamglić człowiekowi oczy i doprowadzić do znieczulicy, utraty autorytetów i ideałów. ‘‘Cnota skarb wieczny, cnota klejnot drogi’’ autor podkreśla ważność cnoty która jest większym skarbem niż bogactwo, która nie przeminie jeśli będziemy o nią dbać . Nie stracimy jej przez naszych wrogów, czy też wrogie zjawiska atmosferyczne. Cnota i mądrość są wartościami, do których warto dążyć, a nie są nimi rzeczy materialne. Jan Kochanowski pragnie wywrzeć na czytelnikach specyficzne postawy, używa więc drugiej osoby liczby pojedynczej. Celem tego zabiegu jest dogłębne trafienie do wyobraźni czytającego utwór. Celem utworu było ukazanie filozofii i prądów epoki, postaw jakie powinien reprezentować człowiek doby renesansu. Oczywiście, jak to w renesansie, autor osiąga swój cel, czyli przestrogę skierowaną do czytelnika przed zmiennością fortuny, dzięki zaczerpnięciu elementów za starożytności. Pierwszy wers trenu XI rozpoczyna się wykrzyknieniem. Odwołuje się on do słów wypowiedzianych przez umierającego Brutusa, czyli zabójcy Juliusza Cezara. Poeta zastanawia się na tym jak cnota może uchronić człowieka przed niesprawiedliwościowa losu.…) Kogo kiedy pobożność jego ratowała?/ Kogo dobroć przypadku złego uchowała? (…). Poeta zadaje sobie dwa pytania retoryczne kiedy los człowieka dobroć ratuje człowieka i stwierdza że ktoś lub coś miesza w ludzkim losie, życiu nazywa to „nieznajomym wrogiem „.Ludzki wróg nie ma ani dobrych ani złych rzeczy dla nas Myśle, że Jan Kochanowski w swoich utworach pokazuje refleksje dotyczące ludzkiego życia, chce ukazać nam co jest dobre dla człowieka renesansu, a co złe. Poeta zaleca nam korzystanie z dobroci życia i cierpliwości. Myślę, że te utwory utożsamiają się z jego życiem. Poeta pokazał, iż cnota jest dla niego jak „klejnot drogi” czyli jest to bezcenna rzecz która jest cenniejsza niż cała fortuna i ona nie przeminie. Nie zależnie od lego losu czy świata w którym żyje jest to jedna z podstawowych wartości dla ludzi renesansu.
