HISTORIE NOWOŻYTNYCH OLIMPIAD

Historia rozgrywania igrzysk i międzynarodowego ruchu olimpijskiego jest równie ciekawe jak sama rywalizacja sportowców. Igrzyska olimpijskie wywodzą się ze starożytnej Grecji. Już w VII wieku przed naszą erą sportowcy spotykali się raz na 4 lata aby oddać cześć Zeusowi. Igrzyska tradycyjnie rozgrywały się w Olimpii, a na zawodach zbierały się tłumy miejscowych i przybyszów z różnych zakątków Hellady. Rywalizacja toczyła się min. w biegach, zapasach czy wyścigach rydwanów. Dla zwycięzców czekała gałązka oliwa i ogromna sława.

Historia rozgrywania igrzysk i międzynarodowego ruchu olimpijskiego jest równie ciekawe jak sama rywalizacja sportowców. Igrzyska olimpijskie wywodzą się ze starożytnej Grecji. Już w VII wieku przed naszą erą sportowcy spotykali się raz na 4 lata aby oddać cześć Zeusowi. Igrzyska tradycyjnie rozgrywały się w Olimpii, a na zawodach zbierały się tłumy miejscowych i przybyszów z różnych zakątków Hellady. Rywalizacja toczyła się min. w biegach, zapasach czy wyścigach rydwanów. Dla zwycięzców czekała gałązka oliwa i ogromna sława. W czasie trwanie igrzysk ogłaszano tzw. pokój boży, w którym to zaprzestawano walk, a nawet wykonywania kary śmierci. Niestety wraz z upadkiem Grecji o igrzyskach zapomniano, a na kolejne igrzyska trzeba było czekać 1500 lat. Wskrzeszenie idei igrzysk olimpijskich nastąpiło z inicjatywy Pierre’a de Coubertin (1863-1937). Ten francuski myśliciel, pedagog, historyk i działacz sportowy odbywał liczne podróże po świecie i poszukiwał poparcia dla przywrócenia nawiązującej do tradycji starożytnej Grecji rywalizacji sportowców z całego świata.

Pierwszym krokiem było utworzenie w 1894 w Paryżu Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, którego głównym zadaniem jest organizacja igrzysk olimpijskich (letnich i zimowych). Pierre de Coubertin został wybrany przewodniczącym komitetu w 1896 i pełnił tę rolę aż do 1925 roku. Dewizą działalności MKOL’u jest łacińska premia citius-altius-fortius (łac. szybciej, wyżej, silniej). Organizacja ma swoją siedzibę w Lozannie(Szwajcaria). Często w mediach nie rozróżnia się dwóch terminów, które używane są zamiennie: igrzyska olimpijskie i olimpiada. Olimpiada to okres między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, który wynosi w nawiązaniu do idei starożytnych 4 lata. Natomiast zawody sportowe noszą nazwę igrzysk olimpijskich. Pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie odbyły się w 1896 w Atenach. Nietrudno się domyślić, że wybór miejsca organizacji stanowił ukłon w stronę tradycji starożytnych igrzysk organizowanych w Olimpii.

Organizacja igrzysk odbiegała znacznie od tego, co możemy aktualnie oglądać w Londynie. Do zaszczytu udziału w igrzyskach nie zostały dopuszczone kobiety. Musiały one czekać do 1900, do igrzysk w Paryżu, gdzie rywalizowały w golfie i tenisie. Nie przyznawano również złotych medali. Zwycięzca był honorowany srebrnym krążkiem, gałązką oliwną oraz dyplomem. Nie przyznawano również nagrody za trzecie miejsce (tradycja wręczania medali według współczesnego modelu została zapoczątkowana w 1904 na igrzyskach w St. Louis).

