1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA FEDERACJI ROSYJSKIEJ Rosja, Federacja Rosyjska - państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie pod względem powierzchni, jej terytorium jest większe od Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9 miejsce. Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 6 miejsce na świecie. Państwo rosyjskie dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii. Rosja jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, m.in. Rady Bezpieczeństwa ONZ, G8, Wspólnoty Niepodległych Państw, Euroazjatyckiej Wspólnoty Gospodarczej, Szanghajskiej Organizacji Współpracy i odgrywa znaczącą rolę w polityce światowej. Rosja położona jest na dwóch kontynentach: Europie i Azji. Rosja graniczy z Norwegią, Finlandią, Estonią, Łotwą, Białorusią, Ukrainą, Gruzją, Azerbejdżanem, Kazachstanem, Chinami, Mongolią, Koreą Północną oraz Litwą i Polską – z dwiema ostatnimi poprzez obwód kaliningradzki. Graniczy także z kilkoma państwami poprzez Morze Bałtyckie, Morze Czarne, Morze Kaspijskie, Morze Ochockie z Japonią oraz poprzez Morze Beringa (Cieśnina Beringa) z USA. Długość granic lądowych wynosi 20 241,5 km, morskich – 37 653 km.
2. KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Federacja Rosyjska odrębnym państwem stała się po rozpadzie ZSRR tj. 8 grudnia 1991 roku, kiedy to przywódcy pozostałych republik ZSRR podpisali umowy białowieskie olikwidacji ZSRR i utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. Proces przygotowywania konstytucji rozpoczął się w 1991 roku.. Przewodniczącym komisji konstytucyjnej został Borys Jelcyn. Prace przebiegały bardzo wolno, podstawowym problemem było ustalenie systemu rządów: prezydenckiego czy parlamentarno-gabinetowego. 12 maja 1993 roku Jelcyn powołał komisje, której zadaniem było dopracowanie projektu konstytucji. Prezydent powołał Zgromadzenie Konstytucyjne, które 12 lipca 1993 roku przyjęło prezydencki projekt ustawy zasadniczej 433 głosami na ogólna liczbę 685 uczestników. 12 grudnia 1993 roku miało miejsce referendum w sprawie nowej konstytucji rosyjskiej, jak również wybory parlamentarne. Wymogi 50% głosów za i 50% frekwencji zostały spełnione. Za przyjęciem projektu opowiedziało się 58,4% biorących udział w głosowaniu. Obecnie obowiązująca konstytucja to pierwsza demokratyczna konstytucja rosyjska. Najważniejsze założenia konstytucji Federacji Rosyjskiej Art. 1 - Rosja jest demokratycznym federacyjnym państwem prawa o republikańskiej formie rządów.

• Obowiązuje trójpodział władzy.
• Wszystkie organy państwa działają na podstawie przepisów prawa. Art. 3 - Suwerenem i jedynym źródłem władzy w Federacji Rosyjskiej jest jej składający sie z wielu nacji naród. Art. 8 - podstawą ustroju ekonomicznego jest zasada wolności gospodarczej. Art. 11 - Władze państwową w Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej, Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Państwowa), Rząd Federacji Rosyjskiej oraz sądy Federacji Rosyjskiej. Ponadto występuje mocno rozbudowany katalog praw człowieka.

3. PREZYDENT FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Dotychczasowi prezydenci Federacji Rosyjskiej:

• Borys Jelcyn – od 10 lipca 1991 do 31 grudnia 1999 (ustąpił z urzędu)
• Władimir Putin – od 31 grudnia 1999 do 7 maja 2000 p.o prezydenta, a od 7 maja 2000 do 7 maja 2008 pełnoprawny prezydent
• Dmitrij Miedwiediew – od 7 maja 2008

Prezydent w konstytucji (art. 81) wymieniany jest wcześniej niż Zgromadzenie Federalne (parlament) i rząd, co odzwierciedla jego pozycję w całym systemie politycznym. Wybierany jest na 6 lat w wyborach tajnych, powszechnych i bezpośrednich (wymagana 50% frekwencja dla ważności wyborów). O to stanowisko może ubiegać się obywatel Rosji liczący sobie minimum 35 lat i który od co najmniej 10 lat zamieszkuje na terenie Federacji. Prezydent może sprawować swój urząd maksymalnie dwa razy z rzędu (nie oznacza to jednak, że nie może go sprawować więcej niż dwa razy). Federalną ustawą konstytucyjną z 21 listopada 2008 Duma wprowadziła poprawkę do konstytucji wydłużającą kadencję prezydenta do lat 6. Prawo weszło w życie. Prezydent jest głową państwa. Jest gwarantem Konstytucji, praw i wolności człowieka i obywatela. Jest podmiotem określającym podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa, a także reprezentantem Federacji w kraju i w stosunkach międzynarodowych. Kieruje polityką zagraniczną państwa, podpisuje umowy międzynarodowe, podpisuje listy uwierzytelniające. Rozstrzyga również sprawy obywatelstwa oraz nadaje odznaczenia państwowe, tytuły i wyższe stopnie wojskowe. Posiada prawo łaski. W stosunku do Rządu powołuje za zgoda Dumy Państwowej Premiera Rządu, ma prawo przewodniczyć posiedzeniom Rządu, odwołuje Rząd, na wniosek Premiera Rządu powołuje na stanowisko i odwołuje ze stanowiska wicepremierów Rządu Federacji Rosyjskiej oraz ministrów federalnych. W stosunku do Parlamentu, zarządza wybory do Dumy Państwowej, ma prawo rozwiązać Dumę Państwową, przedkłada projekty ustaw Dumie Państwowej – ma prawo inicjatywy ustawodawczej. Ponadto prezydent jest najwyższym Zwierzchnikiem Sil Zbrojnych, w przypadku agresji lub bezpośredniej groźby agresji Prezydent wprowadza na terytorium lub w poszczególnych częściach kraju stan wojenny, niezwłocznie powiadamiając o tym Rade Federacji i Dumę Państwową. Prezydent może być usunięty z urzędu przez Rade Federacji jedynie na podstawie wysuniętego przez Dumę Państwową oskarżenia o zdradę stanu lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa, potwierdzonego orzeczeniem Sadu Najwyższego o wystąpieniu w działaniach Prezydenta Federacji Rosyjskiej znamion przestępstwa oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o spełnieniu przewidzianych prawem wymogów odnośnie procedury wysunięcia oskarżenia.

4. PARLAMENT FEDERACJI ROSYJSKIEJ

• Dwuizbowe Zgromadzenie Federalne
• Organ stały
• Jawność prac parlamentu, w określonych przypadkach można utajnić obrady. Rada Federacji Rada Federacji to izba wyższa, będąca przedstawicielstwem części składowych Federacji Rosyjskiej. W jej skład wchodzi po dwóch reprezentantów z każdego podmiotu Federacji. Jej kompetencje są o wiele skromniejsze niż izby niższej. Zajmuje się zatwierdzaniem zmian granic pomiędzy podmiotami federacji, zatwierdzaniem dekretów prezydenta dotyczących wprowadzenia stanu wojennego i wyjątkowego, rozstrzyga o użyciu sił zbrojnych Federacji poza jej granicami. Zarządza również wybory prezydenckie. Posiada prawo inicjatywy ustawodawczej. Do Rady Federacji wybiera się po 2 przedstawicieli z każdego podmiotu Federacji, co daje 166 członków Rady z 83 podmiotów. Duma Państwowa Duma Państwowa to izba niższa rosyjskiego parlamentu, składająca się z 450 deputowanych. Duma wyraża wotum zaufania dla prezydenckiego kandydata na premiera, może także zgłosić wniosek o wotum nieufności. Posiada inicjatywę ustawodawczą. Może także wysunąć pod adresem prezydenta oskarżenie o zdradę, co może zapoczątkować proces złożenia go z urzędu. Duma może zostać rozwiązana w trzech przypadkach:
• po trzykrotnym odrzuceniu przez nią kandydata prezydenckiego na premiera,
• gdy wyraża ona w ciągu 3 miesięcy dwa razy wotum nieufności wobec rządu,
• gdy odmówi wotum zaufania rządowi, prezydent może rozwiązać ją lub zdymisjonować rząd w ciągu 7 dni.

