Ochotnicza straż pożarna (OSP) – umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, organizacja społeczna, składająca się z grupy ochotników, przeznaczona w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.

Spis treści [ukryj] 1 Ochotnicza straż pożarna w Polsce 1.1 Historia 1.2 Podstawy prawne działalności 1.3 Cel i zadania OSP 1.4 Patron i święto 1.5 Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy 1.6 Struktury nadrzędne OSP 1.7 Jednostka Operacyjno-Techniczna (JOT) 1.8 Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze przy OSP 1.9 Inna działalność OSP 1.10 Liczebność na terenie kraju 2 Zobacz też 3 Przypisy 4 Bibliografia 5 Linki zewnętrzne Ochotnicza straż pożarna w Polsce[edytuj] Historia[edytuj] Pierwsze wzmianki o ratownictwie ogniowym pojawiają się w Polsce już w średniowieczu. Pierwsze zorganizowane jednostki pożarnicze, będące prekursorami obecnej OSP, powstały w drugiej połowie XIX w. równolegle we wszystkich trzech zaborach. W Galicji pierwsza „Ochotnicza Straż Ogniowa” została założona w 1865 w Krakowie[1] z inicjatywy Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie[2]. Działalność poszczególnych straży ogniowych w Królestwie Polskim nie była skoordynowana ze sobą, większość straży działała na podstawie obowiązujących tylko ją przepisów zatwierdzanych specjalnie dla nich przez władze państwowe. Zbiór takich przepisów dotyczących tylko i wyłącznie straży łukowskiej przedstawił w artykule Rafał Dmowski[3].

Po odzyskaniu niepodległości, we wrześniu 1921 związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Na koniec 1923 w skład Związku Głównego wchodziły następujące związki wojewódzkie lub związki o charakterze ponadwojewódzkim: Floriański (koordynował straże z terenu trzech województw – warszawskiego, wołyńskiego i poleskiego), Małopolski, Wielkopolski, Pomorski, Cieszyński, Krakowski, Wileński, Lubelski, Nowogródzki, Łódzki, Białostocki i Kielecki[4]. W 1949 związek ten został przez ówczesne władze rozwiązany, po czym reaktywowany w 1956. W 1992 zmienił nazwę na Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej[5].

Poważnym problemem w odtwarzaniu dziejów poszczególnych OSP w kraju jest w wielu przypadkach brak źródeł archiwalnych potwierdzających istnienie danej straży[6].

Podstawy prawne działalności[edytuj] Ochotnicze straże pożarne funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach z późn. zm.[7], ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 o ochronie przeciwpożarowej z późn. zm.[8], a ich szczegółowe zadania oraz organizację określa własny statut.

Cel i zadania OSP[edytuj] Remizy ochotniczej straży pożarnej (1/15)▶

Remiza strażacka OSP w Pruchnej Do głównych celów i zadań OSP należą:

prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami, udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska, wypadków oraz innych klęsk i zdarzeń, informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi, upowszechnianie, w szczególności wśród członków, kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenia działalności kulturalnej i oświatowej, wykonywanie zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej, działania na rzecz ochrony środowiska, wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na własnym terenie, wykonywanie innych zadań określonych w statucie OSP, występy na zawodach sportowo-pożarniczych. Patron i święto[edytuj] Patronem ochotniczej straży pożarnej jest św. Florian. Strażacy OSP obchodzą swoje święto 4 maja w dzień uważany za datę śmierci św. Floriana i Międzynarodowy Dzień Strażaka, w Polsce obchodzony jako święto państwowe.

Święty Florian patron m.in. strażaków. Figurka patrona w miejscowości Przybyszewo

Zabytkowy wóz strażacki przy OSP Samocice Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy[edytuj] Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, ochotnicze straże pożarne mogą zostać włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, współdziałając w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną i innymi jednostkami.

Struktury nadrzędne OSP[edytuj] W Polsce większość OSP należy do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (ZOSP RP).

Jednostka Operacyjno-Techniczna (JOT)[edytuj] Przy jednostkach OSP działają Jednostki Operacyjno-Techniczne, będące społecznym odpowiednikiem jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP. Osoby wyznaczone do działania w strukturach takiej jednostki muszą posiadać odpowiedni wiek (18-65 lat), posiadać aktualne badania lekarskie, jak również posiadać ukończone przeszkolenie pożarnicze – odpowiednie do zajmowanej funkcji. Skład JOT po zaalarmowaniu i zebraniu się w remizie, zostaje skierowany w miejsce zagrożenia i bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze przy OSP[edytuj] Przy ochotniczych strażach pożarnych powoływane są również Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), które stanowią w pewnym sensie przyszłe kadrowe zaplecze każdej jednostki. Młodzieżowa drużyna pożarnicza jest integralną częścią składową danej jednostki OSP. Osoby działające w takiej drużynie poznają zasady funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w Polsce, zapoznają się ze sprzętem będącym na wyposażeniu danej OSP, uczą się zachowania w sytuacjach niecodziennych, od najmłodszych lat wyrabiają w sobie poczucie odpowiedzialności, uczą się opanowania, dyscypliny, a także podnoszą swoją sprawność fizyczną poprzez udział w zawodach sportowo-pożarniczych.

