Operacje pokojowe jako metoda rozwiązywania konfliktów stała się powszechna w drugiej połowie XX w. Genezy tej idei można doszukiwać się już w 1899 i 1907 roku, kiedy dyskutowano o policji międzynarodowej i międzynarodowych siłach morskich, mających służyć zachowaniu pokoju międzynarodowego. Pierwsza operacja pokojowa została powołana w 1948 roku i miała miejsce w Palestynie. Taki rodzaj działań stał się do dziś jednym z podstawowych instrumentów ONZ na rzecz zapewniania pokoju i bezpieczeństwa.
W literaturze do definiowania działań o charakterze pokojowym stosowane są dwa pojęcia: operacje pokojowe i operacje wsparcia pokoju. Różnią się podstawą prawną ich organizacji i formą jej prowadzenia. Operacje pokojowe są to wszelkie działania o charakterze pokojowym, których podstaw należy doszukiwać się w rezolucjach ONZ. Natomiast operacje wsparcia pokoju to działania prowadzone metodami walki zbrojnej, często z mandatu ONZ, przekazanego organizacji militarnej (np. NATO).
W Karcie Narodów Zjednoczonych nie znajdujemy definicji operacji pokojowych. Nie są uregulowane także w precyzyjny sposób kompetencje organów ONZ w tej kwestii. Dlatego też jest wiele definicji operacji pokojowych, które zrodziły się na skutek ich powszechnego stosowania. W literaturze często słowa ,,misja” i ,,operacja” stosowane są zamiennie. Przyjmuje się że są to ,,działania z ograniczonym użyciem sił zbrojnych podejmowane przez społeczność międzynarodową w celu utrzymania lub przywrócenia pokoju w rejonie konfliktu . Stosowane w National Defence Univercity, definiuje się jako: ,,pole działania Narodów Zjednoczonych, w ramach których międzynarodowy personel cywilny i (lub) wojskowy rozmieszczony jest za zgodą stron i pod dowództwem Narodów Zjednoczonych w celu pomocy i rozwiązania istniejących lub potencjalnych konfliktów międzynarodowych lub wewnętrznych mających wyraźnie wymiar międzynarodowy” . W rozumieniu NATO Defence Collage to: ,,zapobieganie, ograniczanie, łagodzenie i zakończenie działań wojennych między państwami lub wewnątrz państwa za pośrednictwem pokojowej interwencji trzeciej strony zorganizowanej i kierowanej przez organizację międzynarodową przy użyciu personelu wojskowego, policyjnego i cywilnego dla przywrócenia i utrzymania pokoju” . Według interpretacji polskiego dyplomaty Lesława Zapałowskiego to: ,,działania stosowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych środkami o charakterze militarnym, paramilitarnym lub niemilitarnym w celu utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa bądź to przez zmianę sytuacji stanowiącej groźbę dla pokoju, bądź to dla ułatwienia pokojowego załatwienia sporu, bądź to dla zainicjowania akcji w związku z groźbą naruszenia pokoju’’ Operacje pokojowe definiowane są także jako: użycie wielonarodowych sił wojskowych i cywilnych pod nadzorem ONZ do rozwiązania konfliktów wewnętrznych lub międzynarodowych. Decyzję o uruchomieniu operacji pokojowych mogą podejmować: Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa lub sekretarz generalny. Rozróżnia się dwa rodzaje operacji pokojowych: -misje obserwacyjne -operacje z użyciem kontyngentu wojskowego- sił zbrojnych NZ.

