Stanisław August Poniatowski Pierwsze lata panowania króla Stanisława Augusta upłynęły pod znakiem sporego uzależnienia od Rosji. Jednak z czasem reformatorskie zapędy Poniatowskiego doprowadziły do zadrażnień natury politycznej z caryca Katarzyną II. W Petersburgu pojawiły się poważne obawy, że Rzeczpospolita całkowicie uwolni się od wpływów rosyjskich. Chęć uzyskania samodzielności i większego wpływu na wydarzenia polityczne w kraju doprowadziła Stanisława Augusta do konfliktu z wpływowym rodem Czartoryskich. Za pretekst do interwencji w sprawy wewnętrzne Polski posłużyła Katarzynie II sprawa dysydentów (czyli innowierców). Na terytorium polski wkroczyły wojska rosyjskie, a pod ich osłoną zawiązały się dwie konfederacje dysydentów - w Toruniu i Słucku. Jednak były one za słabe, by coś zdziałać. Wobec tego rosyjski poseł Mikołaj Repnin doprowadził do zawiązania w 1767 r. przez opozycję magnacką konfederacji w Radomiu. W 1768 r. został zwołany Sejm, na którym zagwarantowano prawa innowierców i ustalono tzw. prawa kardynalne. Gwarantem ustaw była caryca Katarzyna II, był to wyraz utraty samodzielności politycznej przez Polskę. Sejm roku 1768 zahamował rozpoczęty przez króla proces reform. Jednak część szlachty przeciwna była ingerencji Rosji w sprawy Polski i w roku 1768 zawiązała konfederację barską. Rozpoczęła się czteroletnia wojna domowa. Wydarzenia w Polsce stały się dla Rosji, Prus i Austrii wygodnym pretekstem do dokonania w 1772 r. rozbioru. Stanisław August starał się możliwie opóźnić zwołanie sejmu, mającego usankcjonować nową sytuację w kraju. Sejm trwał rozpoczął się w 1772 r. i obradował z przerwami do 1775 r. Król stosował taktykę opóźniania i biernego oporu, jednak ostatecznie musiał uznać utratę części ziem polskich i kontrolę rosyjskiego ambasadora. Władzę wykonawczą w kraju przejęła Rada Nieustająca, która miała sprawować kontrolę nad królem i wyręczać go w rządach. Jednak królowi udało się podporządkować sobie tę radę. Wiosną 1787 r. Stanisław August spotkał się w Kaniowie z carycą Katarzyną II. Zaproponował jej sojusz w wojnie z Turcją (dzięki czemu Polska mogłaby zwiększyć liczebność armii), wspominał o reformach sejmu, władz skarbowych i wymiaru sprawiedliwości. Jednak rozmowy przyniosły królowi jedynie rozczarowanie. W październiku 1788 r. swoje obrady rozpoczął w Warszawie Sejm Czteroletni, zwany też Wielkim. Sytuacja międzynarodowa była korzystna dla Polski, gdyż Rosja i Austria były zaangażowane w wojnę z Turcją. Prusy deklarowały poparcie dla reform w Polsce, co miało na celu skłócenie jej z Rosją. Uchwalenie Konstytucji 3 Maja (1791) wywołało protest części magnaterii, która w kwietniu 1792 r. podpisała w Targowicy akt konfederacji, ogłaszający tę konstytucję za nieważną. Na terytorium Rzeczpospolitej wkroczyły rosyjskie wojska. W styczniu 1793 r. umowę rozbiorową zawarły Rosja i Prusy (Austria nie brała udziału w drugim rozbiorze Polski - była w tym czasie zajęta wojną z Francją). Ostatni sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej został zwołany w czerwcu 1793 r. w Grodnie. Jego celem było zatwierdzenie drugiego rozbioru. W marcu 1794 r. wybuchło powstanie narodowe pod wodzą Tadeusza Kościuszki. 4 kwietnia 1794 r. rozegrała się bitwa pod Racławicami, która okazała się zwycięska dla polskich wojsk powstańczych. Mimo początkowych sukcesów, powstanie zakończyło się klęską. 10 października 1794 r. w bitwie pod Maciejowicami powstańcy zostali pokonani przez wojska rosyjskie, a sam Kościuszko dostał się do niewoli. Po przegranej bitwie pod Radoszycami wojska polskie uległy rozproszeniu, a powstanie kościuszkowskie zakończyło się ostatecznie fiaskiem. Po upadku powstania w roku 1795 Austria, Prusy i Rosja dokonały trzeciego rozbioru Polski, w wyniku którego państwo polskie zostało wymazane z mapy Europy (24 października 1795 r.). na mocy traktatu rozbiorowego Rosja otrzymała obszar o powierzchni ok. 120 tys. km² (m. in. większa część Żmudzi i województwa trockiego, część ziemi chełmskiej). Prusy zgarnęły ok. 48 tys. km² (m. in. większość Mazowsza z Warszawą,część Podlasia). Austrii przypadło w udziale terytorium o powierzchni około 47 tys. km² (część Małopolski, Mazowsza i Podlasia). W tak tragiczny sposób kończył się dla Polski wiek osiemnasty. Wiek, w którym kraj ten nękały ustawiczne wojny (w tym także domowe), w którym obce wojska bezkarnie wkraczały na tereny Rzeczpospolitej, a na politykę wewnętrzną największy wpływ mieli władcy państw sąsiednich. To oni decydowali o tym, kto zasiądzie na polskim tronie, to oni uniemożliwiali przeprowadzanie reform. Polska staczała się po równi pochyłej ku nieuchronnemu końcowi.