St. Żeromski- pt. „ Ludzie bezdomni” Pozytywizm w którym żył i tworzył Stefan Żeromski zapoczątkował nowy prąd w polskiej literaturze. Znane utwory Prusa, Sienkiewicza, Żeromskiego, Orzeszkowej wprowadzają nas w nowy krąg spraw aktualnych dla tej epoki, ukazują dojrzewanie nowej poetyckiej twórczości wybitnych pisarzy. W nowelach i opowiadaniach ukazywano życie środowisk upośledzonych ze względów społecznych i narodowościowych, jednostek słabych, skrzywdzonych, i bezdomnych. W tych zwięzłych jednowątkowych utworach o wyraźnie zaznaczonej fabule wypowiadali pisarze protest przeciwko niesprawiedliwości, krzywdzie i poniżeniu. Pozytywiści rozumieli konieczność pracy na rzecz najbiedniejszych, i najbardziej upośledzonych warstw narodu, które mając możliwość normalnego życia swoją pracą pomnożą bogactwo ogólnonarodowe. Kierowane wiec apele do warstw wykształconych, do nauczycieli, lekarzy by zbliżyli się do problemów wsi, i wyciągnęli ją z wielkiego zacofania, podnieśli stan zdrowotny jej mieszkańców i uświadomili im rolę, jaką mogą spełnić. Z takim właśnie przykładem niesienia pomocy i uświadamiania mamy do czynienia w książce pt. „Ludzie bezdomni”, gdzie Doktor Judym wywodzący się „z motłachu” stara się nieść pomoc ludziom wywodzącym się z tego zacofanego środowiska wtedy, gdy w mieście Oran zapada „epidemia Dżumy”. To właśnie on chodzi po biednych dzielnicach Oranu lecząc najbiedniejszych, i to on usiłuje stworzyć specjalną komisję, która miałaby na celu powziąć wszelkie działania i środki, by zapobiec rozprzestrzenianiu się tej epidemii . Kolejnym takim przykładem, gdzie pokazywane są problemy społeczne jest „Lalka” B. Prusa, w której to wielokrotnie opisywane są perspektywy niezwykle korzystnych działań jakie można by podjąć po przełamaniu barier społecznych- chociażby na przykładzie Wokulskiego i organizowanej przez niego spółki handlowej. Choć był on człowiekiem wybitnie zdolnym to jednak musiał wiele wycierpieć , kiedy to zmuszony przez własnego ojca pracował w upodlającej jadłodajni. Dopiero styczność ze studentami akademii medycznej , zaszczepiła w nim zmiany, które pchnęły go do rozwijania nauki, i techniki dzięki którym poczuł się wolnym i szanowanym dzięki wynalazkom, które podziwiano nawet w petersburskich wystawach naukowych. Wtedy właśnie zrozumiał czy i jak można zmieniać świat i poprawiać jego byt i rozwój. Innym takim przykładem zacofania, gdzie potrzeba jest interwencja i pomoc inteligencji mogą być „Chłopi” Wł. Reymonta gdzie ludzie na wsi żyją tylko według pór roku, interesuje ich tylko chęć posiadania coraz to większej ilości ziemi, z której się utrzymują, i nic więcej Nie patrzą oni w przyszłość, nie interesuje ich technika, nauka, i rozwój wynalazków, lecz życie kręci się wokół ziemi i zmieniających się pór roku. Według mojej oceny inteligencja miała i ma po dzień dzisiejszy nieść pomoc biedniejszym i mniej rozwiniętym środowiskom społecznym. Ma wyrównywać wszelkie nierówności i zacofanie, bo któż inny jeśli nie ludzie wykształceni, mądrzy i uczeni będą szerzyć rozwój nauki i techniki tego świata. Nie możemy zatrzymać się przecież w miejscu, lecz potrzeba jest ciągle się rozwijać i dokształcać w taki sposób by było to z pożytkiem i korzyścią nie tylko dla elity, lecz także dla całego polskiego społeczeństwa.