1. Omówienie stanów emocjonalnych, zachowań Andrzeja Kmicica Kmicic to bohater, który niemal od początku powieści dysponuje samymi zaletami. Jest odważny, stać go na gesty pełne brawury i fantazji, pewny siebie, honorowy, kocha szczerze, jest wierny. Jego wady w tym okresie to buta, duma, nieliczenie się z innymi, warcholstwo, pieniactwo, prywata. Jednak w obliczu zagrożenia kraju, kiedy trzeba podjąć ostateczną decyzję czy jest się za, czy przeciw Szwedom, bohater wybiera właściwą drogę. I choć Radziwiłł go oszukuje, panu Andrzejowi udaje się stanąć po właściwej stronie, walczyć i pozbyć się oskarżeń o zdradę. Ujawnia się przy okazji jego uczciwość i wierność raz złożonej przysiędze - nie zdradza Radziwiłła,

• Emocje Kmicica w rozmowie z księciem Bogusławem - złość, zagniewanie, upokorzenie, poczucie że walczy się o wyższą sprawę, Kmicic bardzo przeżywa, wręcz cierpi, że musi się ukorzyć przed księciem Bogusławem, choć jest świadomy, że musi ponieść taką cenę i sam proponuje poniesienie

• Skupienie się na fragmencie drugim (naszkicowanie krótkiej charakterystyki sytuacji - spostrzeżenie, że Kmicic jest wyprowadzany jako więzień, dalej nie zajmuje więc pozycji władzy)

• Omówienie uczuć towarzyszących Kmicicowi, gdy widzi zaostrzony pal - należy pokrótce przywołać sytuację; uczucia: strach, poczucie zagrożenia, przerażenie (zauważenie, że Kmicica przechodzi dreszcz na widok pala); później, gdy dowiaduje się dla kogo jest on przygotowany - poczucie ulgi; kolejna zmiana uczuć to powstrzymanie żołnierzy przed nabiciem na pal Soroki - należy w tym miejscu zwrócić uwagę na odwagę Kmicica, poczucie obrzydzenia zadawaniem komuś cierpienia, ale jednocześnie zauważyć, że sprzeciw Kmicica wynika z celów wyższych, tj. ojczyźnie; na koniec warto przyjrzeć się, czy zmienia się pozycja władzy Kmicica wśród wyprowadzających go żołnierzy

2. Omówienie stanów emocjonalnych, zachowań księcia Bogusława (po wskazaniu na każde uczucie należy potwierdzić jego obecność przywołaniem konkretnego zachowania)

• Omówienie części pierwszej fragmentu; zwrócenie uwagi, że książę Bogusław znajduje się w sytuacji władzy - przychodzi do niego z prośbą Kmicic, to książę decyduje jak ostatecznie rozwiąże się sprawa i to on ustala cenę wykonania prośby Kmicica; sytuacja ta może powodować, że książę Bogusław odczuwa euforię, podchodzi do sytuacji entuzjastycznie

• Zauważanie jakie na początku książę Bogusław ma nastawienie do Kmicica - książę twierdzi, że się go nie boi, ale jeśli jest duchem, żeby przepadł; sugeruje to że osoba Kmicica wzbudza w nim lęk, poczucie niebezpieczeństwa, wprowadza zagrożenie

• Wskazanie, że książę Bogusław przeżywa różnorodne uczucia względem przybycia Kmicica - od zaciekawienia, przez radość z posiadania władzy nad nim, po złość za wykazywanie się przez Kmicica dumą i pychą

• Warto opisać uczucia, jakie daje księciu upokorzenie się Kmicica; warto wskazać, że euforia, jaką to wzbudza każe mu niejako pochwalić się zaistniałą sytuacją dworzanom itd.

3. W wypracowaniu można też zwrócić uwagę na stany emocjonalne Głowbicza i żołnierzy towarzyszących mu.

Zakończenie:

W zakończeniu należy zauważyć, że stany emocjonalne bohaterów wyrażane przez ich zachowania, wynikające z zaistniałych sytuacji są różnorodne. Po przywołaniu i analizie powyższych postaw bohaterów trzeba zauważyć, że ważną rolę w wywoływaniu danych uczuć ma pozycja władzy - to czy się ją zajmuje czy nie. Warto rozwinąć tę tezę i wskazać na kilka przykładów, które pokazują gamę uczuć, jakie może ona wywoływać.