Grupy etniczne we współczesnym świecie

Grupa etniczna (inaczej: etnos), w znaczeniach antropologicznym i społecznym - zbiorowość, która postrzega siebie samą i postrzegana jest przez otaczające ją zbiorowości jako odrębną i specyficzną ze względu na jedną lub więcej cech. Znaczenie polityczne - zbiorowość ludzi odróżniającą się od większości społeczeństwa jakiegoś państwa, ale nieidentyfikującą się z żadnym narodem tworzącym inne państwo, np. Romowie (w wielu państwach Europy), Łemkowie (w Polsce) czy Arumuni (w Grecji). Tym terminem możemy nazwać grupę ludzi, która wyraźnie różni się od innych zbiorowości – czy to pod względem kultury, wyglądu, tradycji, obyczajowości czy religii i języka. Ważne jest, by we własnym mniemaniu (nie tylko w oczach innych ludzi) tworzyła ona krąg osób odróżniających się od reszty społeczeństwa (swoją tożsamość budowała na przekonaniu o występowaniu opozycji „my” – „oni”). Cechy te są na tyle charakterystyczne, specyficzne, by niezaprzeczalnie wyodrębniały taką zbiorowość i nie mogły być kojarzone z żadnym innym gronem ludzi. Osoby tworzące daną grupę etniczną są połączone określonymi więzami społecznymi – może spajać je świadomość wspólnego pochodzenia (więzy krwi, historia, losy przodków), posiadanie własnego języka, podobnej kultury czy cech charakterologicznych. Występowanie kilku takich czynników razem spaja wspólnotę, sprawia, iż ma ona stosunkowo zwarty charakter. Rodzaje grup etnicznych ► kategorie etniczne – grupy pozbawione silnych wiezi i kontaktów społecznych ► organizacje etniczne – grupy wewnetrznie zorganizowane, posiadajace swoje instytucje ► społecznosci etniczne – organizacje etniczne na konkretnym terytorium ► ludność autochtoniczna - pierwotnie zamieszkująca dany teren, zanim pojawili się na nim kolonizatorzy, np. Indianie w Ameryce, Aborygeni w Australii. ► Protonarody - zbiorowości dążące do stworzenia własnego państwa i w tym celu podejmujące szereg inicjatyw politycznych i nie tylko Podział grup etnicznych: a) pierwotne – które po przeniesieniu z jednego społeczeństwa do drugiego chcą nadal funkcjonować w społeczeństwie jako zamknięte ugrupowania, umiejące zaspokoić podstawowe potrzeby swoich członków b) wtórne – ich członkowie częściowo uczestniczą bezpośrednio w społeczeństwie przyjmujących np.: w kwestiach ekonomicznych, a częściowo pośrednio, przez grupę etniczną (np.: kwestie towarzyskie) Grupy etniczne to np.: imigranci, koloniści, narody żyjące we własnym państwie, narody żyjące na własnym terytorium narodowym, ale w obrębie obcych państw. Na tle etnicznym dochodzi często do konfliktów. Konflikt etniczny - rodzaj konfliktu społecznego, w którym bez względu na przyczyny stronami są narody, mniejszości narodowe bądź grupy etniczne, funkcjonujące w społeczeństwach wielonarodowościowych i wieloetnicznych, bądź na pograniczu etnicznym. Ich główne przyczyny to: ► duży stopień deprywacji (brak możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb) – upośledzenie ekonomiczne ► przynależność etniczno-narodowa, a postrzegane miejsce w strukturze społecznej – upośledzenie społeczne ► dostęp do władzy – upośledzenie polityczne Przykłady konfliktów na tle etnicznym: ► Rwanda (Tutsi, Hutu) 1990-93 ► Hiszpania (Baskowie, ETA w ’68 działania przybrały charakter zbrojny do paź 2011) ► Kurdowie (Syria, Irak, Iran i Turcja, Armenia, Azerbejdżan, Gruzja; samostanowienie) ► Gruzja (2008, Osetia Południowa i Abchazja) Inne negatywne zjawiska związane z wieloetnicznością (WIELOETNICZNOŚĆ – jest to występowanie wielu grup etnicznych na obszarze jednego państwa, bądź w bliskim sąsiedztwie. Cechą grupy etnicznej jest występowanie w obrębie danego społeczeństwa, odrębny język, wyróżniająca kultura, własne symbole, nazwę, a przede wszystkim poczucie więzi i świadomość odrębności od innych grup): ► Ksenofobia (niechęć, wrogość, lęk wobec obcych, przesadne wyrażanie niechęci wobec cudzoziemców. Często źródłem ksenofobii jest bezkrytyczne podejście do stereotypów etnicznych. Ksenofobia może dotyczyć wszystkiego, co wiąże się z obcokrajowcami, osobami nieznanymi, innymi pod pewnymi względami.) ► Separatyzm (Dążenie do odrębności pod względem narodowym, politycznym, etnicznym, religijnym) ► Wykluczenie społeczne ► Dyskryminacja(nierówne traktowanie) ► Stereotypy (tendencyjne, uproszczone i jednostronne wyobrażenia o charakterystycznych właściwościach poszczególnych grup etnicznych czy narodowych ► Rasizm ► Zaburzenie ładu społecznego (porządek wynikający z organizacji społeczeństwa zgodnie z wartościami, normami i zasadami przyjętymi przez ogół obywateli): zamieszki, bezrobocie wśród mniejszoś