
Biegun konserwatywno-chadecki
Biegun konserwatywno-chadecki składa się z dwóch nurtów politycznych. Konserwatyzm: ideologia, która bazuje na hasłach obrony porządku społeczno-gospodarczego oraz zachowywania i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak: religia, naród, państwo, rodzina, autorytet, własność prywatna. Konserwatyści chcą obronić stary porządek ze względu na przekonanie o ewolucyjnym charakterze zmian społeczny demokratyczno-katolicki (chadecki): zasad etyki chrześcijańskiej, zasad etyki chrześcijańskiej oraz społecznej nauki Kościoła katolickiego i zaczęła się rozwijać w poł. XIX w. Na pewno w jej rozwoju duże znaczenia miały encykliki papieskie, godność i wolność osoby ludzkiej, solidaryzm społeczny, idea dobra wspólnego, ale również odpowiedzialność, tradycja, rodzina, własność prywatna, praca, pluralizm, zasady państwa demokratycznego, czy zasada subsydiarności Ustrojem politycznym propagowanym przez chrześcijańskich demokratów jest taka demokracja, która szczególny nacisk kładzie na rozwój wszelkich form samorządności lokalnej.
Biegun konserwatywno-chadecki składa się z dwóch nurtów politycznych. Konserwatyzm: ideologia, która bazuje na hasłach obrony porządku społeczno-gospodarczego oraz zachowywania i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak: religia, naród, państwo, rodzina, autorytet, własność prywatna. Konserwatyści chcą obronić stary porządek ze względu na przekonanie o ewolucyjnym charakterze zmian społeczny demokratyczno-katolicki (chadecki): zasad etyki chrześcijańskiej, zasad etyki chrześcijańskiej oraz społecznej nauki Kościoła katolickiego i zaczęła się rozwijać w poł. XIX w. Na pewno w jej rozwoju duże znaczenia miały encykliki papieskie, godność i wolność osoby ludzkiej, solidaryzm społeczny, idea dobra wspólnego, ale również odpowiedzialność, tradycja, rodzina, własność prywatna, praca, pluralizm, zasady państwa demokratycznego, czy zasada subsydiarności Ustrojem politycznym propagowanym przez chrześcijańskich demokratów jest taka demokracja, która szczególny nacisk kładzie na rozwój wszelkich form samorządności lokalnej. Z punktu widzenia chrześcijańskiej demokracji człowiek postrzegany jest jako członek jakiejś wspólnoty, przy czym najważniejszą ze wspólnot jest rodzina, a na drugim miejscu jest wspólnota lokalna (wiejska, sąsiedzka, gminna itd.). Podstawą postępowania jednostki muszą być wartości moralne. Ogólnie mowiąc o biegunie konserwatywno-chadeckim wyróżniamy takie cechy jak: • Antkomunizm • w niektórych krajach wchodzą one w skład szerszych koalicji wyborczych (na ogół wymierzonych przeciwko obozowi pokomunistycznemu) • obie formacje tworzą biegun pokomunistycznej rywalizacji politycznej • duża częstotliwość sojuszów gabinetowych konserwatystów i chrześcijańskich demokratów • opowiadają się za umiarkowaną polityką prorynkową i koniecznością realizacji chrześcijańskich wartości przez silne i sprawne państwo • w PEŚiW oba nurty mogą być uznane za najbardziej liczącą się orientację prawicową zdolną do: -utrzymywania stosunkowo wysokiego poparcia w wyborach lub nawet jego przyrostu • - budowania koalicji gabinetowych lub uczestnictwa w nich
Można wyodrębnić 3 gr. państw : 1.państwa, w których stosunkowo wcześnie przybrał on postać jednej partii bądź stałej koalicji – Litwa gdzie działa Unia Ojczyźniana- tzw. Związek Ojczyzna (pełna nazwa: Konserwatyści, Polityczni Więźniowie, Zesłańcy, Chrześcijańscy Demokraci). Obecnie wspiera mniejszościowy rząd socjaldemokratyczny. Założona jako prawe skrzydło ruchu demokratycznego, partia konserwatywna, podkreślająca rolę rodziny, tradycji i wartości moralnych. Opowiada się za wolny rynkiem. Ludowy ruch Ukrainy- ugrupowanie zostało zawiązane w 1989 jako Ludowy Ruch Ukrainy na rzecz Przebudowy z Iwanem Draczem na czele.
