"Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne – co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie?

Można je też rozumieć jako sformułowanie tezy. Najlepiej jest swoje stanowisko zawrzeć we wstępie. Pytanie pojawiające się w naszym temacie maturalnym umożliwiało swobodę w tej dziedzinie, ponieważ zawierało sformułowanie: co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie? Nie było też konieczne jednoznaczne rozstrzygnięcie na korzyść wolnej woli człowieka czy sił od niego niezależnych. Podobną swobodę dostrzec można również w interpretacji tego, czym mogą być owe siły kierujące niezależnie od człowieka jego życiem.

Można je też rozumieć jako sformułowanie tezy. Najlepiej jest swoje stanowisko zawrzeć we wstępie. Pytanie pojawiające się w naszym temacie maturalnym umożliwiało swobodę w tej dziedzinie, ponieważ zawierało sformułowanie: co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie? Nie było też konieczne jednoznaczne rozstrzygnięcie na korzyść wolnej woli człowieka czy sił od niego niezależnych. Podobną swobodę dostrzec można również w interpretacji tego, czym mogą być owe siły kierujące niezależnie od człowieka jego życiem. Załączony fragment Lalki opisuje wrażenia Wokulskiego zwiedzającego Paryż. Bohater dostrzega pewne prawa i logikę w architekturze Paryża. Mówi też o fatalizmie losów jego mieszkańców. Odwołuje się przy tym do głośnych idei pozytywistycznych, takich jak organicyzm i ewolucjonizm. Analiza tych partii powieści wskazywałaby więc na fakt, iż nie tylko ludzie wpływają na swój los. Na podstawie znajomości całej powieści możemy w zależności od postawionej tezy sformułować różne argumenty i podać wiele przykładów: odwołać się do koncepcji człowieka – lalki, marionetki niemającej wpływu na swój los lub napisać o sile miłości, której ulega Wokulski. Z drugiej strony kariera Stanisława Wokulskiego pokazuje, iż sami kształtujemy swój los i możemy wiele osiągnąć. Temat wypracowania umożliwia odwołanie się do wielu tekstów kultury, w tym także lektur szkolnych. Tragedie starożytne pokazują bowiem problem zależności człowieka od fatum i jego tragizm z tym związany. Witold Gombrowicz w Ferdydurke ukazuje człowieka upupionego, któremu otoczenie innych ludzi przyprawia kolejne gęby. Uczniowie mogli też odwołać się literatury wojny i okupacji ukazując, w jaki sposób historia determinuje nasz los. Podobnym argumentem byłoby odwołanie się do koncepcji człowieka bożego igrzyska. Z drugiej strony funkcjonują postaci literackie samodzielnie kształtujące swój los, takie jak romantyczni indywidualiści. Na egzaminie maturalnym uczniowie mogli też wykazać się znajomością filmu i teatru, muzyki i tekstów ikonicznych a także reklamy i gier komputerowych. To właśnie reklama bywa często siłą, która manipuluje nami i steruje naszym życiem. Interesujące byłoby rozważenie jej wpływu na życie współczesnego człowieka. Jeden z moich uczniów pisząc o wolnej woli, odwołał się do wyboru, przed jakim stanął Neo w filmie Matrix. Ten przykład jest także adekwatny i otwiera wspaniałe możliwości interpretacyjne.

W rozprawce argumentacyjnej konieczne jest sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniu.