Prawo naturalne, zwyczajowe i stanowione

			Prawo naturalne (lex naturalis) jest uniwersalną i pierwotną formą prawa którą można określić jako zbiór zasad, norm które wynikają z natury człowieka i jego istnienia. Prawo to nie jest nadane przez żadne podmioty sterujące czy jednostki władcze nie jest ono w żaden sposób zatwierdzone przez państwo i co najważniejsze jest ono niezbywalną częścią człowieka co za tym idzie nikt nie może go tych zasad pozbawić. Głównym założeniem tego prawa jest to że człowiek który posiada rozum przeznaczony jest do czynienia dobra i kierowaniu się sprawiedliwością. Podstawowymi przesłaniami (lex naturalis) są takie wartości jak dobro, piękno, sprawiedliwość, czy poszanowanie godności człowieka dlatego prawo stanowione powinno w dużej mierze sugerować się powyższymi wartościami. Prawo moralne ukazuje człowiekowi jego odwieczny zmysł który pozwala rozróżnić dobro i zło czy prawdę i kłamstwo. Każdy człowiek potrafi zastanawiać się nad sobą i swoim umysłem. Prawo naturalne swoimi zasadami pomaga wyrabiać pozytywne relacje międzyludzkie przez co populacja ludzka ma możliwość istnienia.

Papież Pius XII skupił dużo uwagi na temacie prawa naturalnego. W jego naukach porządek naturalny jest podstawą i epicentrum prawa naturalnego jest absolutny, wieczny i powszechny. Twierdził iż każdy człowiek odkrywa prawo naturalne w swym sumieniu. Można wyróżnić trzy podstawowe zasady prawa naturalnego zasady pierwszorzędne, drugorzędne i operatywne. Pierwsza z tych zasad ma wymiar ogólny który wynika z istnienia świata i najbardziej przyswajalny dla ludzi. np. nie czyń drugiemu co tobie nie miłe; szanuj życie; pracuj; załóż związek małżeński. Następna zasada wynika z wcześniejszych zasad dodatkowo jeszcze przykazania dekalogu bez trzeciego. Ostatnią grupą czyli norm operatywnych która wynika z dwóch poprzednich, składa się ona z takich praw jak np.; prawo do własności prywatnej; do nierozerwalności związku małżeńskiego; do swobodnego podróżowania i prawo dziedziczenia Pierwszy zarys prawa naturalnego można szukać już w starożytności, pierwszymi ojcami tej koncepcji byli filozofowie chrześcijańscy a głównie św. Tomasz z Akwinu. Twierdził on że prawo naturalne pochodzi od Boga i jest ono ważnym elementem nieskazitelnego prawa boskiego. Uważał że jeżeli państwo i prawo pozytywne nie jest zgodne z zasadami prawa naturalnego, wtedy obywatele mogą być nie posłuszni. Prawo ludzkie dzieli się na prawo państwowe i kościelne. Prawo naturalne nie daje wszystkich niezbędnych norm postępowań, które może uzupełnić prawo ludzkie będące bardziej sprecyzowane. Św. Tomasz z Akwinu w swoim dziele ,,O wolnej woli’’ gdzie odwołuje się do Platona który rozróżnia prawo boskie które jest niezmienne od praw ludzkich które są nieustannie modernizowane. W innym ze swoich pism piszę zaś że prawo wieczne jest zakodowane w naszej naturze „kiedy rozum, czy umysł, czy duch, kieruje irracjonalnymi poczynaniami duszy, wtedy człowiek kontrolowany jest przez to, co powinno go kontrolować, na mocy tego prawa, które uznajemy za wieczne” Człowiek działa w symetrycznym porządku z prawem naturalnym jeżeli traktuje z miłością rzeczy wieczne niż doczesne. Tak więc jak z tego wynika prawo naturalne wynika z prawa wiecznego i poznawane jest poprzez prawidłowe użytkowanie umysłu. Tomasz z Akwinu uważa, iż prawo wieczne wychodzi z mądrości Boskiej. Sw. Tomasz podobnie jak Augustyn teorie prawa naturalnego tłumaczy z faktu iż człowiek jest stworzony na podobieństwo Boga, i że człowiek jest w pewien sposób powiązany przez jego umysł albo rozum w którym znajduje się obraz Boga. Ważnymi faktami o których warto wspomnieć jest to że św. z Akwinu dopuszcza inny niż umysł kierunek prawa naturalnego. Człowiek jest posiadaczem wrodzonych skłonności takich jak natura substancji a także zwierząt. Substancje podążają do utrzymania ich własnego istnienia zaś wszystkie zwierzęta mają wpisane w naturę popęd płciowy czy też bezwarunkowy