- państwa u których mówi się o dekoncentracji ruchu konserwatywnego, jest ich więcej niż jedno w danym państwie. -, np. Łotwa - „Ojczyzna i Wolność”(TB), łotewska Narodowa Partia Konserwatywna (LNNK( , które w ‘97 połączyły się w jedno ugrup. Pod nazwią Związek „Ojczyzna i Wolność” , oraz utw. W ‘98r Partię Ludową.
- Polska – Unia Polityki Realnej(91,93,97), Ruch Odbudowy Polski ( 97 i 2001r), Koalicja dla Rzeczypospolitej i Bezpartyjny Blok Wspierania reform (93), Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe startujące w ramach Akcji Eyborczej „Solidarność” w 97r., oraz w ramach PO w 2001r, PiS w wyborach 2001r., Pis jest jedyną partią której można przypisać cechce relewancji wśród partii reprezentowanych w sejmie i uczestniczących w wyborach do parlamentu europejskiego
–Czechy – z Forum Obywatelskiego wyłoniły się dwie formacje w 1991 : Obywatelska Partia Demok.: W sprawach gospodarczych ugrupowanie o poglądach wolnorynkowych, która ma w zasadzie na monopol na głosy konserwatywne, ODS wygrała wybory parlamentarne w 1992 zdobywając razem z Partią Chrześcijańsko Demokratyczną (Křesťanskodemokratická strana, KDS) 29,7% głosów i 76 na 200 mandatów w Czeskiej Radzie Narodowej, DS reprezentowana jest nie tylko w parlamencie krajowym i samorządach, a również w Parlamencie Europejskim. W wyborach do Parlamentu Europejskiego 2004 zajęła pierwsze miejsce z 30,0% poparcia i 9 mandatami. Po wyborach 2009 należy do grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. W latach 1991–2002 przewodniczącym partii był Václav Klaus, następnie Mirek Topolánek (2002–2010), zaś obecnie jest nim Petr Nečas.
, oraz Obywatelski Związek Demokratyczny,. -Węgry- Węgierskie Forum Demokratyczne (MDF) i Związek Młodych Demokratów (FIDESZ) w wyborach 1998 i 2002r. – założony przez studentow, W wyborach parlamentarnych 11 i 25 kwietnia 2010 r. Fidesz wygrał zdobywając 58.8% mandatów, co jest najlepszym rezultatem od przemian ustrojowych w 1990. Razem z koalicjantem KDNP(chrzesciansko demokratyczna partia ludowa), który uzyskał 9.33% mandatów, stworzyli większość konstytucyjną (68.13% mandatów), umożliwiającą zmianę konstytucji (Konstytucja Węgier) i reformę państwa. W wyniku wyborów funkcję premiera objął Viktor Orbán formując swój drugi rzą -Albania- silna Demokratyczna Partia Albanii ,: prawicowa albańska partia polityczna. Odegrała kluczową rolę w zlikwidowaniu reżimu komunistycznego w Albanii i pozostawała u władzy w latach 1992-1997, pod przywództwem Saliego Berishy i Aleksandra Meksiego. Rząd podał się do dymisji w 1997 r., wskutek kryzysu ekonomiczno-społecznego. Władzę przejęli socjaliści. Partia jest częścią koalicji Unia dla Zwycięstwa (alb. Bashkimi për Fitoren), która uzyskała 37.1% głosów w wyborach parlamentarnych w 2001 roku, co dało 46 miejsc w parlamencie. W czerwcu 2005 roku miały miejsce kolejne wybory, Partia Demokratyczna zdobyła 55 miejsc (ze 140 ogółu), a ich sprzymierzeńcy - 18. To dało ogółem 73 miejsca, co umożliwiło im ponowne utworzenie rządu, z Sali Berishą na czele.
