ZAGROŻENIA ASYMETRYCZNE

WSTĘP Pojęcie zagrożenia asymetrycznego, wraz ze wzrostem liczby zamachów terrorystycznych, nabrało popularności. Jednym z wielu przykładów może być ten z 11 września 2001 roku, którego sprawcami byli przedstawiciele organizacji Al-Kaida. Również głośne, przewlekłe konflikty zbrojne w Iraku czy Afganistanie sprawiły, iż termin “wojna asymetryczna” stał się w ostatnich latach bardzo istotny.

DEFINICJA ASYMETRII Termin „konfliktu asymetrycznego” pojawił się w literaturze w USA w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Określano nim taki konflikt zbrojny, „kiedy państwo i jego siły zbrojne konfrontowane są z przeciwnikiem, którego cele, organizacja, ośrodki walki i metody działania nie mieszczą się w konwencjonalnym pojęciu wojny. Wojna asymetryczna nie zna pojęcia pola walki, frontu, odbywa się w rozproszeniu bez zachowania ciągłości geograficznej i chronologicznej” 1 . Podsumowując: Zagrożenie asymetryczne to wykorzystywanie słabego punktu przeciwników w celu osiągnięcia przewagi na polu konfrontacji; 2. Pojedyncze państwa nie są w stanie samodzielnie przeciwdziałać zagrożeniom asymetrycznym, co wymaga działania w ramach wielkich koalicji, paktów, organizacji itp. SPOSOBY PRZECIWDZIAŁANIA KONFLIKTOM ASYMETRYCZNYM W sensie przedmiotowym współczesne zagrożenia asymetryczne związane są z istnieniem terroryzmu międzynarodowego, niekontrolowanym rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia i zorganizowaną przestępczością międzynarodową. W przypadku eliminacji zagrożenia asymetrycznego jego znaczenie wydaje się nikłe, co najmniej drugorzędne. Podobnie nikłe szanse widać w odniesieniu do użycia niektórych innych elementów potencjału wojskowego współczesnych państw, w szczególności potencjału nuklearnego. Broń nuklearna w dobie istnienia zagrożeń asymetrycznych nie spełnia już w sposób właściwy zadania odstraszania potencjalnych agresorów, a jej odwetowe (lub prewencyjne) użycie wydaje się mało prawdopodobne.

Największe efekty w redukcji zagrożenia asymetrycznego osiągają niekonwencjonalne siły zbrojne działające w sposób szybki i zdecydowany. W ślad za współczesnymi doświadczeniami amerykańskimi w tym względzie poszły już, albo uczynią to w najbliższym czasie inne państwa zachodnie. Znaczące miejsce zarówno w aspekcie rozpoznania, jak i eliminowania asymetrycznego przeciwnika zajmują dziś zautomatyzowane i zdalnie sterowane środki walki (np. samoloty bezzałogowe). Zagrożenia asymetryczne są dziś w sposób dość efektywny monitorowane przez wyspecjalizowane organy. Monitoring ten polega głównie na: • wprowadzaniu zamieszania lub obezwładnianiu kluczowych elementów infrastruktury przeciwnika • uniemożliwianiu przeciwnikowi rozwinięcia jego wojsk w okresie konfliktu lub opóźnianiu tego rozwinięcia • osłabianiu skuteczności wojskowej przeciwnika • uniemożliwianiu przeciwnikowi osiągnięcia przewagi informacyjnej Jednym z pierwszych państw, które poczyniły kroki w kierunku właściwego sprostania wymogom działań asymetrycznych, są Chiny. Nie tylko wyposażają swoje siły zbrojne w nowoczesne systemy uzbrojenia i sprzętu, lecz także dostrzegają potencjalne skutki, jakie mogą przynieść takie działania, szczególnie dla powodowania zagrożeń Stanom Zjednoczonym, względnie ich sojuszników.
Zagrożenia asymetryczne mają charakter zarówno militarny, jak i niemilitarny. Ich specyfikę warunkuje dość obszerna grupa czynników. Wedle T. Szubrychta obejmują one „myślenie, organizowanie i działanie odmienne od przeciwnika [.] Ich celem jest maksymalizacja własnej przewagi przy jednoczesnym wykorzystaniu słabości przeciwnika dla uzyskania dominacji lub większej swobody operacyjnej”