Ateny 1896 Pierwsze igrzyska olimpijskie od czasów starogreckich, odbyły się po 1503 latach przerwy! Pod wieloma względami były jeszcze wydarzeniem w dużym stopniu amatorskim. W zawodach brało udział ponad 300 sportowców (ale bez udziału kobiet) z 13 krajów : Anglii, Austrii, Australii, Bułgarii, Chile, Danii, Francji, Grecji, Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Szwecji i Węgier, jednak kraje nie wystawiały formalnych reprezentacji. • to tutaj amerykański sprinter Thomas Burke po raz pierwszy w historii zastosował w biegu na sto metrów tzw. niski start i dzięki niemu wygrał • zawody pływackie przeprowadzano na pełnym morzu, a triumfator dwóch wyścigów pływackich Węgier Alfred Hajos, wygrał pomimo faktu że spóźnił się na start…. • jak głosi plotka zwycięzca maratonu Grek Sprindon Louis, w czasie biegu pozwolił sobie za postój w karczmie i wzmocnienie sił dzbanem dobrego wina

Paryż 1900 Odbyły się jako część międzynarodowej wystawy ilustrującej postęp techniczny, co nie najlepiej świadczy o jej prestiżu. Trwała przez pięć i pół miesiąca co odebrało jej dynamikę emocji wielkiego wydarzenia. W Paryżu wystąpiło ponad 1300 zawodników z 22 państw. • lekkoatleci rywalizowali ze sobą w Lasku Bulońskim, gdzie musieli się również zmagać z wysoką trawą i drzewami • maraton wygrał Francuz Michel Theato, który na co dzień pracował jako dostawca pieczywa i ze sportem miał niewiele wspólnego. • zwycięzcy tejże olimpiady nie byli nagradzani medalami lecz upominkami w rodzaju rannych pantofli lub grzebieni.

Saint Louis 1904 Kolejne wielkie niepowodzenie i całkowity brak profesjonalizmu organizatorów imprezy. W zawodach brało udział 600 uczestników z czego około 540 byli to Amerykanie. Po Saint Louis istnienie i dalsza organizacja olimpiad stanęła po wielkim znakiem zapytania.

Londyn 1908 Igrzyska zostały zachowane w pamięci ludzi jako wielkie wydarzenie i niezwykle podniosły rangę imprezy. Po raz pierwszy zostały zorganizowane w sposób profesjonalny, choć organizatorzy mieli bardzo niewiele czasu na przygotowanie. W zawodach wzięło udział 2008 sportowców w tym 37 kobiet z 22 państw. To właśnie w Londynie padły słynne słowa : “W zmaganiach ważny jest udział a nie zwycięstwo”, oddające ducha olimpijskiego. Cechą charakterystyczną tych igrzysk był również stadion - White City. Mieszczący 80 tysięcy widzów obiekt był wyjątkowy: publiczność mogła jednocześnie oglądać zawody w lekkoatletyce, pływaniu czy piłce nożnej, dzięki temu że trybuny otaczały wszystkie boiska oraz bieżnie. Jest to jedyny taki stadion w historii igrzysk. Patronat nad olimpiadą sprawowała rodzina królewska co nadało jej międzynarodowy prestiż. Zawody jednak nie były całkowicie wolne od niedociągnięć, które dzisiaj na igrzyskach wydawałyby się niemożliwe: • sędziami zawodów byli prawie wyłącznie Brytyjczycy, co powodowało liczne kwestionowanie ich wyroków, które forowały rodaków. • dramatyczny przebieg miał tradycyjnie maraton. Włoch Dorando Pietri, który jako pierwszy wbiegł na stadion, zasłabł tuż przed metą, którą pokonał przy pomocy widzów, za co został zdyskwalifikowany.

Sztokholm 1912 Wspaniałe igrzyska, gdzie wysoki poziom organizacji współgrał z niezłym poziomem sportowym. Prestiż olimpiady doznał wyraźnego wzmocnienia. W zawodach brało udział 2500 sportowców z 28 państw ze wszystkich kontynentów, co oznaczało znaczny wzrost popularności zawodów na świecie.

Idea rywalizacji sportowej zakorzeniła się w światowej kulturze bardzo mocno, a co raz więcej państw zaczęło zgłaszać chęć organizacji igrzysk. W tym czasie igrzyska ewoluowały, początkowo rywalizacja sportowców trwała kilka miesięcy, aby ostatecznie zamknąć się w okresie około 2 tygodni. Dodawano kolejne dyscypliny, a eliminowano inne (np. strzelanie do kaczek czy pływanie z przeszkodami). Ranga igrzysk wzrastała, a sam udział w tym prestiżowych zawodach stanowi marzenie każdego sportowca. Idea olimpijska nie zwyciężyła w czasie trwania I i II wojny światowej. Ze względu na trwające walki na froncie igrzyska roku 1916, 1940 i 1944 zostały odwołane.

