*vanitas(łc.marność)- pojęcie oznaczające znikomość, bezwartościowość rzeczy i spraw ludzkich. W określeniu tym mieści się przemijalność, nietrwałość i nikła wartość świata doczesnego i jego spraw. 1.BIBLIA Motyw vnitas pojawia się już w III w p.n.e. kiedy prawdopodobnie powstała Księga Koheleta,, która stanowi zbiór ogólnych refleksji na temat ludzkiego życia, przepełnionych pesymizmem oraz przekonaniem o nietrwałości świata i przemijania wszystkiego, co wydaje się człowiekowi wartościowe. Najsłynniejszy cytat z księgi to niewątpliwie ‘‘Vanitas vanitatum et omnia vanitas’’- Marność nad marnościami i wszystko marność. Vanitas to kluczowe słowo w życiowych mądrościach, jakie Kohelet, czyli Kaznodzieja, chciał oznajmić czytelnikowi. Marnością nazywa Kohelet wszystko to, co jest marnością w oczach Boga. Gdy nastąpi koniec czasów, przyjdzie Bóg i wejrzy w serce każdego człowieka. Zobaczy uczynki zarówno dobre, jak i złe. Ale nie spojrzy On ani razu na dobra i przedmioty, na tytuły i zaszczyty, po które całe życie sięgaliśmy. Nie to ma dla niego wartość

                                                 Księga Eklezjasty (1,1-14) 

(Autor nieznany, chociaz przez długi czas uznawany za niego był Salomon) Słowa Koheleta, syna Dawida, króla w Jeruzalem. Marność nad marnościami, powiada Kohelet, marność nad marnościami - wszystko marność. Cóż przyjdzie człowiekowi z całego trudu, jaki zadaje sobie pod słońcem? Pokolenie przychodzi i pokolenie odchodzi, a ziemia trwa po wszystkie czasy. Słońce wschodzi i zachodzi, i na miejsce swoje spieszy z powrotem, i znowu tam wschodzi. Ku południowi ciągnąc i ku północy wracając, kolistą drogą wieje wiatr i znowu wraca na drogę swojego krążenia. Wszystkie rzeki płyną do morza, a morze wcale nie wzbiera; do miejsca, do którego rzeki płyną, zdążają one bezustannie. Mówienie jest wysiłkiem: nie zdoła człowiek wyrazić wszystkiego słowami. Nie nasyci się oko patrzeniem ani ucho napełni słuchaniem. To, co było, jest tym, co będzie, a to, co się stało, jest tym, co znowu się stanie: więc nic zgoła nowego nie ma pod słońcem. Jeśli jest coś, o czym by się rzekło: Patrz, to coś nowego - to już to było w czasach, które były przed nami. Nie ma pamięci o tych, co dawniej żyli, ani też o tych, co będą kiedyś żyli, nie będzie wspomnienia u tych, co będą potem. Ja, Kohelet, byłem królem nad Izraelem w Jeruzalem. I skierowałem umysł swój ku temu, by zastanawiać się i badać, ile mądrości jest we wszystkim, co dzieje się pod niebem. To przykre zajęcie dał Bóg synom ludzkim, by się nim trudzili. Widziałem wszelkie sprawy, jakie się dzieją pod słońcem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem.

2.BAROK W baroku powraca obsesyjnie temat przemijania, marności życia i śmierci, powraca motyw vanitas. W pierwszej zwrotce Szarzyński stwierdza oczywisty fakt- człowiek w swej naturze ma wpisane ‘‘umiłowanie rzeczy nietrwałych’’( tu: sława rozkosz, złoto, sceptr, piękne oblicze), kochamy te rzeczy ponieważ nasze ciało złożone jest z żywiołów, czyli pragnień, pożądań, natomiast prawdziwą wartością powinien być Bóg. Człowiek w sonetach Szarzyńskiego jest rozdarty pomiędzy potrzebami duszy i ciała.

Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego Mikołaj Sęp Szarzyński I nie miłować ciężko, i miłować Nędzna pociecha, gdy żądzą zwiedzione Myśli cukrują nazbyt rzeczy one, Które i mienić, i muszą się psować.

Komu tak będzie dostatkiem smakować Złoto, sceptr, sława, rozkosz i stworzone Piękne oblicze, by tym nasycone I mógł mieć serce, i trwóg się warować?

Miłość jest własny bieg bycia naszego, Ale z żywiołów utworzone ciało To chwaląc, co zna początku równego, Zawodzi duszę, której wszystko mało,

Gdy Ciebie, wiecznej i prawej piękności Samej nie widzi, celu swej miłości.

Pieter Claesz nadał swojemu obrazowi ’’ Vanitas’‘sens symboliczny. Czaszka przypomina o przemijaniu i krótkotrwałości ludzkiego życia , porusza jednocześnie problem vanitas. Rekwizyty znajdujące się pod czaszką mówią że sami decydujemy o przebiegu naszego życia ale nie należy zapominać śmierci. Zegarek również przypomina o upływie czasu, w przewróconym kielichu można doszukiwać się faktu iż wszystko już zostało przelane, ponieważ kielich jest pusty (śmierć)Malarz doskonale ukazał marność ludzi ich bezsilność wobec śmierci i upływu czasu.