Życie codzienne mieszkańców Powiśla zostało również ukazane w powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Ubogą dzielnicę Warszawy poznajemy dzięki spacerowi Stanisława Wokulskiego. Główny bohater dostrzega ubóstwo, nędzę, brzydotę, trudne warunki życia mieszkańców i nękające ich choroby. Zwraca uwagę na piętrzące się góry śmieci w pobliżu zbiorników wodnych, które są źródłem poważnych chorób i cierpienia. Symbolem ciężkiego losu mieszkańców Powiśla są zwłaszcza chorzy, zaniedbani ludzie – trędowata kobieta i mężczyzna bez nosa. Widok ogromu cierpienia i niewyobrażalnie trudnych warunków życiowych skłania Wokulskiego do refleksji dotyczących ogromnych różnic społecznych i niesprawiedliwości.

Aleksander Gierymski i Bolesław Prus w podobny sposób ukazali obraz Warszawy w swoich dziełach. Zarówno powieść, jak i dzieło sztuki zwracają uwagę na biedę, nędzę i trudności, z jakimi zmagają się najubożsi mieszkańcy miasta. Opis Powiśla w „Lalce” jest zdecydowanie bardziej wstrząsający, drastyczny i naturalistyczny, wzbudza przerażenie, smutek i współczucie odbiorców.

KONTEKST – OBRAZ WARSZAWY W „LUDZIACH BEZDOMNYCH” STEFANA ŻEROMSKIEGO

Na trudną sytuację mieszkańców Warszawy zwrócił uwagę Stefan Żeromski w powieści „Ludzie bezdomni”. Główny bohater utworu, doktor Tomasz Judym, obserwuje realia życia w biednych warszawskich dzielnicach podczas spaceru. Judym przechadza się ulicą Krochmalną, a także ulicą Ciepłą, na której się wychowywał. Bohater jest wstrząśnięty widokiem zaniedbanych sklepów i domów, niezwykle brudnych, zaniedbanych chodników, a przede wszystkim mieszkających tu ludzi – ubogich, brudnych, zaniedbanych, chorych, ubranych w łachmany. Uderza go brak higieny mieszkańców i nędza robotników, sprzedawców, kramarzy. Obraz Warszawy w powieści Stefana Żeromskiego jest jeszcze bardziej wstrząsający niż w powieści Bolesława Prusa. Miejsce opisane w „Ludziach bezdomnych” wzbudza odrazę, strach i przerażenie.