Socjologia jedna z bardziej obszernych nauk we wspólczesnym swiecie. Mimo że jest ona stosunkowo młoda, ma jednak wielu wybitnych przedstawicieli takich jak: Emil Durheim, Karol Marks, Anthony Giddens, August Comte, również socjologowie polscy jak: Zygmunt Bauman, Florian Znaniecki czy Barbara Szacka. To tylko kilka przykładów znamienitych nazwisko tej nauki, nie to jednak jest motywem przewodnim poniższej pracy. Moim celem jest poruszanie innych zagadnień, pomimo że dotycza one w sposób pośredni lub bezpośredni treści i nurtów prezentowanych przez konretnych autorów tej dziedziny. Aby w sposób poprawny i wczerpujący można było poruszyć temat eseju, nalezy przyblizyć znaczenie oraz definicję terminu socjologia. Jest to nauka o zbiorowości, strukturze, zachodzacych w niej interakcjach. Przedmiotem padań jest, istota społeczna w swoim społecznym otoczeniu. Ograniczając się do krótkiego wyjaśnienia to diagnoza życia społecznego. Tyle tytułem wstępu, który chociaż w małej części przybliżył terminologie socjologii. W swej pracy będe poruszać się, według okreslonej kolejności aby w sposób jasny i zrozumiały przedstawić jaki na mnie jako jednostkę wpłynęło i ukształtowało społeczeństwo. Jakie są tego wady, zalety oraz efekty. Zacznijmy od jednostki jako istoty społecznej, w tym wypadku mnie samej. Każdny z nas jest istotą społeczną, poniewaz tylko w społeczeństwie jesteśmy w stanie rozwiajć sie w sposób prawidłowy, w nim realizujemy swoje potrzeby, które są motorem wielu naszych działań. Dzięki społeczeństu mamy możliwość przeżycia w początkowym okresie życia. Również nasza działalność oddziałuje na otaczającą nasz rzeczywistość. Tylko udział w społeczeństwie gwarantuje nam prawidłowy rozwój, bez niego człowiek nie umie poprawnie funkcjonować. Historia zna przypadki dzieci dzikich, wychwywanych przez zwierząte z dala od ludzi. Jednostki te już nigdy nie będą umiały odnalieźć się między ludźmi, zachowywać się w sposób normalny i ogólnie przyjety. Pierwszym i najważniejszym według mnie procesem jest socjalizacja. Człowiek rodzac się jest istota biologiczną, nie posiada umiejętności potrzebnych do życia i funkcjonowania w społeczeństwie, musi je przyswoić. To poprzez ten proces umiemy się porozumiewać z innymi członkami społeczenstwa, wpajane nam są przyjęte reguły, normy, zachowania, wartości, symbole czy ideały. W moim przypadku dużą role odgrywali rodzice, to oni poprzez swoje postępowanie sprawili że moje zachowanie nie przejawia skłonności dewiacyjnych i jest akceptowane przez resztę społeczeństwa. Mam swoje wartości, wiem kim jestem, wykształcony został kodeks postepowania oraz rozróżniania dobra od zła. Kodeks ten jest jedną z najistotniejszych rzeczy w naszym życiu, bez niego czujemy się zagubieni i nie potrafimy odnaleść się w sytuacjach ekstremalnych. Wspomniany proces sprawia iż uswiadamiamy sobie czym są role społeczne oraz jakie mają funkcje. Sami z czasem odgrywamy wiele z takich rół, wiaże się to z konfliktem społecznym ale o tym będę pisać w późniejszyj cześci mojej pracy. Kolejnym aspektem socjalizacji są jej fazy, nauka wyróżnia je dwie. Są to: socjalizacja pierwotna i wtórna. Ta pierwsza ma swoje żródła w naszym dzieciństwie poprzez kontakt z naszymi rodzicami, rodzeństwem, rówieśnikami czy tez osobami nam bardzo bliskimi. Dzięje się to na skutek naśladowanictwa. Druga odbywa się w znacznie późniejszym czasie i trwa juz do końca życia każdego z nas. Dokonuję sie ona pod wpływem instytucji społecznych, takich jak: szkoła, praca, kościół, władza. Jednak to ona pozwala nam