Inna działalność OSP[edytuj] Ochotnicze straże pożarne zajmują się również szeroko rozumianą działalnością kulturalną i wychowawczą. W wielu jednostkach powstały sekcje sportowe, zespoły teatralne, działają orkiestry strażackie, zespoły instrumentalno-wokalne, świetlice środowiskowe, izby tradycji, a także z OSP współpracuje wiele lokalnych stowarzyszeń o różnych zainteresowaniach. Niektóre jednostki OSP zajmują się szkoleniami z zakresu pierwszej pomocy, są organami prowadzącymi miejscowe szkoły, przejęte po zlikwidowanych szkołach gminnych

Liczebność na terenie kraju[edytuj] W Polsce jest zarejestrowanych 15785[9] ochotniczych straży pożarnych. W poszczególnych województwach przedstawia się to następująco:

dolnośląskie - 738 kujawsko-pomorskie - 818 lubelskie - 1585 lubuskie - 349 łódzkie - 1396 małopolskie - 1335 mazowieckie - 1875 opolskie - 543 podkarpackie - 1241 podlaskie - 673 pomorskie - 537 śląskie - 977 świętokrzyskie - 853 warmińsko-mazurskie - 585 wielkopolskie - 1828 zachodniopomorskie - 450 Zobacz też[edytuj] Zobacz hasło OSP w Wikisłowniku straż pożarna zakładowa straż pożarna stopnie funkcyjne ochotniczej straży pożarnej mażoretki Pożary w Polsce Przypisy Skocz do góry ↑ Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 67. ISBN 83-88877-20-3. Skocz do góry ↑ 50-lecie Krakowskiego „Tow. Wzaj. Ubezpieczeń”. Zarys dziejów Towarzystwa. „Kurier Kolejowy i Asekuracyjny”, s. 5, Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911. Skocz do góry ↑ Rafał Dmowski, XIX-wieczne prawodawstwo strażackie na przykładzie Łukowa, [w:] Strażacy Podlasia w walce o niepodległość w 1918 roku 80 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu, praca zbiorowa pod redakcją Arkadiusza Kołodziejczyka i Zbigniewa Todorskiego, Siedlce : Instytut Historii Akademii Podlaskiej, 1999, s. 129-158. Wersja cyfrowa: https://repozytorium.uph.edu.pl/handle/11331/268 Skocz do góry ↑ Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 200-203. ISBN 83-88877-20-3. Skocz do góry ↑ Historia Związku OSP RP (pol.). www.zosprp.pl, 2003-03-11. [dostęp 2011-02-23]. Skocz do góry ↑ Rafał Dmowski: Źródła do dziejów Ochotniczych Straży Pożarnych w Archiwach Państwowych i Kościelnych – zarys problematyki. W: Dla dobra rządu chłopskich dusz. Wiciarz - ludowiec - nauczyciel - uczony. Księga poświęcona pamięci Profesora Józefa Ryszarda Szaflika. Mieczysław Adamczyk, Janusz Gmitruk, Adam Koseski (red. nauk.). Warszawa: Zarząd Główny Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego, 2010, s. 749-756. ISBN 9788362171729. Skocz do góry ↑ Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1393). Skocz do góry ↑ Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 191, z późn. zm.) Skocz do góry ↑ Krajowy Rejestr Sądowy - dane na dzień 11.06.2014 Bibliografia[edytuj] Strona Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 191, z późn. zm.) Linki zewnętrzne[edytuj] Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Historia ochotniczych straży pożarnych Odznaczenia i Medale ochotniczych straży pożarnych Umundurowanie ochotniczych straży pożarnych Stopnie funkcyjne ochotniczych straży pożarnych [ukryj] p • d • e Ratownictwo medyczne w Polsce Jednostki działające w PRM Państwowe Ratownictwo Medyczne • Lotnicze Pogotowie Ratunkowe • Państwowa Straż Pożarna • Centrum powiadamiania ratunkowego • Centrum zarządzania kryzysowego • Szpitalny oddział ratunkowy Jednostki wspomagające system OSP • PCK • MSM • MOPR • WOPR • GOPR • TOPR Hasła powiązane z ratownictwem medycznym Dzień Ratownika WOPR • Dzień Ratownictwa Medycznego Kategoria: Ochotnicze Straże Pożarne Menu nawigacyjne Nie jesteś zalogowanyDyskusjaEdycjeUtwórz kontoZaloguj sięArtykułDyskusjaCzytajEdytujHistoria i autorzy

Szukaj Przejdź Strona główna Losuj artykuł Kategorie artykułów Najlepsze artykuły Częste pytania (FAQ) Dla czytelników O Wikipedii Zgłoś błąd Kontakt Wspomóż Wikipedię Dla wikipedystów Pierwsze kroki Portal wikipedystów Ogłoszenia Zasady Pomoc Ostatnie zmiany Narzędzia Linkujące Zmiany w linkowanych Prześlij plik Strony specjalne Link do tej wersji Informacje o tej stronie Element Wikidanych Cytowanie tego artykułu Drukuj lub eksportuj Utwórz książkę Pobierz jako PDF Wersja do druku W innych projektach Wikimedia Commons W innych językach Čeština Deutsch English Français 한국어 Nederlands 日本語 Plattdüütsch Română Русский Suomi Svenska தமிழ் 中文 Edytuj linki Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 20:33, 29 kwi 2016. Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ogr