instynkt karzący wychować im potomstwo. Prawo naturalne wzoruję się na naturze człowieka gdzie wszyscy ludzie mają taką samą to w tej kwestii stosuję się do tych rzeczy które są niezbędne dla natury ludzkiej. Przykładem może być troszczenie się o życie ale nie chodzi o to że każdy ma to robić w taki sam sposób a więc można coś robić dobrze według natury lecz nie będzie to obowiązkowe. Tomasz przekonuje że prawo naturalne w jego wieloznaczeniowym charakterze nie może być w jakikolwiek sposób zabrane z serca człowieka. Mimo tego że człowiek został stworzony do szczęśliwości wiecznej, powinien pamiętać aby wzorować się prawem naturalnym i ludzkim ale nie zapominać że prawo Boże stoi wyżej. Niezaprzeczalnym faktem jest to że prawo naturalne bazuje na naturze ludzkiej, z czego możemy wywnioskować że nie może ono się zmienić ponieważ natura ludzka bywa niezmienna. Lecz idąc tym tokiem rozumowania prawo naturalne może być uzupełnione w sensie iż nakazy które są korzystne dla naszego życia może uchwalić prawo Boże i prawo ludzkie nawet kiedy nakazy nie pokrywają się z prawem ludzkim. Prawo ludzkie w żaden sposób nie może być uszczuplone prawo, każdy człowiek winien znać prawo naturalne ponieważ wychodzi ono z prawa ludzkiego. Należy wiedzieć że pod wpływem różnych bodźców człowiek jest w stanie nie zastosować go danej sytuacji. Prawo naturalne jest wyrazem woli Bożej i jego przestrzeganie jest konieczne do otrzymania zbawienia. Prawo moralne jest zbiorem wytycznych zasad które ukazują nam co jest ,,dobre” a co ,,złe”.Można nazwać to powszechnymi prawidłami dotyczących wszystkich ludzi. Można powiedzieć ze normy moralne nakładane są przez religie lub dany system filozoficzny w odróżnieniu do norm postępowania narzuconych przez prawo. Nauką która głównie zajmuje się prawem moralnym nazywamy etyka. Prawo to charakteryzuje się narzucaniem norm typu nakazujących i zakazujących a nie zbyt często oznajmujących. Prostym przykładem jest zakaz ,,nie kradnij”. Nie trzymanie się tych norm powoduje najczęściej konflikt psychiczny zwany w etyce ,,poczuciem winy”. Jeżeli życie pochodzi od Boga i jest jego darem nikt nie ma prawa nam go odebrać i ta zasad nie odnosi się tylko do chrześcijaństwa ale również do islamu. Największym skupiskiem norm naturalnych jest Biblia która dla europy jest jakby epicentrum światopoglądu, a dla chrześcijan wytyczną w umocnieniu wiary. W Biblii jest przydatna wiedza nie tylko dla chrześcijan lecz dla wszystkich ludzi, którzy skupiają się nad pytaniami egzystencji ludzkiej i sensem istnienia. Biblia obrazuje dwoistość duszy ludzkiej tą dobrą stronę jak i złą i która wspiera w ciężkich sytuacjach uczy optymizmu. Mimo tego że człowiek jest grzeszny nieustannie czuwa nad nim miłosierny Bóg. Z filozofii moralność można zdefiniować w następujący sposób: ,,moralność jest to poziom posłuszeństwa z jakim podrzędne intelekty wypełniają wymagania i nakazy nadrzędnych wobec nich intelektów które dały im jakąś formę nowego życia”. Każda jednostka będzie wyrażała inną formę moralności jest ich multum np. każda córka będzie manifestowała rodzicom ,,moralność córki”. Wyróżniamy pierwotna formę moralności czyli ,, posłuszeństwo” danej jednostki wobec wymagań Boga. W naszych czasach kontrowersyjnym tematem są związki homoseksualne i następuje tu sytuacja gdzie prawo stanowione koliduje z prawem naturalnym i moralnym. W tym przypadku można mówić iż prawo stanowione jest niesprawiedliwe nieważne w sumieniu . Każdy ma moralny obowiązek przeciwstawianiu takiej sytuacji, powinien podjąć jakieś kroki w kierunku zmiany zaistniałego problemu. Jeżeli państwo dopuszcza związki partnerskie nie jest to tylko sprzeczne z nauką Kościoła a także z naturą ludzką gdzie człowiek jest stworzony do relacji damsko - męskich. Praw moralnych można doszukiwać się w literaturze bardzo dobrym przykładem jest ,,Makbet " tragedia Williama Shakespeare’a została ona napisana na początku XVII wieku w epoce renesansu. W tym dziele ukazana jest analiza psychiki bohatera który dla swoich marzeń jest w stanie porzucić swoje życie pełne zasad i działań według kodeksu moralnego i honorowego. Tytułowy Bohater Makbet na początku jest walecznym rycerzem pełnym zasad jest bardzo honorowy i oddany całym sobą swojemu władcy. W pewnym momencie życia w Makbecie rodzi się rządza władzy która jest poprzedzona antagonizmem a dokładnie przepowiednią wiedźmy. Makbet jest w stanie poświęcić wszystko dla swoich marzeń, zmienia się w człowieka złego bez jakichkolwiek zasad moralnych. W konsekwencji dopuszcza się morderstwa własnego króla Duncana, brnie co raz dalej po trupach do celu zabija każdego kto stanie mu na drodze, lub może zagrażać jego celowi. Człowiek ten bez wątpienia stracił jakiekolwiek człowieczeństwo. Makbet w swych czynach zabrnął tak daleko że nie może wyjść z tego ,,bagna” w konsekwencji popełnia samobójstwo. Szekspir ma zamiar ukazać ludziom na tym przykładzie że w każdym tkwi zło i trzeba nauczyć się je pokonywać. Jeżeli będziemy ulegać swoim namiętnością stracimy zasady moralne które są jakby blokadą przed wyzuciem się człowieczeństwa. Wracając do tematu etyki chrześcijańskiej trzeba podkreślić iż można mówić o tolerancji wobec przykazań. Jan Paweł II piszę w swoich encyklikach że osoba napadnięta przez agresora gdzie następuje faktyczne zagrożenie życia osoba ta ma prawo bronić się a jeżeli jest to konieczne zabić napastnika. Tego typu obrona może nie być tylko prawem lecz nawet obowiązkiem, w sytuacjach takich jak obrona drugiej osoby czy dobro rodziny. Jak mówi papież Jan Paweł II obrona własnego życia nie jest wyjątkiem od zakazu zabijania. Nazywa się to czynem podwójnego skutku. Pierwszym celem jest obrona życia a drugim nieplanowana śmierć agresora. Obecnie trudnym do rozstrzygnięcia tematem jest pomoc imigrantom którzy uciekają przed wojną czy biedą, Europa z jednego punktu widzenia powinna pomóc co leży w kwestii moralności. Nie które z państw europy zachodniej już jakiś czas przyjmują te grupy społeczne o odmiennych wartościach kulturowych i religijnych, twierdząc że bezproblemowo zasymilują się w ich otoczeniu. Jest to bardzo heroiczny czyn ze strony Europy. Z punktu widzenia moralności ludzie którzy nie są za przyjęciem i niesieniem pomocy imigrantom są pozbawieni sumienia. Okazuje się że imigranci doszukują się swoich praw poprzez ich obecność zwiększa się szansa ataków terrorystycznych. Okazuje się że wiara Islamu jest skłonna do przemocy, mimo dużego bezrobocia musimy zapewnić uchodźcom pracę.
Ostatnim prawem na którym się skupię jest prawo zwyczajowe są to zasady prawne które nie są narzucone przez żadne instytucje. Przekazywane są pokoleniowo droga ustną. Zasady zwyczajowe odegrały ważną role w rozwoju prawa międzynarodowego. Z prawa zwyczajowego pochodzą takie normy jak immunitet państwa przedstawicieli dyplomatycznych też zasady wolności morza otwartego, warto wspomnieć iż w większości praw międzynarodowych zasady zwyczajowe obowiązują równolegle z uregulowaniami zwyczajowymi. Nie wszystkie umowy międzynarodowe posiadają charakter powszechny i dodatkowo umowy te mogą być wypowiadane i rozwiązywane zależnie od stron. Mimo funkcjonowania prawa zwyczajowego mimo uporządkowania danej dziedziny w formie umownej ma bardzo dobry wpływ na stabilność prawa międzynarodowego. Dotyczy to różnorodnych dziedzin prawa międzynarodowego np. prawo konsularne prawo traktatów prawo morza oraz prawo dyplomatyczne. Cały czas prawa zwyczajowe są uaktualniane modernizowane i tworzone np. zasada wolności przestrzeni kosmicznej, prawo do szelfu kontynentalnego czy prawo do samostanowienia narodu. Istnieją też takie normy w prawie międzynarodowym które są bezwzględne dla wszystkich państw. W koncepcji istnieje teoria że prawo zwyczajowe stanowi ,,kwintesencję prawa międzynarodowego” Ogólne zasady prawa są stosowane przez Trybunał Unii Europejskiej. Prawo zwyczajowe jest kategorią o wąskim zakresie.