są niby w podziemnym pomieszczeniu na kształt jaskini. Do groty prowadzi od góry wejście zwrócone ku światłu, szerokie na całą szerokość jaskini. W niej oni siedzą od dziecięcych lat w kajdanach (…) tak, że patrzą tylko przed siebie; okowy nie pozwalają im odwracać głów. Z góry i z daleka pada na nich światło ognia (…) Bo przede wszystkim czy myślisz, że tacy ludzie mogliby (…) widzieć cokolwiek innego oprócz cieni, które ogień rzuca na przeciwległą ścianę jaskini?[1]”. Metafora jaskini posłużyła Platonowi do zobrazowania położenia ludzi w ziemskim świecie. Według niego poznają go oni w sposób niedoskonały, widzą tylko odbicie idei (łac. prawzór), ale nigdy nie zdołają ich posiąść. Ta koncepcja stanowi podstawę idealizmu – „systemu filozoficznego zakładającego pierwotność idei, myśli przed bytem, wyższość ducha nad materią[2]”.