Polska jest krajem, który posiada stosunkowo duże zasoby złóż mineralnych. Niektóre z nich mogą być z powodzeniem wykorzystane do uzyskania energii elektrycznej. Warto nadmienić, iż to węgiel kamienny i brunatny stanowią największą bazę surowcową w Polsce. Zasoby surowcowe węgla kamiennego szacuje się na około 46 mld ton, co daje blisko 5% wszystkich zasobów tego surowca na świecie. Natomiast ilość węgla brunatnego są określane na około 15 mld ton. Jeszcze w okresie PRL-u szeroko rozwinięto przemysł górniczy, gdzie wydobywano wiele milionów ton wyżej wymienionych surowców. W większości spalano go w wielkich elektrowniach i elektrociepłowniach. W ten sposób produkowane zdecydowaną większość energii na potrzeby konsumenckie (ponad 95%). Zaniechano realizacji elektrowni jądrowych, elektrownie wodne zaś powstawały tylko sporadycznie w pobliżu większych rzek. Jednak ciągły wzrost zapotrzebowania na energię, kurczenie się zasobów kopalnianych oraz troska o aspekty ekologiczne oraz ekonomiczne stawiają przed nami nowe wyzwania. Zwłaszcza w ostatnich latach wraz z postępem technologicznym naukowcy dążą do opracowania coraz to efektywniejszych metod pozyskania energii z źródeł alternatywnych. Korzystanie z takich rozwiązań prowadzi do pozyskiwania energii elektrycznej w sposób bardziej przyjazny dla środowiska oraz dla kieszeni zwykłego człowieka.
Ale warto sobie na początku zadać pytanie, czym tak naprawdę jest źródło odnawialne? Ogólną definicją tego pojęcia może być stwierdzenie, że są to źródła energii, których używanie nie wiąże się z długotrwałym ich deficytem, czyli ich zasób odnawia się w krótkim czasie. Do takich źródeł zaliczamy m.in. energię spadku wody, energie słoneczną, energie wiatru, biomasy, biogazu, fal oraz energie geotermalną. Aspekt wykorzystywania źródeł odnawialnych do uzyskiwania energii elektrycznej posiada tak samo wady i zalety. Na razie skupmy się na zaletach. Najważniejszymi zaletami, które stoją za wykorzystaniem tych źródeł są: minimalny wpływ na środowisko w przeciwieństwie do źródeł nieodnawialnych, duże stałe odnawiające się zasoby energii, stały koszt jednostkowy uzyskiwanej energii elektrycznej oraz rozproszenie na całym obszarze kraju, co eliminuje straty związane z dystrybucją i pozwoli uniknąć budowy linii przesyłowych. Według Polskiej Izby Gospodarczej Energii Odnawialnej energetyka odnawialna w Polsce rozwija się w sposób zbyt wolny w stosunku do trendów Unii Europejskiej. Trendy w tym zakresie pokazują, że w ubiegłej dekadzie w zasadzie nie zanotowanie wzrostu udziału energii ze źródeł odnawialnych w finalnym zużyciu energii. Zgodnie z danymi podanymi przez Eurostat w okresie 2001-2007, które dość dobrze pokrywają się z danymi GUS udział energii z źródeł odnawialnych w zużyciu finalnym energii w 2005 roku wynosił 6,6%, natomiast już w 2007 roku wzrósł minimalnie i wynosił 6,7% Szacuje się, iż odnawialne źródła energii w Polsce byłyby w stanie pokryć aż 90% krajowego zapotrzebowania na energię. Nadal najczęściej wykorzystywanymi źródłami energii odnawialnej w Polsce są drewno oraz energia wodna. Można także zauważyć, że ostatnio na znaczeniu zyskuje energia pobierana w skutek wykorzystywania słomy, energii geotermalna oraz gaz wysypiskowy. Jeśli chodzi o wspomaganie korzystanie ze źródeł odnawialnych przez polską politykę energetyczną to nie widać żeby coś w tym temacie się zmieniło. Polska nie posiada prawie żadnych programów rządowych zachęcających do wykorzystywania z alternatywnych źródeł energii. Oczywiście od kilku lat działają prawne regulacje, których zadaniem jest wspomaganie tego typu energetyki. Do najważniejszych należą: Program małej retencji wodnej (dla poszczególnych województw), Ustawa o