na wiekszy wpływ kształtowania siebie niż socjalizacja pierwotna, gdzie nasz wpływ na otrzymywane treści nie jest tak duży. Warto także zwrócić uwage na funkcje tego procesu. Jedną z nich jest mechanizm transmisji kultury - przejmujemy dorobek kulturuwy i cywilizacyjny poprzednich pokoleń - dzięki temu każe pokolenie nie musi rozpoczynać danego procesu, przykładem jest nasz język. Przekazywany od pokoleń, nie musimy wymyślać nowego języka ale możemy korzystać z tego już istniejącego. Kolejna funkcją jest, utrzymanie pewnego porządku społecznego poprzez wpojenie norm i zasad obowiazujeących w społeczeństwie. Innym ale zarazem podobynm procesem jesr resocjalizacja, dokonuje się ona zazwyczaj znacznie później. Ma na celu przemiane człowieka, wymazanie ze świadomości dotychczasowych tereści oraz wprowadzenie nowych. Jest to przekształcenie obrazu świata i samego siebie. Działenie to możemy zauważyć w różnego rodzaju placówkach społecznych, więziniach czy zakładach poprawczych dla jednostek nieletnich, działanie te wymagaja nakładu ogormnej pracy, nie tylko ze strony pracowników danej placówki ale także resocjalizowanego. Jest to proces długotrwaly i wymagający, jednak jego efekty są zazwyczaj pozytywne. W ścisłym zwiazku z powyższym opisanym zjawiskiem jest nasza osobowość. Na jej kształtowanie ma wpływ wiele działań, zachować oraz interakcji z innymi członkami grupy. Nie jest to zbiór przypadkowych cech, lecz całość zachować człowieka jednolitość i wewnętrzną spójność. Możemy wyróżnić czynniki jakie mają na nią wpływ, sposób reagowania ruchowego i emocjonalengo, czyli co nam sie podoba a co nie. Dajemy temu wyraz w swoim zachowaniu. Kolejnym czynnkiem składowym jest nasza pamięć i wyobraźnia, ta druga jest szczególnie aktywna w naszym dzieciństwie, kiedy to kreujemy różne postacie, wykorzystujemy je później w różnego rodzaju zabawach. Również poprzez jej posiadanie mamy wyobrażenie przestrzenne, potrzebne na przykład przy projektowanie i urządaniu domu. Pamięć jest jednak ważniejszym elementem naszej osobowości, dzieki niej poprawnie funkjonujemy. Nastepnymi elementami składowymi są, postawy jakie wykazujemy w społeczeństwie, motywacje, które kierują nas do okreslonych zadań, dążenia jakie sobie stawiamy oraz zainteresowania. Często są one złożone, jednak to one powodują jakie studia wybierzemy, gdzie będziemy pracować, jakie będziemy mieć hobby. W moim przypadku to właśnie one zadecydowały o zmianie studiów, które wymagają wiekszej kreatywnosci niż poprzednie, dzięki nim zmieniłam tory swojego życia. Postrzeganie siebie i otoczenia jest elementem pewnej samokrytyki naszych oraz zachowan innych, pomaga nam dostrzec i odróżnic dobro od zła, zachowanie poprawne i negatywne. Nasze pragnienia, konflikty, zycie osobiste i wewnętrzne oraz zachowanie jakie wykazujemy w społeczeńswie, są kolejnymi częściami naszej osobowosci i tego kim jesteśmy. Nastepnym czynnikiem mającym wpływ na to kim jesteśmy są role jakie odgrywamy pośród ludzi. Jest to zespół norm, praw i obowiązków zwiazanych z pozycją oraz schemat z tym zwiazany. Możemy to prównać do terminologii teatralnej, rola odnosi się do zewnętrzności. Określa sposób postępowania człowieka, który jak aktor musi się jej nauczyć, a w jej odgrywaniu ma niewielki margines swobody. Nie wywiazywanie sie z roli społecznej powoduje dolegliwości ze strony społecznej, na przykła gdybym nie oddała lub też nie napisała eseju z socjologii, nie została bym dopuszczona do egzaminu co niesie za sobą duże konsekwencje. Na tej podstawie możemy wyróżnić trzy