Międzynarodowe prawo konfliktów zbrojnych znane jest również jako prawo humanitarne lub prawo wojenne. Co do zasady, pojęcia te są terminami równoznacznymi. Różnica polega na tym, że „międzynarodowym prawem humanitarnym” częściej posługują się organizacje międzynarodowe, środowiska naukowe oraz cywilne organy państw. Natomiast „prawo wojenne” i „prawo konfliktów zbrojnych” to wyrażenia stosowane zwykle przez siły zbrojne i środowiska wojskowe. Podczas XX Konferencji Czerwonego Krzyża, która odbyła się w Wiedniu w roku 1965, przyjęto określać system międzynarodowych norm prawnych stosowanych w konfliktach zbrojnych terminem „międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych”, kładąc w ten sposób kres wątpliwościom, które ze wspomnianych wyrażeń jest bardziej właściwe. W XIII-XV wieku nastąpił okreszłagodnienia obyczajów wojennych w Europie. Zanikły okrutne praktyki, jak mordowanie podbitych narodów, kaleczenie jeńców, zabijanie dzieci. Powstał feudalny kodeks prawa wojny i ceremoniału wojskowego, wykształcił się wzorzec rycerza, żołnierza wiernego, słownego i łagodnego wobec pokonanych i bezbronnych, stosującego jedynie dozwolone sposoby walki. Zasada rycerskości weszła odtąd na stałe do zwyczajowego prawa wojennego. W okresie średniowiecza tragiczny był los chorych i rannych żołnierzy. Nie troszczyli się o nich ani dowódcy, ani monarchowie, a ludność cywilna często odmawiała im pomocy, z obawy przed różnego rodzaju chorobami. Ludzie od dawna próbowali z różnym skutkiem ograniczyć wojny instrumentami prawnymi, określając, kiedy wojna jest dopuszczalna, a kiedy nie i kto może ją prowadzić. Średniowiecze przyniosło również chrześcijańską doktrynę wojny sprawiedliwej , zgodnie z którą wojna ma być ostatecznością i sięgać do niej wolno tylko ze słusznej przyczyny. Przyczyna wojny określała też jej cel, którym było przywrócenie stanu zakłóconego przez przeciwnika, naprawienie wyrządzonych przez niego szkód i krzywd. W epoce renesansu zaczyna się kształtować pojęcie humanitaryzmu nie związanego z przynależnością do określonego stanu czy też określonej religii, ale obejmujące wszystkich ludzi. Na poglądy społeczeństwa w odniesieniu do wojny oddziałują pisarze-humaniści, przedstawiciele niektórych grup religijnych, a w późniejszym okresie filozofowie epoki oświecenia. W tym okresie przedstawiane są postulaty dotyczące złagodzenia sposobu prowadzenia wojen Okres Odrodzenia pomimo rewolucyjnych postępów w nauce, sztuce i oświacie przyniosły powrót do wojen prowadzonych w sposób bezwzględny, niekiedy wręcz okrutny. Przyczyny tego były złożone. Rozwój broni palnej i zmierzch rycerstwa wysunęły na pierwszy plan powstanie wojsk najemnych, złożonych w dużej części z awanturników, którym obce były jakiekolwiek zasady i hamulce moralne. Poczynając od wieku XVIII prawo międzynarodowe przyznaje państwom nieograniczone prawo prowadzenia wojen, a wskazania dotyczące wojen sprawiedliwych należy traktować jako nakazy moralności. W prawie międzynarodowym natomiast humanitaryzacja wojny znalazła odzwierciedlenie w postanowieniach aktów prawnych ograniczonych początkowo do jednego, określonego zagadnienia konfliktów zbrojnych. Początek dała “Deklaracja w sprawie wojny morskiej”, podpisana w Paryżu 16 kwietnia 1856 r., w związku z zakończeniem wojny krymskiej (1853 - 1856) zabroniła ona korsarstwa, określiła warunki blokady morskiej i rozszerzyła ochronę własności neutralnej w czasie wojny morskiej. Bez wątpienia przełomowa stała się podpisana w 1864 r. w Genewie Konwencja o polepszeniu losu rannych żołnierzy w armiach w polu tzw. konwencja Czerwonego Krzyża. Miała ona przełomowy charakter z różnych powodów. Przede wszystkim wzmocniła dawne, fragmentaryczne i rozproszone prawa i zwyczaje wojenne służące ochronie rannych żołnierzy oraz osób udzielających im pomocy. Sformułowała obowiązek zapewnienia opieki wszystkim rannym żołnierzom, bez dokonywania pomiędzy nimi jakiegokolwiek rozróżnienia. Wprowadziła zasadę oznaczania godłem czerwonego krzyża na białym tle członków personelu medycznego, środków transportu i sprzętu oraz ustalenie nakazu ich poszanowania. Wreszcie, jako umowa wielostronna, miała charakter otwarty, przewidywała więc możliwość przystępowania do niej przez wszystkie państwa. W 1868 roku