wpieraniu przedsięwzięć termomoderyzacyjnych (ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. określająca m.in. całkowitą lub częściową zmianę konwencjonalnych źródeł energii na źródła niekonwencjonalne, w tym źródła odnawialne ) oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych. Kwestia propagowania źródeł odnawialnych to także kwestia instytucji. Zajmują się one finansowaniem tego typu inwestycji. W Polsce udzielaniem kredytów na realizację projektów z zakresu energetyki alternatywnej zajmuje się co najmniej pięć instytucji finansowych: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Ochrony Środowiska, Fundacja Rolnicza, Globalny Fundusz Węglowy oraz Bank Gospodarki Żywnościowej. W Polsce istnieją także jednostki, które prowadzą promocję źródeł niekonwencjonalnych m.in. Polskie Towarzystwo Biomasy, Polski Klub Ekologiczny, Polska Asocjacja Geotermalna. Jak można domyślić się są to organizacje pozarządowe, które aktywne angażują się w propagowaniu korzystania ze źródeł odnawialnych przez polską energetykę. Warto nadmienić, że wszystkie one należą do Rady ds. Rozwoju Wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii, która skupia także kręgi finansowe i eksperckie. Poniżej postaram się bardziej szczegółowiej scharakteryzować poszczególne źródła odnawialne wraz z możliwościami oraz faktycznego wykorzystania ich w Polsce. Na początku warto zacząć od omówienia alternatywnego źródła energii jakim jest energetyka wiatrowa. Często uważana jest ona za jedną z najszybciej rozwijających się sektorów energetyki niekonwencjonalnej na świecie. Instalacje wykorzystujące potencjał wiatru, określany na ok. 36 PJ, mają w Polsce przeciętne znaczenie. Eksperci z UE oceniają, że Polska ma możliwość zwiększenia wykorzystywania tej energii o 4-5 PJ na rok. Można to uzyskać poprzez zwiększenie mocy zainstalowanych siłowni wiatrowych. Warto nadmienić że województwo zachodniopomorskie jest krajowym liderem w wykorzystaniu tego typu energetyki. W paśmie nadmorskim i w bezpośrednim jego sąsiedztwie panują idealne warunki wiatrowe na tle Polski. Według stanu 30.06.2010 roku, moc uzyskiwana z zachodniopomorskich farm wiatrowych stanowiła aż 34,6% energii uzyskiwanej z wiatru w Polsce . Utrzymuje się bardzo duże zainteresowanie ze strony inwestorów budową farm wiatrowych. Jednakże najkorzystniejsze warunki panują jedynie na Suwalszczyźnie oraz paśmie nadmorskim co też powoduje ograniczone korzystanie z tego typu energetyki tylko na wybranych i najbardziej sprzyjających terenach. Wielkie turbiny wiatrowe budzą także pewne kontrowersje. Związane są one o rzekomy hałas powstający przy ruchu śmigła wiatraku. Jednak najnowsze badanie wykazują zarzuty są bezpodstawne. Do zalet elektrowni wiatrowych można zaliczyć zaspokojenie rosnących potrzeb energetyki w Polsce poprzez rozwój czysto ekologicznie energii oraz możliwości aktywizacji terenów słabo zaludnionych lub o ubogich glebach. Mówiąc o wadach można wspomnieć o tym, że instalacje elektrowni wiatrowych są dość kosztowne, powodują one zmiany w krajobrazie oraz także wpływają negatywnie na populację ptaków na danym terenie. Kolejnym źródłem alternatywnym, który jest trzecim co do ważności w Polsce są wody geotermalne, z których uzyskuje się rocznie ok. 900 GWh energii cieplnej. Jest to energia zgromadzona w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Możliwość wykorzystania energii geotermalnej z wnętrza ziemi występuje na przeważającym obszarze kraju, zaś potencjałem techniczny szacuje się na 302 x 103 PJ. Władze państwowe, zadając sobie sprawę z zalet tego źródła, starają się wspierać projekty zakładające wykorzystywanie energii cieplnej z tego źródła. Energetyka geotermalna głównie bazuje