elementy składajace sie na konstrukcje roli sa to: a) nakazane, b) zakazane, c) margines swobody. Poprzez wielość naszych rół społecznych pojawie się pewna rozbieżność, nazywana w socjologii konfliktem rół społecznych. Różne role wymagaja w tym czasie sprzecznych ze sobą zachowań. Przykładem może być rola studenta stacjonarengo z rolą pracownika. Analizując powyższe mechanizmy możemy zauważyć pewną zależność pomiędzy rolą, a osobowością. Ta druga ma wpływ na sposób odgrywanie przez nas ról, człowiek ucząc się ich czyni je elementami struktury własnej osobowości, wpływ odgrywanych ról na osobowość jest silniejszy niż wpływ osobowości na role. Istnieje wiele teorii, które mówią że człowiek nie może obejść się bez procesu socjalizacji. Jest ona niezbędna do istnienia człowieka w pełni, jako istoty biologicznej i społecznej. Możemy powołać sie na behawioryzm, czyli proces uczenia się, system nagród i kar. Również psychoanaliza Freuda mówi o istnieniu tego procesu, zakłada ona iż w człowieku istnieja dwie siły, które nawzajem sie zwalczają: id (to), coś co wynika z biologii człowieka oraz superego, przekaz społeczny (sumienie), ego, nasza osobowość. Superego, to domena osobowości w której zakodowane są reguły kulturowe – nakazy i zakazy dotyczące własciwego postepowania – powodujące dyskomfort psychiczny, zwany poczuciem winy lub wstydu, w przypadku ich naruszenia. Warto przy tej okazji przybliżyć termin jakim jest uogólniny inny. To termin związny nie tylko z socjologia ale także, z psychologią społeczną, określający ogólne reguły społeczne, normy, wartości. Jednostka społeczna zaczyna dostrzegać je w procesie socjalizacji wtórnej i pojmować, że reguły, według którch działa, nie są regułami tylko jej znaczacych innych, czyli osób bliskich, z którymi się utożsamia, ale są one ogólnie przyjęte w społeczeństwie. Pojęciem zbliżonym jest znaczący inny, czyli osoba znacząca, która w procesie socjalizacji odgrywa istotna rolę przy kształtowaniu sie osobowości i jednostki społecznej, w socjalizacjii pierwotnej są to najczęściej rodzice, rzadziej są to opiekunowie. W socjalizacji wtórnej mogą być to osoby wywierające na nas znaczący wpływ. Nasz system wartości, normy oraz zachowania, od znaczących innych uczymy się, często poprzez naśladownictwo, odgrywania podstawowych dla społeczeństwa ról. Warto także nawiazując do tematu socjalizacjii poruszyć, jednostkę rodziny. Jest to najstarsza i najpowszechniejsza forma życia społecznego, która odgrywa ogromną rolę w życiu każdego z nas. Tworzą ją połaczeni zwiazkiem małżeńskim kobieta i mężczyzna, ich potomstwo, w szerszym znaczeniu także ogół krewnych obu małżonków. Zważywszy na tempo współczesnych czasów oraz pewne zmiany kananów dotyczących pojecia rodziny, należy wspomnieć o typie rodziny gdzie kobieta i mężczyzna nie mają formalnego związku a mimo to wychowują dzieci i tworzą dla swych potomków rodzinę. Ta forma życia społecznego jest w sojlogii ujęta jako, podstawowa forma życia społecznego, wskazuje to na ogromną rolę jaką pełni nie tylko w zyciu kazdego ale także dla całej zbiorowości. Wykazuje wielość swych funkcji, ma wpływ na wiele aspektów naszego życia, są to funkcje: a) ekonomiczne (zaspokajanie potrzeb materialnych człownków rodziny), b) prokreacyjna (wydanie na świat potomstwa), c) socjalizacyjna (wychowanie potomstwa), d) rekreacyjna (zaspokojenie potrzeb odpoczyku i rozrwyki), e) kulturowa (przekazywanie młodemu pokoleniu dziedzictwa kulturowego), f) opiekuńczo – zabezpieczająca (opieka nad dziećmi, osobami w podeszłym wieku i chorymi), g) stratyfikacyjna (nadawanie przez rodzinę pozycji społecznej swoim członkom), h) seksualna (społecznie akceptowana forma współżycia płciowego). Wnioskując rodzina zaspakaja więszkość z naszych potrzeb, jakimi kierujemy się w życiu. Bez rodziny nie będziemy poprawnie funkcjonować oraz odnajdywać się w społeczeństwie. Musimy pamiętać także o modelu rodziny, wyróżniamy dwa, jest to rodzina nuklerana - składa się ona z rodziców i dzieci (model ten szczególnie dominuje we współczesnym świecie) oraz rodzina tradycyjna - obejmuje kilka pokoleń (jest on charakterystyczny dla społeczeństw słabo rozwinietych). To w jakiej rodzinie sie wychowywaliśmy ma dla nas duże znaczenie. Wychowałam się właśnie w rodzinie nukrearnej, nie posiadam rodzeństwa, nie znaczy to jednak że nadal chce kontynuwać tą tradycje i również posiadać jedno dziecko. Rodzina nie zawsze gwarantuje nam że będziemy w pełni przejmować jej wzorce, owszem często, szczególnie w przypadku rodzin patologicznych oderwanie się od wzroców jest bardzo trudne. Dlatego własnie ludzie którzy pomimo trudych sytuacji domowych potrafią odnaleść się w społeczeństwie i założyć poprawnie funkcjonującą formę życia społecznego, najbardziej podziwiam. Bedąc przy temacie rodziny, należy poruszyć zagadnienia związane ze zbiorowościami oraz grupami społecznymi. Pozowlę sobie na przywołanie typologii jednego z socjologów amerykańskich, Ch. Hurtona Cooleya, który mówi iż: jednostki nie istnieją poza społeczeństwm, tylko dzięki procesowi uczenia oraz komunikowania się z innymu jednostakmi, rozwiajmy swoją osobowość. Koncepcja jaźni odzwierciedlonej – jest ona podstawowym elementem osobowości każdego z nas; pojecie grupy pierwotnej – w których w prosecie socjalizacji kształtuje się jaźń odzwierciedlona. Grupa pierwotna jest dla nas najważniejsza, w jej skład wchodzi na przykład rodzina, grupa równieśnicza czy też sąsiedzka. Jej relacje obrazuje znaczna bliskość, emocjonalność, zależność, współdziałnie. To podstawowe grupy pomagające nam w kształtowaniu siebie jako jednostki społecznej, są uniwresalne - czynia nas ludźmi. Cooley jest pierwszym, który użył określenia jakim jest jaźń odzwirciedlona, jest to wiedza jednostki na podstawie interpetacji reakcji innych w odniesieniu do własnej osoby. Przykładem może być: jeśli wszyscy mówią że jestem miła, to w mojej głowie rodzi się zadanie że należę do osób miłych. Jest to swojego rodzaju lustro społeczne, które zwraca uwagę na nasz ciało oraz psychikę czyli zachowanie. Powróćmy jednak do tematu grupy społecznej, jest to zbiór dwóch lub trzech osób, pomiedzy którymi zachodzą różne interakcje o wzglednie trwałym charakterze. Aby grupa społeczna mogła powstać, musi spełnić określone czynniki, są to: organizacja wewnętrzna, formy kontroli oraz wzory działań, symbole, idee, ośrodek skupienie, poczucie przynależności do danej grupy (poczucie my – oni), zasada odrębności – co odróżnia naszą grupę od innych oraz co według nas, czyli członków ważamy za podstawę cech wyróżniajacych naszych członków od innych. Każda grupa społeczna stawia swoim swoim członkom różne wymagania i wymaga przystosowania sie do jej wartości, ma określone zadania oraz solidarność grupy. Kolejnym typem grup są grupy celowe, zostały zorganizowane celowo dla realizacji tylko określonego celu po jego osiagnięciu grupa zazwyczaj rozpada się. W grupach społecznych zachodzą pewne procesy oraz wytwarzają sie pewne więzi społeczne, są to relacje i zależności wiążące jednostke ze zbiorowościami i grupami społecznymi lub innymi jednostkami. Nauka