Ład międzynarodowy- stan stosunków między państwami, szczególnie między mocarstwami, którego podstawowym elementem jest równowaga sił wojskowych.

Czynniki kształtujące ład:
*czas (historyczne, aktualne,potencjalne) *terytorium(lokalne,regionalne, kontynentalne, globalne) *struktura (obiektywne<naturalne, stworzone przez człowieka>, subiektywne<idee, poglądy, religie>) *dynamika i intensywność działań (warunkujące <geo., demograf., narodowe, ideolog, relig.> realizujące <ekomon.-tech, org.-społ>)

Skuteczność oddziaływania w stos. Międzynarodowych państwa: *mocarstwa uniwersalne- działają W skali globalnej- wszystkie dziedziny stosunków miedzynarodowych. USA
*m. regionalne- wszystkie dziedziny w regionie Niemcy Francja
*m.sektorowe- w skali globalnej w jednej dziedzinie Japonia. Organy: wewnętrzne- mające siedzibę na terenie państwa zalicza się głowę państwa i rząd, decydująca rola ministerstwa spraw zagranicznych, zewnętrzne- siedziba poza granicami, należą stałe przedstawicielstwa dyplomatyczne.

Międzynarod org rządowe: struktury m.narodowe które tworzą rządy poszczególnych państw UE, NATO, Rada Europy
m.narod.org pozarządowe tworzą obywatele, którzy nie są częścia administracji, rządu FIFA, UEFA, Greenpeace Klasyfikacja organizacji: 1)geograficzne(na jakim obszarze działają): globalne/światowe-ONZ,FIFA,Amnesty ponadregionalne- NATO, OBWE, regionalne-UE,UEFA, subregionalne-grupa wyszehradzka 2)podmiotowe(kto je tworzył): m.narod.org rządowe: struktury m.narodowe które tworzą rządy poszczególnych państw UE,NATO,Rada Europy m.narod.org pozarządowe tworzą obywatele, którzy nie są częścia administracji, rządu FIFA, UEFA, Greenpeace 3)podmiotowe(czym się zajmuje( *ochrony praw człowieka- Amnesty, *kulturalne,naukowe,techniczne- miedzynarodowa unia matematyczna,

• ekologiczne –przyjaciele ziemi, *religijne-światowa rada kościołów, *sportowe/turystyczne- miedzynarodowy komitet olimpijski.) ONZ(24.10.1945 weszla w zycie) podpisanie Karty NZ (26 czerwca) , *siedziba:NY, *przystapić może każde państwo które przyjmie zasady karty nz, cele:
• utrzymanie m.narod. bezpieczeństwa i pokoju, *rozwijanie przyjaznych stos. Między narodami, *popieranie praw człowieka, *rozwijanie współpracy międzynarodowej w celu rozwiązania problemów społ, gosp i kult. ORGANY :

ZGROMADZENIE OGÓLNE ONZ: *skład- wszystkie państwa członkowskie ONZ, *decyzje2/3głosów,