doszło do podpisania deklaracji petersburskiej o zakazie używania małokalibrowych pocisków eksplodujących, zabraniającej używania tego typu pocisków jako broni okrutnej, która nie daje człowiekowi szansy na przeżycie. Prawo wojenne było w przeszłości często spisywane w aktach prawa wewnętrznego poszczególnych państw. W niektórych państwach takie akty prawne były sporządzane już w średniowieczu. Dopiero jednak w XIX wieku w prawie wojennym nastąpił przełom, wywołany zawieraniem wielostronnych umów międzynarodowych. Sprawiło to, że zaczął się rodzić powszechnie obowiązujący w skali światowej system traktatowy prawa wojennego. Pierwszą próbą kodyfikacji prawa wojny lądowej była deklaracja brukselska z 1874 r. Przy opracowaniu projektu deklaracji wykorzystano instrukcje wojskowe niektórych państw. Deklaracja brukselska formalnie nie weszła w życie ponieważnie zyskała akceptacji państw, ale stała się podstawą kodyfikacji prawa wojny lądowej dokonanej na konferencjach haskich w latach 1899 i 1907. Pierwsza konferencja haska zebrała się w 1899 r. z inicjatywy cara Mikołaja II. Sprawa rozbrojenia, która w zamierzeniach inicjatora konferencji miała być głównym przedmiotem obrad, zeszła na plan dalszy, natomiast uwaga uczestników konferencji skoncentrowała się na kodyfikacji i reformie prawa wojennego i prawa dotyczącego pokojowego załatwiania sporów międzynarodowych . Rezultatem obrad I konferencji haskiej stały się m.in. dwie konwencje dotyczące prawa wojennego: konwencja o prawach i zwyczajach wojny lądowej oraz konwencja w sprawie zastosowania do wojny morskiej przepisów konwencji Czerwonego Krzyża z 1864 r. Ponadto konferencja uchwaliła trzy deklaracje dotyczące prowadzenia działań wojennych: o zakazie używania w wojnie pocisków rozszerzających się lub spłaszczających w ciele ludzkim, o zakazie używania pocisków, których jedynym celem jest wydzielanie gazów trujących lub duszących oraz o zakazie zrzucania (w okresie 5 lat) pocisków i materiałów wybuchowych z balonów lub innymi nowymi sposobami. W 1907 r. zebrała się II konferencja haska. Uzupełniła oraz rozwinęła postanowienia prawa ustalonego na I konferencji. Wynikiem czego było podpisanie 13 konwencji, normujących szeroki wachlarz zagadnień dotyczących reguł prowadzenia działań zbrojnych. Doświadczenia I wojny światowej znalazły odzwierciedlenie w konwencjach genewskich, przyjętych w 1929 r.: o ochronie losu rannych i chorych w armiach polowych oraz o traktowaniu jeńców wojennych. Wcześniej, w 1925 r., przyjęto natomiast Protokół genewski zakazujący używania w czasie wojny gazów duszących, trujących i środkówbakteriologicznych. Z kolei w 1936 r. doszło do podpisania Protokołu londyńskiego, zajmującego się kwestią używania okrętów podwodnych. Tragiczne doświadczenia II wojny światowej, m.in. zwiększenie i zakres skali działań wojennych, systematyczne i świadome niszczenie miast, planowe i systematyczne ludobójstwo (obozy koncentracyjne) oraz zastosowanie broni masowego rażenia stały się przyczyną dalszego rozwoju prawa humanitarnego . Inicjatywę w tym zakresie podjął Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, który doprowadził do zwołania w Genewie międzynarodowej konferencji i podpisania w 1949 r. czterech konwencji Czerwonego Krzyża:w sprawie rannych i chorych w armiach czynnych, w sprawie rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu, w sprawie traktowania jeńców wojennych oraz w sprawie ochrony osób cywilnych podczas wojny.Konwencje te zastąpiły dotychczas obowiązujące umowy z 1864 i 1929 r. Istotna rzeczą jest iż, konwencje genewskie z 1949 r. zostały ratyfikowane przez niemal wszystkie państwa, stąd też można je uważać za prawo powszechnie obowiązujące. Rozwój międzynarodowego prawa humanitarnego, regulującego prowadzenie wojen, następował etapami często dopiero po wydarzeniach lub wskutek wydarzeń, podczas których jego normy mogłyby okazać się bardzo przydatne. Kierunek tego rozwoju generalnie wyznaczany był przez humanitaryzm, wyrażający się w dążeniach do ograniczania poszczególnych elementów walki zbrojnej i zagwarantowania ochrony osobom nie uczestniczącym w tej walce. Lepsza znajomość norm prawnych nie rozwiąże problemów, które doprowadziły do konfliktu, ale może złagodzić jego najstraszniejsze następstwa