wyróznia trzy typy takich wiezi: a) nauralne (rodzina), b) zrzeszeniowe (związki zawodowe), c) stanowione (wiezienie). Kolejnym tworem społeczeństwa jest wspólnota, to trwała forma współżycia. Ma ona charakter wspólnoty tylko wtedy gdy przewage mają sytuacje wzajemnego poparcia i afirmacji, ludzie należacy do wspólnoty korzystają ze wspólnych dóbr, porządek współżycia dzięki niemu wiemy jaki jest nasz akres obowiazków i uprawnień, we wspólnocie ważny jest także rozwój. Możemy wyróżnić trzy typy wspólnot: a) Wspólnota krwi (pokrewieństwo); cechuje ją, naturalna jedność, wspolnota nie musi byc uzależniona od bliskości przestrzennej, pragnienie bliskości jest to zaspokajnie potrzeby miłości oraz ostatnie czyli autorytet morlany (ojciec) b) Wspólnota terytorium (sąsiedztwo); współzamieszkanie, podobny stosunek do zamieszkiwanej ziemi, wspólnoty wiejskie, przyzwyczajnie, autorytet (ksiaże, żródło władzy i potęgi) c) Wspólnota ducha (przyjaźń); jednomyśle działanie, stosunek do miejsc świętych i bóstw, wspólnota ducha niezależna od pokrewieństwa, swoboda i czestotoliwość kontaktów, więź, powstaja na skutek przypadku lub wyboru, autorytet (wspólna dla wszystkich osoba mistrza) Towrem podobnym do wspólnoty jest stowarzyszenie, to przejściowa forma współżycia, mechaniczna, sztuczna. Swoja źródła stowarzyszenie ma w epoce przemysłowej, udział w niej nie jest przymusowy, należy to grup nietrwałych. Przykładami takich stowarzyszeń mogą być związki pracy, powszechne w czasach współczesnych, które bronia praw pracowników ale nie tylko są tez stowarzyszenia o charakterze religijnym, sama osobiście kiedyś do takich należałam. Bezpośredni wpływ na to kim jesteśmy jest środowisko społeczne, jest to układ przedmiotów i innych organiznów żywych, które otaczają człowieka i wywierają jakiś wpływ na procesy zachodzące pod naskórkiem jego organizmu. Często to właśnie wpływ środowiska powoduje zmiany w naszej osobowości, sposobie postępowania czy noramch. Są to zmiany nie zawsze pozytywne, nierzadko też środkowiska wywiera na nas presje, niewykonanie jakiegoś zadanie lub zachowanie się inaczej niż inni powoduje wykluczenie i zerwanie kontaktu. Jednostakami któte kształtują to kim jesteśmy są insytucje, zespoły ról i stanowisk, obejmujące czynności określone publicznie, a skierowane do realizacji funkcji grupy, oraz zespoły osób czynności te sprawują przy użyciu przydzielonych im urządzeń i odpowienich środowisk rzeczowych. Jednostki te umożliwiają realizowanie celów założonych przez daną grupe społeczną, skłaniają je do wykonania przydzielonych im zadań, zapewniają wewnętrzną spójność grupie oraz ciągłość. Najlepszym przykładem instytucji jest szkoła, ma ona wiele zadań oraz funkcji. Według polskiego prawa mamy obowiazek szkolny, każdy z nas musi do niej uczeszczać. Dzięki szkole nie tylko uczymy się czystko teoretycznych zagadnienień, ale także funkcjonowania w dużej gupie rówieśniczej, współpracy (pracy w grupie), realizwaniem przydzielonych przez nauczyciela zadać, to tam dowiadujemy się jakie zachowania są poparwne a jakie nie. Tam też zawiązujemy różne przyjaźnie, czasem nawet pozanjemy swoja miłość, tak było w moim przypadku. Ważnym czynnkiem mówiącym kim jesteśmy jest nasz poczucie przynależności do narodu. Naród, to duża grupa społeczna, powstała w wyniku procesu dziejowego jako wspólnota terytorialna o podłożu gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym, występująca w świadomości swych członków. Ścisle z tym związana jest bardzo ważna tożsamość narodowa, czyli poczucie odrębności