Zgodnie z ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 roku „Zarządzanie kryzysowe to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych oraz na odtwarzaniu infrastruktury lub przywróceniu jej pierwotnego charakteru”. Zarządzanie kryzysowe to szeroki zakres działań na wszystkich poziomach władzy. Kompleksowo obejmuje zagrożenia naturalne i nienaturalne, techniczne oraz wojenne, na poziomie centralnym, wojewódzkim i centralnym. Zarządzanie kryzysowe to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwaniu ich skutków oraz odtwarzaniu zasobów i infrastruktury krytycznej. Potocznie przyjmuje się, że zarządzanie kryzysowe działa w czterech fazach, jakimi są zapobieganie, przygotowanie, reagowanie oraz odbudowa. Zapobieganie przyjmuje za cel działania uprzedzające, eliminujące i redukujące możliwość zaistnienia sytuacji kryzysowej, także ograniczające jej skutki. Dokładniej to analiza zagrożeń, wspieranie technologii, uświadamianie społeczeństwa i edukacja przeciwdziałająca zagrożeniom, właściwe wykorzystanie zasobów oraz zapewnienie przywództwa podczas takich sytuacji. Kolejnym etapem jest przygotowanie, czyli opracowanie planów reagowania kryzysowego, które mówią kto, co i kiedy będzie robił, za pomocą jakich środków, przed, w czasie i zarówno po zdarzeniu kryzysowym. Przygotowanie to także zapewnienie zasobów, sił i środków przydatnych w czasie reagowania kryzysowego oraz ich ewidencja. Trzecim w kolejności etapem jest reagowanie, które następuje po wystąpieniu takiego zagrożenia bądź zdarzenia. Głównymi celami reagowania są działania zapobiegające lub minimalizujące możliwość zniszczeń, a po ich wystąpieniu, podjęcie akcji ratowniczej i ograniczenie szkód i strat. Faza reagowania wymaga rozsądnego obiegu informacji i ich gromadzenia, dokładnego dokumentowania wszelkiego rodzaju działań, prognozowania rozwoju wydarzeń, przewidywanie skutków oraz zagwarantowanie sprawnego funkcjonowania instytucji publicznych. Końcową fazą cyklu zarządzania kryzysowego jest odbudowa, którą kontynuuje się, aż wszystkie systemy wrócą do stanu poprzedniego. Jest to przywrócenie do działań systemów niezbędnych do życia, również kompletna odbudowa całego obszaru dotkniętego katastrofą. Dodatkowo warto wspomnieć o planach reagowania kryzysowego, które tworzy się na poziomie krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Jak mowa w Art. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Poprzez infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy: a) zaopatrzenia w energię i paliwa, b) łączności i sieci teleinformatycznych, c) finansowe, d) zaopatrzenia w żywność i wodę, e) ochrony zdrowia. Na potrzeby Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego, ministrowie kierujący działami administracji rządowej, kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie sporządzają Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego. Koordynację przygotowania Raportu zapewnia dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, a w części dotyczącej zagrożeń o charakterze terrorystycznym, mogących doprowadzić do sytuacji kryzysowej, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Rada Ministrów przyjmuje, w drodze uchwały, Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej. Program przygotowuje dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa we współpracy z ministrami i kierownikami urzędów centralnych odpowiedzialnymi za systemy oraz właściwymi w sprawach bezpieczeństwa narodowego. Ogólnie rzecz biorąc, Rada Ministrów sprawuje pieczę nad zarządzaniem kryzysowym na terytorium całej Rzeczpospolitej Polskiej. W przypadkach niecierpiących zwłoki zarządzanie kryzysowe sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, zawiadamiając niezwłocznie o swoich działaniach Prezesa Rady Ministrów (ustawa o zarządzaniu kryzysowym, art.7, pkt.2. Oczywiście decyzje podjęte przez Ministra Spraw Wewnętrznych są rozpatrywane przez Radę Ministrów, co oznacza, że właściwy minister nie może podjąć tak ważnych decyzji samodzielnie, potrzebne jest wyrażanie zgody przez Rząd. W artykule 8 ustawy o zarządzaniu kryzysowym jest mowa o Rządowym Zespole Zarządzania Kryzysowego. Zespół ten tworzy się przy Radzie Ministrów, jest on organem doradczym i wydającym opinię w sprawach inicjowania i koordynowania działań podejmowanych w zakresie zarządzania kryzysowego. W skład Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego wchodzą ∙ przewodniczący, czyli Prezes Rady Ministrów ∙ zastępcy - Minister Obrony Narodowej i Minister Spraw Wewnętrznych ∙ Minister Spraw Zagranicznych ∙ Koordynator Służb Specjalnych w sytuacji, kiedy został on powołany. Co więcej, w posiedzeniach zespołu (na prawach członka) biorą udział wybrane organy administracji rządowej, wybrane przez przewodniczącego. