Wulkany oraz zjawiska wulkaniczne:

Fascynacja świata zjawiskami przyrody jest naprawdę ogromna. Ludzie chcą wiedzieć jak najwięcej o otaczającym ich świecie. Jednak szczególnym zainteresowaniem i szacunkiem darzone są groźne, potężne i katastroficzne w skutkach zjawiska, które sieją grozę i owiane są wielką tajemnicą. Nic więc dziwnego, że wulkany i zjawiska wulkaniczne są interesujące i fascynują wiele osób. Dla ludzi czasów starożytnych erupcje wulkanów z tryskającą, gorącą i płyną lawą, która zmiata z powierzchni ziemi wszystko co napotka połączone z podziemnymi grzmotami, trzęsieniami ziemi, deszczem skał i trującymi wyziewami musiały być czymś naprawdę przerażającym. Grecy twierdzili, że wulkany są siedzibą boga Hefajstosa i miejscem walk gigantów i tytanów z bogami. Platon uważał, że popioły wulkaniczne pochodzą z podziemnej rzeki Piryflegeton. Gorące źródła miały potwierdzać istnienie podziemnej rzeki, a ognie rzeczywiście pochodzą z wnętrza Ziemi.

BUDOWA KSZTAŁT I ROZMIARY WULAKNÓW:

Najczęściej wulkany mają postać góry o kształcie stożka. Wulkan wyrzucając w powietrze materiał skalny i lawę powoduje jego opadanie dookoła krateru tworząc formy mniej lub bardziej stożkowate. Rzadko wulkany mają kształt idealnego stożka. Najbardziej regularne formy tworzone są podczas erupcji mieszanych, kiedy to równocześnie, lub w stosunkowo krótkich odstępach czasu, następuje wypływ lawy i wyrzucany jest materiał sypki. Nachylenie zbocz stożków wulkanicznych jest różne i waha się w przedziale od 30O do 45O. Bardzo mały kąt nachylenia równy ok. 2O mają wulkany tarczowe, które utworzyły się przez wylew ruchliwej lawy. Wulkany tarczowe nie przypominają swoją budową stożka, co jest spowodowane dużą ruchliwością zasadowej lawy, ubogiej w krzemionkę, która nie rozlewa się równomiernie na wszystkie strony. Takim wulkanem jest hawajski olbrzym Mauna Loa. Wiele wulkanów w czasie swej erupcji powoduje zmianę wysokości stożka wulkanicznego.

ERUPCJE:

Ze względu na rodzaj wydostających się na powierzchnię materiałów wyróżniamy wulkany lawowe, czyli efuzywne, gazowe, czyli eksplozywne oraz mieszane, czyli stratowulkany. Najczęstsze są mieszane, z których wylewa się lawa i wyrzucane są materiały piroklastyczne. W najwyższej części wulkanów mieszanych tworzą się nieraz wielkie zagłębienia - kaldery są to częste formy kraterów, które tworzą się pod koniec wybuchów na skutek obniżenia się poziomu lawy i zapadnięcie się środkowej części. Znacznie rzadsze są wulkany czysto lawowe, często występujące we dawniejszych epokach geologicznych oraz gazowe, które nie wydalają wogóle lawy.