Każda z wymienionych interpretacji zawiera: • cel, którym jest kształtowanie pokoju na świecie, • warunki angażowania kontyngentu sił pokojowych, kierowanych przez międzynarodową organizację pokojową, • zgodę stron konfliktu na wprowadzenie sił pokojowych. Operacje wsparcia pokoju definiowane są jako:,, wielofunkcyjne operacje pokojowe prowadzone na zasadzie bezstronności, na podstawie mandatu ONZ/OBWE, z zaangażowaniem sił wojskowych, działań dyplomatycznych i humanitarnych w celu osiągnięcia długotrwałego porozumienia politycznego pomiędzy stronami konfliktu lub innych warunków sprecyzowanych w mandacie’’. Tak jak w definicjach OZN celem jest utrzymanie pokoju, kierownictwo powinno należeć do uznanej organizacji międzynarodowej, która zwracając się do NATO, powinna opracować mandat oraz wyznaczyć osobę kierującą operacją w jej imieniu, a wszystkie strony konfliktu powinny posiadać wolę do jego rozwiązania. W ciągu minionego pięćdziesięciolecia nastąpiła ewolucja operacji pokojowych. Wiążę się to ze zmianą charakteru misji. Coraz częściej są one prowadzone przez organizacje regionalne czy też koalicje państw. Znacząco poszerzył się zakres zadań wykonywanych podczas operacji. Wyodrębnić można trzy okresy ewolucji operacji pokojowych. Pierwszy obejmuje lata 1948-1956 i ma charakter misji obserwacyjnych. Drugi okres zapoczątkowany został w roku 1956 wraz ze stworzeniem pierwszych Doraźnych Sił Pokojowych – UNEF I ,w celu nadzorowania wycofania się wojsk brytyjskich i francuskich i izraelskich z Egiptu. Była to pierwsza przeprowadzona przez lekko uzbrojone siły operacja utrzymania pokoju. Trzeci okres operacji rozpoczął się wraz z zakończeniem zimnej wojny. W tym okresie pojawiły się operacje polegające na użyciu siły w celu wymuszenia przestrzegania postanowień Rady Bezpieczeństwa. Od końca lat 80-tych nastąpił znaczny wzrost operacji pokojowych. W latach 1948-1988 przeprowadzono 13 operacji , podczas gdy w latach 1988-2002 było ich aż 42. Dynamiczne zmiany we współczesnym świecie i sposoby rozwiązywania konfliktów i sytuacji kryzysowych wymagają nowego modelu operacji. Po zimnej wojnie nastąpił zanik dwubiegunowości, a wraz z nim przestał zagrażać światu konflikt globalny. Pojawiły się konflikty o charakterze narodowościowym, etnicznym i religijnym, które mają najczęściej charakter wewnątrzpaństwowy. Pojawiły się zagrożenia asymetryczne, trudne do zidentyfikowania. Źródłem zagrożenia może być przestępcza organizacja polityczna lub gospodarcza, której cele i metody są nieprzewidywalne.
Współcześnie zadaniem działań militarnych są takie zachowania, które prowadzą do obniżenia skali napięć. Podstawowym kryterium współczesnych operacji pokojowych powinny być założenia odnoszące się do osiągnięcia celu bez krwawego wymiaru walki zbrojnej. Celem nie jest zajęcie i utrzymanie terytorium przeciwnika, a jeżeli terytorium jest zajmowane, to w celu wprowadzenia na nim stabilizacji i normalizacji stosunków społecznych. Do głównych warunków organizowania operacji należy zaliczyć przede wszystkim: legalność, minimalizację strat, kompleksową osłonę działań militarnych, zabezpieczenie logistyczne oraz udział cywilnych instytucji rządowych lub pozarządowych. Legalność operacji powinna opierać się na mandacie ONZ. Istnieje również przypadek, kiedy podstawą legitymizacji jest zaangażowanie wielu państw w rozwiązanie danego konfliktu. Kolejnym z wymienionych warunków jest minimalizacja strat po obu stronach. We współczesnych czasach, przy dobie rozwoju nowoczesnych środków walki zbrojnej możliwe jest dokonanie masowych zniszczeń po stronie przeciwnej, jednak takie działanie nie jest akceptowane przez społeczność międzynarodową. W przeszłości osiągnięcie zwycięstwa wiązało się z zadaniem przeciwnikowi maksymalnych strat. Współcześnie odchodzi się od takiego założenia, na rzecz wspierania działań politycznych, które zmierzają do utrwalenia pokoju.
Osłona działań militarnych oznacza wielostronne wsparcie wojsk przed, w trakcie, a także po zakończeniu działań. Nie mniej ważne jest wszechstronne zabezpieczenie logistyczne. Kiedy udział w operacji ma miejsce setki kilometrów od kraju występują trudności w dostarczeniu odpowiedniego asortymentu zaopatrzenia. W celu ułatwienia i obniżenia kosztów zasadne staje się odejście od narodowego wsparcia logistycznego w określonych sytuacjach. Wiążę się to z wprowadzeniem standaryzacji i unifikacji środków walki stosowanych przez wszystkich uczestników Sojuszu. Nie wyklucza to poszukiwania wiarygodnych źródeł zaopatrzenia w rejonie sąsiedztwa, gdzie toczą się działania.
Udział cywilnych instytucji rządowych i pozarządowych pozwala na współpracę z miejscową ludnością i organizacjami społecznymi. Korzystnie wpływa na poziom tych relacji z siłami zbrojnymi realizującymi dany cel. Umiejętność współpracy cywilno- wojskowej ma ogromne znaczenie dla przeprowadzenia sprawnej i skutecznej akcji. W związku ze wzrostem ilości oraz skali realizowanych wojskowych i cywilnych przedsięwzięć zostało powołane Centrum Koordynacji Współpracy Cywilno-Wojskowej. Podstawowe zadania dotyczyły nawiązywania i utrzymania łączności z lokalnymi władzami cywilnymi, wojskowymi, policją lokalną i międzynarodową oraz monitorowania potrzeb humanitarnych ludności cywilnej . Takie działania potwierdzają, że celem operacji nie jest zajęcie terytorium czy jego zniszczenie, a jedynie wprowadzenie na nim zmian jakościowych.