mała Republikańska Partia Albanii (PRSh) -Serbia- Serbski Ruch Odnowy(SPO), oraz koalicja Serbskiej Partii Demokratycznej (SDS) z ugrupowaniem Nowa Serbia(NS partie te często przechodzą ewolucję dokonując zwrotu w kierunku umiarkowanego konserwatyzmu- w ten sposób np. czeska ODS, węgierski FIDESZ uzyskały w zasadzie monopol na głosy konserwatywnych
3 grupa .państwa, w których p. konserwatywne nie są jak do tej pory jednoznacznie identyfikowane (Bułgaria, Słowacja, Rumunia, Rosja), lub nie odgrywają znaczniejszej roli (Ukraina). Ruch chrześcijańsko- demokratyczny: Ruch chrześc.-demok. Zróżnicowany i podlega częstym zmianom organizacyjnym. w Czechach reprezentowany przez Unię Chrześcijańsko-Demokratyczną założoną w 1919r. I jako jedyną w państwach regionu działającą legalnie w okresie komunizmu jako uczestnik tzw. Frontu Ludowego, kierowanego przez komunistów Litwa – Litewska Partia Chrześc.-Demok.(LKD) , powstała w 2001. jako fuzja działających wcześniej Litewskiej Partii Chrześc.-Demok. (LKDP) i Unii Chrześc.-Demok. (KDS) , w wyborach ‘92 startowały z odzielnych koalicji wyborczych, 96 i 2000 samodzielnie, a w 20001 razem. Do 2002r. Relewantna partia chrześc.-demok. Nie istniała na łotwie , w tym roku została natomiast założona Pierwsza Partia Łotwy(LPP) Polska – Porozumienie Centrum(utworzone w 1990r.), koalicje wyborcze tworzone wokół reprezentującego katolicki fundamentalizm Zjednoczenia Chrześc.-Narodowego ( w 91 r. była to Wyborcza Akcja katolicka, w 93 zaś Katolicka Koalicja Wyborcza”Ojczyzna”).Skład; Partia Chrześcijańskich demokratów, Chrześcijańska Demokracja-Stronnictwo Pracy.Wszystkie ugrupowania brały udział w Akcji Wyborczej”Solidarność”.Po klęsce AWS w wyboracg 2001., na scenie pojawiła się Liga Polskich Rodzin ( Romuś welcoooooooome ;P) Rumunia – Chrześc.-Demokr. Narodowa Partia Chłopska , odnowiona w 89r. , w next wybory siła wiodąca koalicji CDR 2000’ , zdolną do obsadzenia stanowiska prezydenta E.Constantinescu oraz premiera V.Ciorbea Słowacja – do 2000r. Jedna partia chadecka , Ruch chrześc-demokr., po 94 rozpad na dwie frakcje : 1.pragmatyczna M.Dzuirnda 2.idealistyczna J.Czarnogurski. W 98’r obie frakcje weszły samodzielnie w skład Słowackiej Koalicji Demokratycznej (SDK) . W 2000r. M.Dzurinda założył nowe ugrup. Słowacką Unię Chrześc.-Demokr. (SDKU). W wyborach 2002r. Obie formacje startowały oddzielnie. Słowenia – Słoweńska Partia Ludowa (SLS) , Słoweńscy Chrześcijańscy Demokraci (SKD). Obie p. działają od 89r , w 99 doszło do ich połączenia pod nazwą SLS-SKD. W 2001r. Utworzona formacja chadecka Partia Chrześcijańsko-Ludowa-Nowa Słowenia w wyborach jeszcze przed formalną rejestracją uzyskała 9% głosów , dostała się też do PE. Węgry, ruch chadecki słaby, jedyna licząca się partia Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa KDNP , reaktywowana w 89r. , do 98 uczestniczyła samodzielnie w wyborach, od tamtego czasu nie ma swojej reprezentacji w parlamencie Estonia i Albania – nie istnieje osobna licząca się formacja chrześ.-demokr. W estonii nurt ten mieści się w ramach konserwatywnego Isamaaliitu. W Bułgarii była taka sytuacja do 97 r. W Chorwacji do ostatnich wyborów nie istniała licząca się partia chadecka. W tę stronę zaczyna podązać Chorwacka Wspólnota Demokratyczna.