5. RZĄD FEDERACJI ROSYJSKIEJ Rząd składa się z ministrów oraz z przewodniczącego rządu (premiera), a także jego zastępców. Premier powoływany jest przez prezydenta, który czyni to za zgodą Dumy. Prezydent musi to uczynić w ciągu maksymalnie 2 tygodni od chwili objęcia urzędu lub od dymisji rządu. Taki sam czas ma Duma na zajęcie stanowiska. Jeśli trzy razy odrzuci kandydaturę wystawioną przez prezydenta – ten ma obowiązek powołać go samodzielnie, po czym rozwiązać Dumę i zarządzić nowe wybory. Ustąpienie rządu może nastąpić w kilku przypadkach:

• rząd podaje się do dymisji (przyjmuje ją lub nie prezydent),
• prezydent może go zdymisjonować (nie musi być konkretnego powodu, może to nastąpić w dowolnym, zależnym tylko od prezydenta momencie),
• Duma może wyrazić rządowi wotum nieufności. Jest ono podejmowane większością głosów ogólnej liczby deputowanych. W przypadku jego przyjęcia prezydent albo się z nim zgadza i dymisjonuje rząd, albo też nie. Jeśli w ciągu 3 miesięcy wotum nieufności powtórzy, prezydent może albo rozwiązać Dumę, albo zdymisjonować rząd. Kompetencje
• Opracowuje i przedstawia Dumie Państwowej budżet federalny i zapewnia jego wykonanie; przedkłada Dumie Państwowej sprawozdanie z wykonania budżetu federalnego.
• Zapewnia realizacje jednolitej polityki finansowej, kredytowej i monetarnej.
• Zarządza własnością federalna.
• Zapewnia obronę kraju, bezpieczeństwo państwa oraz realizuje politykę zagraniczna.
• Mając za podstawę i wykonując Konstytucje, ustawy federalne i dekrety normatywne Prezydenta - Rząd wydaje uchwały i rozporządzenia oraz zapewnia ich wykonanie. Wyróżnia sie dwa rodzaje posiedzeń:
• Posiedzenia rządu jako całości
• Posiedzenia prezydium rządu - składa sie z premiera, wicepremierów, ministrów: finansów, gospodarki, spraw zagranicznych, obrony, spraw wewnętrznych, przewodniczącego komitetu państwowego zarządzania majątkiem, przewodniczącego Centralnego Banku Rosji, szefa rządu ochrony państwa i szefa aparatu federalnego – z tym zastrzeżeniem, że czterej ostatni według konstytucji nie są członkami rządu.

6. WŁADZA SADOWNICZA W FEDERACJI ROSYJSKIEJ:

Sędziowie są niezawiśli, nieusuwalni, nietykalni. Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sadu Arbitrażowego powołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta. Sędziów innych sądów federalnych powołuje Prezydent w trybie ustanowionym przez prawo federalne. Sąd Konstytucyjny Jest odpowiedzialny za praworządność konstytucyjną całego systemu prawa Federacji Rosyjskiej. Składa się z 19 sędziów powoływanych spośród osób powyżej 40 roku życia, którzy co najmniej 15 lat przepracowali w zawodzie prawnika, większością ustawowej liczby członków Rady Federacji na wniosek prezydenta (wnioski wstępne do prezydenta, które mogą służyć za podstawę jego decyzji mają prawo kierować: parlamentarzyści, legislatywy podmiotów Federacji, naczelne organy władzy sądowniczej, ogólno rosyjskie towarzystwa prawnicze, prawnicze instytucje badawcze i naukowe). Kadencja sędziego Sądu Konstytucyjnego trwa 12 lat bez możliwości reelekcji (maksymalny wiek sędziego – 65 lat). Sąd Konstytucyjny ma prawo inicjatywy ustawodawczej w sprawach należących do jego kompetencji. Sad Najwyższy Federacji Rosyjskiej

Jest najwyższym organem sadowniczym powołanym do rozpoznawania spraw cywilnych, karnych, administracyjnych oraz innych spraw, podległych kompetencji sądów powszechnych; sprawuje w przewidzianych prawem federalnym formach procesowych nadzór sadowy nad ich działalnością i udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki sądowniczej.

Naczelny Sad Arbitrażowy Federacji Rosyjskiej

Jest najwyższym organem sadowniczym powołanym do rozstrzygania sporów gospodarczych oraz innych spraw rozpoznawanych przez sądy arbitrażowe; sprawuje w przewidzianych prawem federalnym formach procesowych nadzór sądowy nad ich działalnością i udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki sądowniczej.

Bibliografia:

Kubik A. „Konstytucja Federacji Rosyjskiej”, Warszawa 2000 Wydawnictwo Sejmowe