wobec innych narodów ukształtowane pod wpływem czynników narodotwórczych. Warunkiem niezbędnym do jej istnienia jest świadomość narodowa, a więc poczucie więzi i przynleżności do swojego narodu. W naszym przypadku należy zwrócic uwagę na silny związek z kościołem katolickim, źródłem tego jest nasza historia. Każdy z nas powinien wykazywać szacunek do symboli narodowych (godło, bary narodowe, hymn) i historii, która w naszym przypadku pełna jest wzlotów i upadków. W dzisiejszych czasach wartości partiotyczne powoli ulegają zapomnieniu na rzecz ogólnie przyjetego kosmopolityzmu, otwarotści oraz pewnemu ujednoliceniu kultuorowemu, które przychodzi do nas z zachodu. Ostatnim czynnikiem który według mnie miał wpłwy na to jakim jestem człowiekiem jest kultura. Jest to całokształt zobiektywizowanych elementów dorobku społecznego, wspólnych szeregowi grup i z racji swej obiektywności ustalonych i zdolnych rozszerzać się przestrzennie. Kultura jest pewnego rodzaju owocem twórczym całego społeczeństwa, niezliczonych pokoleń wstecz. Każdy z nas jest nie tylko uczestnkiem kultury ale także po części jej twórcą. O istnieniu kultury możemy mówić gdy, odkrycie lub wynalazek zostaje zachowny, jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Staje się dzięki temu stałym dorobkiem zbiorowości. Ma charaktem geograficzny, nie ogranicza tylko do danego obszaru, jest zjawiskiem międzygrupowym. Kultura dla każdego z nas jest jednym z ważniejszych procesów, dzięki niej znamy historię naszych przodków, kraju czy nawet danego miejsca. Wszyscy posiadamy kulturę jednostki, czyli fakt zróżnicowania psychiki indywidualnej w wyniku skrzyżowania wiel różnego rodzaju wpływów kulturowych, zgromadzeniu, zespoleniu, wytowrzeniu się z nią odmiennych elementów kultury. Nasze poznanie kultury również jest kulturą. Poprzez nią poszerzamy swoja więdze, zaspokajmy ciekawość, jest źródłem nauki. To za jej pomocą znamy wliekich twórców nie tylko z zakresu socjologii, ale także literatury. Towarzyszy nam już od najmłodszych lat, począwszy do nauczania nas podstawowych zasad dobrego wychowania poprzez obcowanie z innymi jednostaki. Osobiście uważam że poszanowanie oraz obcowanie z kulturą w życiu codziennym jest jedną z najważniejszych i najwspanielaszych rzeczy w naszym życiu. Każdego dnia poznajemy nowe fakty, dzieła i osobowości czy zwyczaje. Pokrewnwym terminem do kultury jest cywilizacja, to pewnien stopień kultury najwyższy, zakładajacy w rozwoju ogólnym ludzkości przebicie porzednich stopni niższych – pierwotności, barbarzyństwa. Również my poprzez współprace z innymi ednostkami społecznymi wspóltowrzymy gmach kultury. Społeczeństwo, jest zbiorowościa ludzi stanowiącą względnie autonomiczną i zamkniętą całość, wyodrębnioną na zasadzie terytorialnej, ekonomicznje, politycznej i kuturowej. Moim zdaniem definicja te idealnie wpisuje się w zakończenie powyższego eseju o ciekawej i zajmującej tematyce. Socjologia opisuje wszystkie procesy jakie zachodzą w społeczeństwie, dzięki niej jesteśmy w stanie zaobserować różnego rodzaju zachowanie, a co najlepsze wytłumaczyć je i odpowiednio nazwać. To bardzo porzadkuje nasz świat, nadając mu pewnego rodzaju ład. Muszę przyznać że sama podczas pisania tej pracy byłam zdzwiona jak wiele zjawisk mnie otaczających opisuje socjologia. Mam nadzieję że sposób w jaki dokonałam analizy poprawnie obrazuje wpływ socjologii na to kim jestem. Niewątpliwie pomimo wielu różnych opinii, sojologia otaczła nas, otacza i zawsze nas będzie, niezależnie czy jesteśmy jej zwolennikami czy też nie.