
Artyzm utworów Jana Kochanowskiego
Jan Kochanowski dzięki swojej poezji stał się jednym z najznakomitszych oraz najsłynniejszych twórców w dziejach literatury polskiej. Rozpoczynał swoją przygodę literacką od twórczości w języku łacińskim. Zdobył wykształcenie, po czym rozpoczął służbę na dworze królewskim, gdzie zajął się tworzeniem poezji. Zasłynął, jako renesansowy poeta, zwolennik nowych zasad filozofii, osoba niezwykle wykształcona i oczytana. Najwyższej klasy artyzm jest widoczny już w pierwszych utworach Kochanowskiego. We fraszkach zauważamy bogactwo i różnorodność poruszanych problemów.
Jan Kochanowski dzięki swojej poezji stał się jednym z najznakomitszych oraz najsłynniejszych twórców w dziejach literatury polskiej. Rozpoczynał swoją przygodę literacką od twórczości w języku łacińskim. Zdobył wykształcenie, po czym rozpoczął służbę na dworze królewskim, gdzie zajął się tworzeniem poezji. Zasłynął, jako renesansowy poeta, zwolennik nowych zasad filozofii, osoba niezwykle wykształcona i oczytana. Najwyższej klasy artyzm jest widoczny już w pierwszych utworach Kochanowskiego. We fraszkach zauważamy bogactwo i różnorodność poruszanych problemów. Wiele fraszek ma charakter satyryczny. Mają one ukazywać bogactwo i smak życia, jego zmienność, nieuchwytność i tajemniczość. Kochanowski świetnie wypracował formę fraszki pisząc je celnie i zwięźle oraz używając puenty. Choć ich nazwa oznacza błahostki to nie trudno zauważyć, że pełne są ponadczasowej mądrości. Perła w jego twórczości – fraszka „Raki” oddaje dwulicowość kobiecej natury poprzez walory budowy utworu. Czytając cały cykl utworów łatwo poddamy się ich lekkiemu nastrojowi, poznając dworski klimat polskiego renesansu. Cykl „Pieśni” obejmuje ogromną skalę problemów, rozmaitość podejmowanych tematów i różnorodność nastrojów. Utwory te mają renesansowy charakter - głoszą pochwałę życia i zainteresowanie człowiekiem. Możemy podzielić je na: refleksyjno - filozoficzne, biesiadne, patriotyczno - obywatelskie, autobiograficzne oraz religijne. Łatwo możemy zaobserwować kontrastowe zestawienia, np.: powagi i żartu, radości i smutku, zróżnicowanie rozmiarów wiersza, oszczędność w używaniu środków artystycznych oraz wpływ stoicyzmu i epikureizmu. Według Kochanowskiego, aby doznać szczęścia, należy zgodnie współżyć z naturą i innymi oraz dbać o czyste sumienie. Wszystkie poruszane problemy są wyrażone bogatym oraz zrozumiałym słownictwem wykształconego człowieka. “Odprawie posłów greckich” to adaptacja starożytnej tragedii, której towarzyszy podniosły nastrój oraz silne zabarwienie uczuciowe poszczególnych scen. Utwór o państwie Trojan, ich problemach i wyborach jest tylko maską dla pokazania stosunków politycznych panujących w ówczesnej Polsce. W przeciwieństwie do greckich dramatów klasycznych, w utworze Kochanowskiego przedstawionym światem kierują nie bogowie, lecz odczucia ludzkie. Została zachowana zasada trzech jedności: miejsca, czasu, akcji. Poeta po raz pierwszy zastosował tzw. wiersz biały, czyli bezrymowy oraz zrezygnował z parodosu i exodusu. Ból i rozpacz ojca przyczyniły się do powstania dziewiętnastu trenów, poświęconych zmarłej córce. Kochanowski zrezygnował z filozofii stoickiej, nakazującej opanowanie w każdej sytuacji życiowej, gdyż według niego nie sprawdza się ona w przypadku ciężkich nieszczęść, dotykających człowieka. Po wielu zmaganiach z własnym wnętrzem osiąga równowagę i godzi się z losem. Cykl trenów jest przemyślaną i dopracowaną kompozycją, w której podmiotem lirycznym jest ojciec opłakujący stratę dziecka, poeta renesansowy oraz sam autor. Pisarz zastosował porównania homeryckie, epitety, pytania retoryczne, liczne zdrobnienia oraz wprowadził rymy krzyżowe i trzynastozgłoskowiec. Charakterystyczne dla tych utworów są nawiązania do wzorców antycznych, prosta konstrukcja składniowa oraz styl retoryczny. Kochanowski zerwał z tradycją pieśni żałobnych. Napisał cykl, a nie jeden tren, nie stworzył ich na zamówienie, a bohaterem uczynił zmarłe dziecko. Treny miały stać się trwałym pomnikiem, jaki zrozpaczony ojciec postawił swojemu ukochanemu dziecku. Stały się one arcydziełem zarówno, jako jednostkowe utwory, jak i jako cykl. Twórczość Jana Kochanowskiego stała się wzorem dla wszystkich poetów. Treny uznawane są za szczytowe osiągnięcie liryki, a ich autor został okrzyknięty tytułem mistrza fraszek. Kochanowski przyswoił literaturze polskiej bogactwo artystyczne oraz zaadaptował na polskie warunki najważniejsze antyczne gatunki. Wyznaczone przez niego wzory gatunkowe dla fraszki, trenów, pieśni, sonetu, sielanki są powielane do dziś. Moim zdaniem wielkość Kochanowskiego, jako poety, jest niezaprzeczalna.





