IDEOLOGIA I JEJ ODDZIAŁOWYWANIE W MSP.

1. Kulturowe aspekty SM

Stosunki między kulturami są starszym pojęciem niż stosunki międzynarodowe. Grupy i wspólnoty plemienne wchodziły w różne kontakty które rodziły konflikty, ale i relacje pokojowe, handlowo-wymienne tworząc wzajemne relacje międzykulturowe. Tych relacji nie można było nazwać SM gdyż powstanie takich stosunków wymagało ukształtowania się tożsamości grup, czy także budowy instytucjonalizacji i struktur państwa. Można więc powiedzieć, że SM są „ukoronowaniem” długiego procesu różnorodnych relacji między grupami społeczno-kulturowymi układającymi się w długi ciąg interakcji. Obecnie świat stał się siecią globalnych powiązań, a różne ich ogniwa nabierają coraz większego znaczenia przy czym sprzyjają procesy integracji, czy otwierania granic, można więc zauważyć spadek funkcji i znaczenia państwa narodowego. Towarzyszy temu coraz większa aktywność grup kulturowych (etnicznych czy emigracyjnych), ogromny wzrost korporacji transnarodowych w gospodarce światowej, a także negatywne skutki oddziaływania międzynarodowych organizacji przestępczych. Grupy te zdobywają coraz większą pozycję i niezależność, stając się uczestnikami SM. Dlatego też należy zauważyć, iż SM nie są już sferą zarezerwowaną dla ekskluzywnych stosunków między państwami, ale obszarem relacji między innymi uczestnikami. Podmiotami stosunków międzykulturowych są grupy kulturowe. Cechują je przede wszystkim różnice językowe, etniczno-plemienne, rasowe, religijne. Rozwój SM przyczynił się do wykształcenia się interakcji między państwami oraz innymi uczestnikami tych stosunków. Powstała wielopłaszczyznowa sieć powiązań i struktur. Jest to efekt współpracy państw, oraz rosnącej współzależności, procesów integracyjnych, lecz także skutkiem konfliktów, ścierających się interesów, walki o dominację i kontrolę nad światowymi Kulturowe grupy etniczne, głownie o charakterze ponadlokalnym, narodowym mogą stać się podmiotami SM, w tym także podmiotami prawnomiędzynarodowymi. Natomiast podmiotami stosunków międzykulturowych są grupy religijne. Podmiotami SM są również Narody i organizacje.

Typologia grup kulturowych w dużym stopniu przesądza o płaszczyznach ich relacji. Będą to płaszczyzny relacji: • rasowych, • etniczno-narodowych, • religijnych, • językowych. Współczesne formy kontaktów kulturowych tworzą złożone relacje począwszy od indywidualnych spotkań ludzi pochodzących z różnych obszarów kulturowych i cywilizacyjnych poprzez spotkania grup kulturowych i zrzeszeniowych np. spotkania przedstawicieli struktur państwowych, korporacyjnych. Jedna z form bezpośredniego kontaktu kulturowego jest migracja. Ruchy migracyjne stają się obecnie dominującym sposobem powstawania społeczeństw pluralistycznych oraz tworzenia społeczności wielokulturowych. Przyczyny emigracji są różne: ekonomiczne, kulturowe czy ekonomiczne. Często emigracja wiąże się z poszukiwaniem lepszych warunków, oraz możliwości rozwoju intelektualnego, zawodowego

2. Ideologia i jej wpływ na stosunki międzynarodowe

Pojęcie ideologii wprowadzone zostało przez Destutta de Tracy’ego w 1796 dla oznaczenia jednego z kierunków myśli filozoficznej związanej z programem science of ideas wywodzącym się od angielskiego empirysty Johna Locke’a. Początkowo zatem znaczyła tyle co nauka o ideach, nie odbiegając od swego etymologicznego znaczenia. Obecnie przez ideologię rozumie się zbiór poglądów, przekonań, ocen i norm, których główną funkcją jest inspiracja, motywacja i mobilizacja społeczeństwa lub jego części do działań dla osiągnięcia określonych wartości i celów. W oparciu o ideologię tworzy się np. doktryny polityczne i realizujące je programy.

Ideologia wyrażająca interesy dużych grup społecznych charakteryzuje się małą podatnością na innowacje. Zazwyczaj porusza tematy:  jednostki i jej roli w społeczeństwie,  sposobu funkcjonowania instytucji,  kwestii zmian obowiązującego porządku,  wolności,  odmienności,  sprawiedliwości społecznej.

Cechy ideologii to m.in.:  uporządkowany obraz świata istniejącego i pożądanego w przyszłości  duży stopień ogólności celów i sposobów działania  w mniejszym lub większym stopniu upiększa zakładany cel  najczęściej uzasadnia całokształt działań politycznych i określa cele które mają zakończyć pewien etap działań  występują w niej ogólne sądy które określają wartości przyjmowane w ramach danej ideologii za punkt wyjścia oceny zjawisk społecznych.  Wpływ ideologii na międzynarodowe stosunki polityczne jest ciągle odczuwalny. Czynniki ideologiczne wpływają na wybór kierunków i ustalanie zakresów działań oraz interakcji państw, rządów, ruchów narodowych i reprezentujących je sił społeczno-politycznych.

Z ideologii oświecenia wywodzi się masoneria, międzynarodowy, kosmopolityczny ruch o charakterze etycznym, stawiający sobie za cel przebudowę świata w myśl oświeceniowych zasad i idei. Masoneria w sposób pośredni wywarła dotychczas i może wywierać nadal wpływ na międzynarodowe stosunki polityczne przez osoby należące do tego ruchu, a jednocześnie posiadające wpływ na politykę rządów, organizacji oraz instytucji międzypaństwowych. Wśród tych osób znajdowali się również monarchowie i prezydenci – w tym kilku prezydentów Stanów Zjednoczonych – oraz politycy i mężowie stanu. Niektóre decyzje konferencji pokojowej w Paryżu (1919-1920), w tym powołanie Ligi Narodów, zostały podjęte pod wpływem masonerii. Wśród trzech przywódców państw koalicji antyhitlerowskiej, którzy decydowali o przyszłych losach państw i narodów (Teheran, Jałta), premier Wielkiej Brytanii W.L. Churchill oraz prezydent USA F.D. Roosevelt, a także jego następca H.S. Truman również należeli do tego ruchu.

3. Komunizm i faszyzm i ich wpływ na stosunki międzynarodowe w XX wieku.

Systemy totalitarne: faszyzm i komunizm- jak dotychczas są to najbardziej represyjne systemy rządów jakie zdołał stworzyć człowiek. W oparciu o te systemy sprawowana była władza w dużych krajach europejskich (w 1-szej połowie XX wieku). Wywarły one duży wpływ na historię i życie mieszkańców wszystkich kontynentów świata. Obie te dyktatury mają na sumieniu niezliczone zbrodnie o podłożu kryminalnym, które czyniły zgodnie z ideologią komunistyczną i faszystowską. Chociaż faszyzm i komunizm mają różne ideologie, to jednak sposób ich działania jest niezwykle podobny. Komunizm jest to radykalny, lewicowy system ideologiczny, wywodzący się z socjalizmu, postulujący uspołecznienie własności prywatnej, głównie środków produkcji oraz nastawienie gospodarki na zaspokojenie potrzeb obywateli. Komuniści jako końcowy efekt swojej rewolucji postulują zbudowanie na zasadzie “od każdego według jego zdolności, każdemu według potrzeb” egalitarnego społeczeństwa i państwa bez aparatu przymusu, które miałoby z czasem zanikać wraz z podziałami klasowymi. Komunizm jako system władzy zaistniał po rewolucji październikowej w Rosji w 1917 roku. Przywódcą tego zrywu został W. Lenin. Faszyzm jest to ruch polityczny uformowany we Włoszech po zakończeniu pierwszej wojny światowej przez Benito Mussoliniego. Początkowo nazwa odnosiła się tylko do włoskiego pierwowzoru, później była stosowana wobec pokrewnych ruchów w latach 20. i 30. XX wieku, zwłaszcza narodowego socjalizmu w Niemczech, oraz współczesnych ruchów wywodzących się z partii faszystowskich (neofaszyzm).

Faszyzm i komunizm wywarł ogromny wpływ na stosunki międzynarodowe: • Wywarcie negatywnego wpływu na ogólne stosunki na świecie • Totalne odrzucenie idei demokracji • Rozpoczęcie wojny polsko- bolszewickiej(1920r.) • Podpisanie paktu o nieagresji Rosji Radzieckiej z Polską w 1932r. • Podpisanie paktu Ribbentrop-Mołotow- umowy międzynarodowej z 23 sierpnia 1939 roku, będąca formalnie paktem o nieagresji pomiędzy III Rzeszą Niemiecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.(jednak w tajnej klauzurze Stalin i Hitler dokonali podziału Polski) • Bezprawne zaanektowanie państw bałtyckich, część terytorium fińskiego i rumuńskiego w 1940 r. przez Stalina -> upokorzenie armii radzieckiej w wojnie rosyjsko-fińskiej 39-40r. • Podział na dwa bloki: wschodni (socjalistyczny) zachodni (kapitlaistyczny)