SYMBOLE IGEZYSK OLIMPIJSKICH Znakiem rozpoznawczym igrzysk jest flaga olimpijska składająca się z 5 złączonych ze sobą kręgów. Symbolizują one kontynenty i tak kolor niebieski: Europa, kolor czarny: Afryka, kolor czerwony: Ameryka, kolor żółty: Azja i kolor zielony: Australia. Stanowią one wyraz różnorodności i jedności olimpijskiej. Hymn olimpijski Hymnem olimpijskim, oficjalnie od 1958 roku, jest utwór muzyczny zatytułowany „Hymn Olimpijski", skomponowany przez Spirosa Samarasa. Autorem słów był Kostis Palamas. Motto olimpijskie Oficjalnym mottem igrzysk jest łacińskie zdanie: Citius Altius Fortius, czyli Szybciej, Wyżej, Mocniej. Innym znanym cytatem opisującym olimpiadę jest zdanie: Najważniejszą rzeczą w igrzyskach olimpijskich jest nie zwyciężyć, ale wziąć w nich udział, podobnie jak w życiu nie jest ważne triumfować, ale zmagać się z organizmem.

Ogień olimpijski Włoski biegacz Giancarlo Peris z ogniem olimpijskim podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku. Ogień olimpijski wzniecany jest za pomocą skupionych promieni słonecznych w ruinach świątyni Olimpii. Stamtąd sztafeta olimpijska przekazuje pochodnię olimpijską kolejnym biegaczom. Tradycja zapalania ognia sięga Igrzysk z 1928, a jego przenoszenia w sztafecie – 1936. Na koniec ogień niesiony w pochodni przybywa do miasta-gospodarza igrzysk. Tutaj w trakcie ceremonii otwarcia zapalany jest znicz olimpijski, który płonie przez cały czas trwania zawodów.

Każde igrzyska to osobna historia, której nie da się łatwo streścić. W 1904 w St. Louis (USA) maratończyk Fred Lorz został zdyskwalifikowany, ponieważ część trasy pokonał… samochodem. Igrzyska w St. Louis zostaną zapamiętane również dzięki gimnastykowi George Eyser’owi, który zdobył 6 medali mając jedną drewnianą nogę. Igrzyska z 1914 roku to pamiętny pojedynek zapaśniczy Rosjanina Martina Kleina i Fina Alfreda Asikainena, który trwał… 11 godzin. W Antwerpii 1920 strzelec Oscar Swahn ze Szwecji zdobył srebrny medal, zostając przez to najstarszym medalistą w historii nowożytnych igrzysk. Sportowców po raz pierwszy zakwaterowano w tzw. wiosce olimpijskiej na igrzyska w Los Angeles w 1932 roku. W 1948 w Londynie po raz pierwszy wprowadzono bloki startowe dla sprinterów. Na igrzyskach w Meksyku (1968) pierwszy raz w historii zorganizowano dla zwycięzców kontrolę antydopingową. Na trwale do historii sportu zapisał się amerykański pływak Mark Spitz, który w czasie igrzysk w Monachium zdobył 7 złotych medali, bijąc przy tym 7 rekordów świata. Później podobnego wyczynu dokonał inny pływak z USA Micheal Phelps, który ukończył igrzyska w Pekinie z 8 złotymi medalami. Niemiecka kajakarka Birgit Fischer wygrywając podczas igrzysk w Atenach (2004) zdobyła swój 6 z kolei medal na kolejnych igrzyskach i trwale zapadła w pamięć kibiców.

Polacy po raz pierwszych wzięli udział na igrzyskach w Paryżu w 1924. Był to debiut udany, wprawdzie nie zakończony zdobyciem złotego medalu, ale dwa krążki (srebrny i brązowy) można uznać za satysfakcjonujące. Pierwsze złota dla Polski na igrzyskach wywalczyła dyskobolka Halina Konopacka w 1928 podczas zawodów w Amsterdamie. Historia występów Polaków na igrzyskach układała się różnie. Najsłabiej wypadły igrzyska w Londynie w 1948, skąd przywieziony został tylko jeden brązowy medal.