na gorących wodach cyrkulujących w przepuszczalnej warstwie skorupy ziemskiej poniżej 1000 m. Aby o nich się dostać wykonuje się odwierty, które umożliwiają dostać się do pokładów gorących wód. Wykorzystuje się także odwierty, stworzone wcześniej do badań geologicznych które dziś używa się ich w celu korzystania z wód geotermalnych. Na polskim rynku działa wiele firm zajmujące się oceną zasobów geotermalnych, projektowaniem i użytkowaniem ciepłowni co może spowodować w następnych latach coraz większe zainteresowanie się tego typu alternatywną energią. Dużym potencjałem energii odnawialnej wykorzystywanej w Polsce może szczycić się energia z biomasy. Pod pojęciem biomasy rozumie się drewno, słomę, biogaz stałą oraz biopaliwa płynne. Właśnie zamianę energię biomasy w energię elektryczną dokonuje się poprzez spalanie tak zwanych wyżej wymienionych roślin energetycznych. W wyniku spalania postaje ciepło, które może być wykorzystywane do produkcji energii innego typu. Warto nadmienić, iż spalanie biomasy jest przy tym znacznie mniej szkodliwe dla środowiska naturalnego niż spalanie paliw kopalnianych co można zaliczyć do zalet tego typu energii. Oprócz drewna, które jest chyba najbardziej znaczącym źródłem energii poprzez spalanie są także uprawiane m.in. rośliny szybko rosnące: wierzba, róża wielokwiatowa, proso rózgowe z których także pozyskuje się energię alternatywną pozyskiwaną w sposób nieszkodliwy dla środowiska. Roczna produkcja słomy w Polsce wynosi około 25 mln ton, jednak warto wspomnieć że tylko jej niewielka część wykorzystywana jest do produkcji energii. Większość słomy używana jest w hodowli bydła ale także, jest ona pozbywana przez rolników poprzez wypalanie jej na polach. Tego typu precedens stanowi zagrożenie dla lokalnych ekosystemów. Ważne jest to, że wykorzystanie biomasy do produkcji energii nie odgrywa większego znaczenia na krajowym rynku energetycznym co wynika z faktu, że jeszcze do niedawna nie prowadzono w Polsce żadnej segregacji odpadów stałych. Już ostatnią energią odnawialną, którą postaram się scharakteryzować jest energia pozyskiwana z wód płynących. Tzw. hydroenergetyka jest jedną z najbardziej wykorzystywanych w Polsce. Zajmuje się ona pozyskiwaniem energii wód i jej przetwarzaniem na energię mechaniczną, potem w elektryczną przy użyciu turbin wodnych. Energetyka wodna opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu energii wód śródlądowych o dużym natężeniu przepływu i dużym spadzie. W ten sposób spadająca napędza turbinę tworząc energię, która może posłużyć w uzyskaniu elektryczności. Potencjał techniczny wód śródlądowych w Polsce ocenia się na 43 PJ. Elektrownie wodne zainstalowane przy rzekach dzielą się na w dwa typy. Pierwszą grupę tworzą 127 dużych elektrowni, do niedawna stanowiących własność państwową. To głównie one produkują aż 90% energii elektrycznej przypadającej na całą polską hydroenergetykę. Na drugą grupę składa się ok. 300 małych jednostek o mniejszej mocy, należących do właścicieli prywatnych. Oczywiście rozwój energetyki wodnej uzależniony jest od zasobów energii wód. W Polsce dominujące znaczenie mają dolna Wisła oraz Dunajec. Elektrownia wodna Żarnowiec zaliczana jest do największych w Polsce tego typu elektrowni wykorzystujących energię odnawialną jaka jest woda. Podsumowuwując, moim zdaniem korzystanie w Polsce z energii odnawialnych ma ogromny potencjał. Są to źródła, które wykorzystywane w większym stopniu za kilkadziesiąt lat mogą wyprzeć z obiegu energię pozyskiwaną ze źródeł konwencjolanych. Wpłynie to także znacząco na środowisko, które już nie będzie tak mocno zanieczyszczane. Jednakże, na drodze do korzystania z alternatywnych źródeł energii stoją wysokie koszta budowy.