4.Rola czynnika religijnego

Według kryterium strukturalnego (subiektywnego) religia obok idei, poglądów, koncepcji, doktryn czy programów politycznych jest czynnikiem wpływającym na kształtowanie się stosunków międzynarodowych Więź religijna jest istotnym czynnikiem w formowaniu się narodów oraz w utrzymywaniu świadomości narodowej przez mniejszości narodowe. Bywa też jednak pożywką kształtowania się ruchów nacjonalistycznych ( syjonizm, nacjonalizm irlandzki). Wpływ czynnika religijnego znacznie wpływa na politykę wewnętrzną i międzynarodową. Kościoły różnych wyznań oddziałują na opinię publiczną zarówno w sprawach polityki wewnętrznej (np. partie polityczne o charakterze wyznaniowym) , jak i międzynarodowej. Obecnie czynnik religijny silniej wpływa na politykę państw słabiej rozwiniętych, zwłaszcza islamskich i niektórych postkomunistycznych. Kościół jest podmiotem zarówno prawa międzynarodowego , jak i uczestnikiem stosunków międzynarodowych. Utrzymuje stosunki instytucjonalne z UE za pośrednictwem Nuncjatury Apostolskiej i Komisji Episkopatów Wspólnoty Europejskiej. Głównym jej zadaniem jest przede wszystkim przedstawianie opinii Kościoła i dbanie o to aby tradycja myśli społeczno – etycznej znalazła wyraz we właściwych instancjach Wpływ na politykę międzynarodową miał i bez wątpienia ma, fakt ciągłego nasilania się konfliktu ( o podłożu religijnym) ) między odmiennymi wzorcami i wartościami cywilizacyjnymi reprezentowanymi z jednej strony przez zachodnią liberalną demokrację, z drugiej zaś przez fundamentalizm islamski Przykłady rożnego rodzaju konfliktów religijnych: • konflikt muzułmanie - Chorwaci - Serbowie w Bośni, czyli między wyznawcami islamu, katolikami i prawosławnymi. • Konflikt muzułmanie - chrześcijanie o Górny Karabach między Azerami i Ormianami. • Arabowie traktują wojnę jako sposób rozwiązywania sporów – według muzułmanów walka z Żydami to dżihad, czyli święta wojna z niewiernymi

5.Zderzenie cywilizacji

Jest to teoria geopolityczna politologa Samuela Huntingtona powstała na początku lat 90. dwudziestego wieku, zasygnalizowana w artykule pt. „Zderzenie cywilizacji?” (1993) w „Foreign Affairs”[1], a następnie szerzej opisana w książce pod nieco zmienionym i rozwiniętym tytułem „Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego” (1996). Zrezygnowanie ze znaku zapytania miało zaznaczyć, iż autor powyższego paradygmatu utwierdził się w przekonaniu, że mamy do czynienia z konfliktem cywilizacji.Huntington twierdzi, że obecnie może dochodzić do poważnych konfliktów pomiędzy poszczególnymi cywilizacjami. Dowodzi, że w okresie po zakończeniu zimnej wojny, kiedy to przyczyną konfliktów były spory ideologiczne, na pierwsze miejsce powrócą spory kulturowe. Uważa on ponadto, że Cywilizacja Zachodu systematycznie traci swoje wpływy we współczesnym świecie. Aby zapobiec jej marginalizacji, musi dojść do pojednania i ściślejszej współpracy dwóch najważniejszych ogniw tej cywilizacji – Europy i Stanów Zjednoczonych. Według Huntingtona priorytetem współczesnej polityki międzynarodowej powinno być zażegnywanie konfliktów na granicach cywilizacji (na przykład pomiędzy Izraelem aPalestyńczykami).Teoria ta jest często wspominana po zamachach terrorystycznych z 11 września 2001 roku. Lista cywilizacji: • afrykańska; • buddyjska – Tybet, Mongolia, Kałmucja, Tuwa, Ałtaj w Rosji, Sri Lanka, Laos, Kambodża,Tajlandia, Bhutan; • chińska – Chiny (bez Tybetu), Półwysep Koreański, Wietnam, Tajwan, Singapur; • hinduistyczna – Indie oraz Nepal; • islamska – kraje arabskie, Indonezja, Malezja, południowe Filipiny, Albania, Iran, Pakistan, kraje byłego ZSRR położone w Azji Środkowej, Bangladesz oraz część Indii; • latynoamerykańska; • japońska; • prawosławna – zasięg tej cywilizacji równa się zasięgowi prawosławia, np.: Rosja (państwo-ośrodek tej cywilizacji[2]), Ukraina, Białoruś, Rumunia[3], Mołdawia, Bułgaria, Macedonia,Serbia, Grecja; • zachodnia – obejmująca Europę Zachodnią i część Wschodniej, prawie cała Ameryka Północna (bez Antyli, Meksyku – Ameryka Środkowa), Australia, Nowa Zelandia, Papua-Nowa Gwinea, Surinam, Gujana Francuska, północne Filipiny (bez wyspy Mindanao zamieszkanej w większości przez muzułmanów).

LITERATURA

1. Jan Czaja Kulturowe czynniki bezpieczeństwa Kraków 2008
2. M. Pietraś. Międzynarodowe stosunki polityczne, Lublin 2008
3. E. Cziomer, L. Zyblikiewicz. Zarys współczesnych stosunków międzynarodowych, Warszawa – Kraków 2002
4. http://www.stosunkimiedzynarodowe.pl
5. http://pl.wikipedia.org/wiki