• działalność polega na:
  • tworzenie zasad dot. Współpracy w dziedzinie m.narod.pokoju i bezpieczeństwa,
  • badanie i zatwierdzanie budżetu ONZ, przyjmowaniu nowych członków, zawieszaniu; *wydawanie zaleceń dot. Sposobów pokojowego załatwiania sporów, RADA BEZPIECZEŃSTWA: *15członków, 5 stałych: USA, Rosja, wlk.brytania, Francja, Chiny *rada odpowiada za utrzymanie m.narod.pokoju i bezpieczeństwa, uprawniona do podjecia decyzji o użyciu sił zbrojnych ONZ, *członkowie stali-prawo weta, *kompetencje:
  • pokojowe załatwianie sporów, *popieranie regionalnych układów,których celem jest utrzymanie pokoju, *podejmowanie akcji w razie zagrożenia pokoju czy też jego naruszenia i ataków agresji. RADA SPOŁ-GOSP:
• 54państw-członków wyb, przez ZO na 3 lata,
• zadania:
  • rozwój gosp.,
  • zatrudnienia, *ochrona zdrowia, *współpraca kult., *przestrzeganie praw człowieka, *koordynuje współdziałanie ONZ z podległymi organizacjami pozarządowymi. RADA POWIERNICZA: kontrola nad wykonaniem zarządu na terytoriach powierniczych, zawieszona MIĘDZYNARODOWY TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI: *organ rozstrzygający międzynarodowe spory,
• sędziów15 wybierani przez ZO i RB, *sąd wydaje wyrok tylko jak zgłoszą się obie strony sporu, *kieruje się zasadami prawa miedzynarodowego, SEKRETARIAT OZN *najwyższy funkcjonariusz- sekretarz generalny -5lat kad., *uczestniczy w posiedzeniach ZO,RB,RSG, *składa coroczne sprawozdania z działalności ONZ ZO, Od 2007- Ban Ki-moon. Organizacje wyspecjalizowane: *UNESCO- ONZ ds. oświaty, nauki i kultury -1945r
  • popieranie postępu w zakresie szkolnictwa w krajach rozwijających się oraz do zwalczania analfabetyzmu, *koordynacja i org. Programów i prac badawczych, pomoc finansowa w tym zakresie, ochrona dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego *FAO- ONZ ds. wyżywienia i rolnictwa- 1945 *siedziba- Rzym, *ochrona zasobów naturalnych,
  • poprawa warunków życia na wsi, *dystrybucja produktów leśnictwa,rolnictwa i rybołówstwa. *pomoc żywnościowa krajom rozwijającym się
• WHO- Światowa organizacja zdrowia- 1948
• siedziba - Genewa, -najwyższy ogran- światowe zgromadzenie zdrowia. *Cel:
  • rozwój współpracy m.narodowej w dziedzinie ochrony zdrowia, *prowadzenie badań naukowych. *Ustala m.narod.standardy dotyczące leków i produktów żywnościowych, *realizacja programów dot.zwalczania chorób zakaźnych. Gł kraje trzeciego świata *IMF- Międzynarodowy fundusz Walutowy 1944 *siedziba - Waszyngton,
  • popieranie m.narodowej współpracy walutowej, *stabilizowanie bilansów płatniczych państw członkowskich, *udzielanie pożyczek,
  • org. Studiów dot. M.narod. problemów ekonomicznych. NATO (1949 w Waszyngtonie) *p. założycielskie: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Irlandia, Kanada, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, USA, Wlk Brytania, Włochy. Polska w 1999r.
• Siedziba – Bruksela *Organ nadzorujący – Sekretariat międzynarodowy, na czele którego stoi Sekretarz generalny (Anders Fogh Rasmussen) *kieruje bierzaca praca Nato o charakterze politycznym i administracyjno-technicznym, *przewodniczy także Radzie Północnoatlantyckiej, oraz reprezentuje NATO . CELE :
  • Państwa NATO zobowiązały się do stosunków m.narodowych i rozwiązywania sporów na drodze pokojowej, *powstrzymania się od urzycia siły czy grozby jej uzycia jeśli byłoby to niezgodne z celami ONZ. *Zobowiązują się do utrzymania zarówno indywidualnej jak i zbiorowej, zdolności do odparcia zbrojnej agresji oraz do konsultowania między sobą integralności terytorialnej.
• Główny cel to zapewnienie bezpieczeństwa swoim członkom *środki, którymi NATO realizuje swoja politykę: *utrzymanie potencjału wojskowego, który zapewni obronę jak i nie pozwoli na wybuch wojny *dialog z innymi państwami *współpraca w zakresie bezpieczeństwa europejskiego Unia Zachodnioeuropejska (UZE)
• powstała w 1954r. w Paryżu *p. członkowskie: Belg, Fr, Hol, Luks, Niem, Wlk. Bryt, Wł, Port, Hiszp, Gr, *Stowarzyszone: Turcja, Norw, Island *status obserwatora: Dania, Norwegia *charakter polityczno-wojskowym *główne zadania: -org. Zbiorowej samoobrony *została właczona w system Wspólnej polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa *instytucje UZE maja prawo do przyjmowania i realizowania wspólnych rozwiazan praktycznych, *org ta współpracuje z NATO *Rada Unii Zachodnioeuropejskiej - naczelny org UZE, -skład: przedstawiciele wszystkich p. członkowskich *Agencja Kontroli Zbrojeń: Zadania : -spr. Liczebności sił zbrojnych i zapasów broni p. członkowskich -czuwanie nad przestrzeganiem zakazów produkcji niektórych rodzajów broni *Stały Komitet Zbrojeń: -standaryzacja uzbrojeń p. członkowskich Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD *powstała w 1960 w Paryżu *liczy 25 członków *oprócz krajów europejskich należą do niej : USA, Kanada, Japonia, Australia, Nowa Zelandia. *Cel:
  • rozwój handlu światowego bez stosowania dyskryminacji, co jest realizowane poprzez koordynowanie polityki gospodarczej p. członkowskich wobec p. trzecich – ma to doprowadzić do: pełnego zatrudnienia wzrostu stopy życiowej utrzymania stabilności finansowej *udziela pomocy krajom rozwijającym się KBWE- Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.- spotkanie 33 państw europejskich(bez Albanii), Kanady i USA w latach 1972-75. -dotyczyła zbiorowego bezpieczeństwa i współpracy europejskiej -zakończyła się podpisaniem w Helsinkach Akty końcowego ( 1 VIII 1975) -uznano m.in. nienaruszalność granic, równość państw, pokojowe regulowanie sporów, prawo narodów do samostanowienia, nieingerowanie w spory wewnetrzne, poszanowanie praw i wolności człowieka -Akt końcowy podzielono na 4 koszyki:

1. sprawy bezpieczeństwa i polityki 2)współpraca gospodarcza oraz naukowo-techniczna i ochrona środowiska
2. „wymiar ludzkości”: prawa człowieka, współpraca humanitarna( oświata, kultura, wymiana informacji)
3. zagadnienie instytucjonalizacji dalszej współpracy *Paryska Karta Nowej Europy- 1990- dokument, w którym określono kierunki współpracy na rzecz budowy i umacniania ładu w Europie OBWE- Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie- grudzień 1994, siedziba: Wiedeń, -powstała na szczycie w Budapeszcie w wyniku przekształcenia KBWE -główne zadania: działanie na rzecz bezpieczeństwa zbiorowego w Europie; rozwijanie pokojowej współpracy w dziedzinie gospodarczej, naukowej, kulturalnej i technicznej między państwami członkowskimi -członkami jest 56 państw -OBWE ma zapobiegać uzywaniu siły w stosunkach międzynarodowych EFTA- Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu- 1960r- siedziba: Genewa -założyciele: Austria, Dania, Norwegia, portugalia, Szwajcaria, Szwecja, W.Brytania Nastepnie dołaczyli: -od 1967- Finlandia -od 1970- do Islandia -od 1991- o Lichetnstein EFTA opuściła: -1973- Dania i W.Brytania -1986- Portugalia -1994- Szwecja i Austria Obecnie do EFTA należą: Norwegia, Szwajcaria, Islandia i Lichtenstein -cel: utworzenie strefy wolnego handlu, co ma doprowadzić do integracji gospodarczej i ściślejszej współpracy ze Wspólnotą Europejską Grupa Wyszehradzka-luty 1991 -członkowie-założyciele: Polska, Węgry, Czechosłowacja (póżniej Czech i Słowacja) -państwa uzgodniły zasady współpracy politycznej i gospodarczej -cel: ułatwianie wymiany handlowej między państwami członkowskimi UA- Unia Afrykańska- powołana w 2002r. w Durbanie- spotkanie monarchow i prezydentow Afryki -powstała w wyniku przekształcenia Organizacji Jedności Afrykańskiej (OJA) -cele: zlikwidowanie granic międzypaństwowych na kontynencie afrykańskim, wprowadzenie wspólnej waluty i polityki monetarnej, rozwój gospodarki, zakończenie wojen domowych i granicznych, przestrzeganie praw człowieka -powołano Radę Pokoju i Bezpieczeństwa(przedstawiciele 15 państw)- będzie nadzorować bezpieczeństwo i rozwiązywać konflikty -członkami UA jest 53 państw należących wczesniej do OJA OPA- Organizacja Państw Amerykańskich- powstała w 1948r na konferencji w Bogocie -czlonkami są wszystkie państwa Ameryki Łacińskiej i USA -najwyższy organ: Konferencja Międzyamerykańska- zwoływana co 5 lat- określa politykę i główne kierunki działania organizacji, zatwierdza budżet -Zadania: *umacniania pokoju i bezpieczeństwa na kontynencie amerykańskim *pokojowe rozwiązywanie sporów między państwami członkowskimi *wspólne rozwiązywanie problemów politycznych, ekonomicznych i społecznych *współpraca w dziedzinie gospodarki, ekonomii i kultury. LPA-Liga Państw Arabskich-1945- Kair -międzyrządowa organizacja regionalna -najwyższy organ: Rada Ligi- zbiera się dwa razy w roku -działalność obejmuje całokształt problemow dotyczących państw arabskich -cal: współpraca polityczna, gospodarcza i kulturowa CEFTA- Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu- podpisane w 1992r. -Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Rumunia, Bułgaria -cele: znoszenie barier celnych, zwiększanie obrotów handlowych, wzrost wymiany turystycznej.