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej może skierować do prac Zespołu Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, a także zapraszać do udziału inne osoby. W przypadku nieobecności przewodniczącego, pracami Zespołu kieruje wyznaczony przez niego zastępca albo członek, w którego właściwości pozostaje rodzaj zaistniałej sytuacji kryzysowej. Członkowie mogą wyznaczać swoich przedstawicieli, np. wiceprezesa Rady Ministrów bądź sekretarza lub podsekretarza stanu. Ważną jednostką budżetową, podlegającą oczywiście Premierowi jest Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, którym kieruje dyrektor, pełniący funkcję sekretarza Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. Centrum musi informować Komisję Europejską i państwa członkowskie Unii Europejskiej o środkach zastosowanych w sytuacji kryzysowej w celu zabezpieczenia prawidłowego działania publicznej sieci telekomunikacyjnej oraz stacji nadawczych i odbiorczych używanych do zapewnienia bezpieczeństwa, w zakresie łączności i sieci teleinformatycznych. Zadania z zakresu przeciwdziałania, zapobiegania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym są realizowane we współpracy z organami administracji rządowej właściwymi w tych sprawach, w szczególności z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Na terenie województwa organem zajmującym się sprawami dotyczącymi zarządzania kryzysowego jest wojewoda. Minister Spraw Wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii dyrektora Rządowego Centrum Zarządzania Kryzysowego, wydaje, wojewodom wytyczne do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego. Ponadto minister właściwy do spraw wewnętrznych zatwierdza wojewódzkie plany zarządzania kryzysowego i ich aktualizacje, po zasięgnięciu odpowiednich opinii. Organem pomagającym wojewodzie w wykonywaniu wyżej wymienionych zadań jest wojewódzki zespół zarządzania kryzysowego, powoływany przez wojewodę, który określa jego skład, organizację, siedzibę oraz tryb pracy. W skład zespołu wojewódzkiego wchodzą: wojewoda jako przewodniczący, kierownik komórki organizacyjnej właściwej w sprawach zarządzania kryzysowego w urzędzie wojewódzkim jako zastępca przewodniczącego, a także inne osoby wskazane przez przewodniczącego w zależności od potrzeb. Przewodniczący, czyli w tym wypadku wojewoda, może postanowić o włączeniu w skład zespołu wojewódzkiego Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego lub jego przedstawiciela. Przedstawiciele samorządu województwa, również mogą wchodzić w skład zespołu wojewódzkiego, po uprzednim wyznaczeniu ich przez marszałka województwa. Na terenie województwa tworzy się wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego, których obsługę zapewniają komórki organizacyjne urzędów wojewódzkich. Na obszarze powiatu, organem zajmującym się sprawami zarządzania kryzysowego jest starosta, będący jednocześnie przewodniczącym zarządu powiatu. Starosta wykonuje zadania zarządzania kryzysowego przy pomocy powiatowego zespołu zarządzania kryzysowego powołanego przez niego, który określa jego skład, organizację, siedzibę oraz tryb pracy. Zespół powiatowy wykonuje na obszarze powiatu zadania przewidziane dla zespołu wojewódzkiego. W skład zespołu powiatowego, którego pracami kieruje starosta, wchodzą osoby powołane spośród osób zatrudnionych w starostwie powiatowym, powiatowych jednostkach organizacyjnych, jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników służb, inspekcji i straży powiatowych, bądź też przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych. W skład zespołu powiatowego mogą wchodzić inne osoby zaproszone przez starostę, mające odpowiednie kompetencje na danym szczeblu. Na obszarze powiatu tworzone się powiatowe centra zarządzania kryzysowego. Zapewniają one przepływ informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego oraz wykonują odpowiednio zadania, o których mowa w art. 16 ust. 2 ustawy o zarządzaniu kryzysowym z dnia 26 kwietnia 2007 roku, mianowicie: ∙ pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji, ∙ współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej, ∙ nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności, ∙ współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska, ∙ współdziałanie z prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne, ∙ dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum. Wymienione wyżej zadania są dokładnie identyczne jak i na szczeblu wojewódzkim. W miejscowościach będących jednocześnie siedzibami powiatów i miast na prawach powiatu, może być utworzone wspólne centrum zarządzania kryzysowego, ma to na celu wydajności i efektywność pracy. Na terenie gminy organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zespół gminny wykonuje na obszarze gminy zadania przewidziane dla zespołu wojewódzkiego, co ma również miejsce w przypadku powiatu. W skład zespołu gminnego, którego pracami kieruje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, wchodzą osoby powołane spośród osób zatrudnionych w urzędzie gminy, gminnych jednostkach organizacyjnych lub pomocniczych, pracowników służb, inspekcji i straży, skierowanych przez przełożonych do wykonywania zadań w tym zespole, a także przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych. Dodatkowo w skład zespołu gminnego mogą wchodzić inne osoby zaproszone przez przewodniczącego, którym może być odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydenta miasta.