Kryminalistyczne ujęcie badania miejsca zdarzenia popełnienia czynu zabronionego Na tym polega kryminalistyka – trzeba się przyglądać i przyglądać, a gdy niczego nie można znaleźć, trzeba się przyjrzeć jeszcze raz. Kiedy do niczego się nie dojdzie, należy przyjrzeć się jeszcze dokładniej . Jeffery Deaver WSTĘP Popełnienie przestępstwa dla organów ściągania wiąże się z rozpoczęciem wielu specjalistycznych czynności. Jedną z nich jest zbadanie miejsca, w którym zostało ono popełnione. Ogólnie rzecz biorąc takie czynności noszą nazwę oględzin. Najnowsze osiągnięcia naukowe pozwalają poprzez szczegółowe i specjalistyczne oględziny miejsca nie tylko wykryć sprawcę, ale również z większą skutecznością zwalczać i zapobiegać czynom zabronionym. Głównym problemem, którym zajął się autor w niniejszej pracy to omówienie ogólnych informacji stricte na temat oględzin miejsca. Autor zadał sobie również szczegółowe pytania: jakiego rodzaju zadania wykonuje się na miejscu oględzin? A także: jakich zasad muszą się trzymać organy ścigania, by sprawnie i zgodnie z prawem a przede wszystkim skutecznie przeprowadzić oględziny miejsca oraz jakie stadia oraz fazy towarzyszą oględzinom miejsc? Opisując problem główny i odpowiadając na powyższe pytania, autor niniejszej publikacji musiał się odwołać głównie do aktów prawnych: Zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo - śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców oraz Kodeksu Postępowania Karnego. Istotną kwestią było również odwołanie się do fachowej literatury, a mianowicie: H. Grzywna - Oględziny miejsca zdarzenia oraz B. Hołysta - Kryminalistyka i W. Kędzierskiego - Technika kryminalistyczna. Artykuł skierowany jest głównie do osób interesujących sie naukami penalnymi. Autor ma nadzieje, że kwestie związane z postępowaniem podczas oględzin miejsc będą dla nich bardziej zrozumiałe.

TERMINOLOGIA Pojęcie kryminalistyka jest różnie definiowana. Zmieniała swój zakres od początku jej istnienia . Aczkolwiek zdaniem autora, to zjawisko, najtrafniej określił B. Hołyst w swoim podręczniku z 1973 roku. Mianowicie kryminalistyka według niego to nauka o metodach ustalania faktu przestępstwa, sposobie jego popełnienia, wykrywania sprawców i zapobiegania przestępstwom . Słownikowe ujęcie kryminalistyki nie odbiega od powyżej definicji: kryminalistyka jest nauką, której wyniki wykorzystywane są przede wszystkim w procesie karnym. Jej zakres badawczy dotyczy taktyki i techniki wykrywania przestępstw, a przede wszystkim ustaleń dotyczących środków dowodowych (…) . Zasadnym jest ukazanie znaczenia przymiotnika kryminalistyczne. W Słowniku współczesnego Języka Polskiego doszukujemy się jego formułowania, kryminalistyczny - dotyczący kryminalistyki . Ów adjectivum daje wyraz temu, iż dane zjawisko jest ugruntowane w kryminalistyce, a badanie go i opisywanie należy głównie do specjalistów w tej dziedzinie mających odpowiedni sprzęt techniczny przystosowany do przeprowadzenia dokładnego zbadania miejsca zdarzenia . Instytucje państwowe, które zajmują się ściganiem sprawców czynów zabronionych oraz instytucje zajmujące się wymiarem sprawiedliwości interesują się w początkowej fazie postępowania miejscem, w którym widoczne są cechy przestępstwa. Nie tylko miejsce, ale również zdarzenie w badanym miejscu rozumiane jako zjawisko, zachowanie się bądź fakt, mające znamiona przestępcze jest przedmiotem wykrywania . Zbadanie miejsca zdarzenia jest tym obszarem, z którego specjaliści z zakresu kryminalistyki powinni czerpać jak najwięcej informacji - o przestępstwie jak i o przestępcy . Ale aby lepiej to wszystko zrozumieć należy wyjaśnić czym właściwie jest miejsce zdarzenia. Jak to trafnie ujął nadkomisarz dr Jerzy Gąsiorowski z Zakładu Prawa i Psychologii ze Szkoły Policji w Katowicach: z kryminalistycznego punktu widzenia miejsce zdarzenia to obszar – przestrzeń, na którym zaistniało jakieś zjawisko, na którym miało miejsce przestępcze działanie człowieka lub (i) fakt zawierający cechy przestępstwa, który spowodował określane materialne zmiany w obiektywnej rzeczywistości w postaci kryminalistycznych śladów. Będzie to zatem miejsce (również jako przedmiot kryminalistycznego badania):dokonania (popełnienia) przestępstwa, zaistnienia jakiegoś skutku, np. śmierci, pożaru, kolizji drogowej, obszar przyległy, droga przybycia i odejścia sprawcy z miejsca zdarzenia, ukrycie się osoby (sprawcy), ukrycia zwłok, ukrycia (porzucenia) przedmiotów (narzędzi, łupu itp.) . W innym ujęciu, Hanausek formułuje miejsce zdarzenia: wycinek przestrzeni bądź pomieszczenia lub całe pomieszczenie, w którym mogą się znajdować ślady lub inne rzeczowe źródła informacji o określonym zdarzeniu, jego przebiegu, osobach w nim uczestniczących oraz o rolach, jakie osoby te odegrały w tym zdarzeniu . Hanausek odbiegł od tego, że miejsce zdarzenia ma znamiona przestępne. To czy doszło do popełnienia czynu zabronionego na danym obszarze, dopiero weryfikuje wstępna analiza terenu. Na potrzeby artykułu, należy wyjaśnić także wyrażenie oględziny. W ujęciu słownikowym oględziny to oglądanie, obejrzenie kogoś; lustracja, przegląd . Bardziej kryminalistyczne sformułowanie oględzin zawiera Słownik współczesnego Języka Polskiego: obejrzenie czegoś przez kogoś upoważnionego, np. oględziny miejsca zbrodni . Kolejną definicją jest czyn zabroniony, poprzez który rozumie się zachowanie się o znamionach określonych w ustawie karnej (art. 115 § 1 KK). To zachowanie sprawcy, które naruszyło przepis karny, co nie oznacza automatycznie, że musiało zostać popełnione przestępstwo. Z tym bowiem mamy do czynienia dopiero wtedy, gdy sprawcy można przypisać winę w czasie czynu . Zatem czyn zabroniony to rodzaj czynu bezprawnego. Jest jednym z czterech komponentów przestępstwa lub wykroczenia. Pozostałe to: bezprawność, wina i społeczna szkodliwość. W świetle wykładni prawa, każde przestępstwo bądź wykrocznie jest również czynem zabronionym, aczkolwiek nie każdy czyn zabroniony ujmuje się jako przestępstwo lub wykroczenie .

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA POSTĘPOWANIA PODCZAS OGLĘDZIN MIEJSCA Badając miejsce zdarzenia zasadnym jest ukazania kryminalistycznego ujęcia tej czynności. Jest to zbiór czynności o charakterze zarówno taktycznym i technicznym jak i procesowym oraz pozaprocesowym, mających na celu pozyskanie maksymalnych danych o zdarzeniu i osobach w nim uczestniczących. Czynności taktyczne to nic innego jak oględziny czy eksperyment (charakter procesowy) lub działania związane z pościgiem, zasadzkami, wywiadami, pułapkami (czynności pozaprocesowe - operacyjne). Podczas gdy czynnościami technicznymi nazywamy utrwalenie miejsca zdarzenia w takim stanie, w jakim je zobaczono po przyjeździe na miejsce oraz utrwalenie, a także zabezpieczenie dowodów przy pomocy środków i sprzętu technicznego używanego w kryminalistyce. Zatem w zakres czynności kryminalistycznych wchodzą: zabezpieczenie miejsca do czasu oględzin, penetracja terenu wraz z przeprowadzeniem dialogów dotyczących zdarzenia, kryminalistyczne oględziny miejsca zdarzenia, zorganizowanie bezpośredniego pościgu za sprawcą/sprawcami, przeszukanie, zatrzymanie osoby, użycie psa tropiącego, eksperyment śledczy, przesłuchanie świadka/podejrzanego, retrospekcja zdarzeń, a także zorganizowanie pułapek kryminalistycznych bądź zasadzki na miejscu zdarzenia czy powtórne zbadanie tego miejsca oraz terenu przyległego. Dodatkowo, zalicza się do nich również zabezpieczenie dopływu informacji z miejsca zdarzenia w postaci ustalenia pokrzywdzonych, świadków, domniemanych sprawców czy ich wyglądu zewnętrznego . Te powyższe zadania są zazwyczaj związane z rodzajem zdarzenia, siłami i środkami, którymi dysponuje dany organ jak również wiedzy, doświadczenia i umiejętności policjanta. W Polsce podstawą prawną do przeprowadzenia oględzin jest art. 207 § 1 Kodeksu Postępowania Karnego, który stanowi, że w razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca (…) . Z podanego artykułu wynika, że ta czynność jest fakultatywna, czyli za zgodą. Oznacza to, iż oględziny miejsca można przeprowadzić za czyjąś zgodą, w tym przypadku jest to prowadzący postępowanie przygotowawcze . Aczkolwiek zgodnie z art. 308 § 1 Kodeksu Postępowania Karnego w sprawach nie cierpiących zwłoki, można zacząć oględziny miejsca przed wydaniem postępowania o wszczęciu śledztwa czy dochodzenia . Ważny aspekt poruszył Z. Jarocki w swojej publikacji. Mianowicie zaznaczył, że w kodeksie postępowania karnego nie jest ujęty z dokładnością czas, w którym powinno się dokonywać oględzin miejsca oraz nie ma również sprecyzowanych przepisów co do stadiów postępowania, które są przewidziane dla powyższych czynności. Zatem zasadne wydaje się stwierdzenie, że wartość dowodowa z oględzin miejsca jest taka sama czy to w postępowaniu przygotowawczym czy sądowym . Aby sprawniej działał organ ścigania jakim jest Policja, wyszczególniono w grupie operacyjno-procesowej takie zespoły jak: zabezpieczający, prewencyjny, oględzinowy, operacyjny, procesowy, analityczny, logistyczny i zespół ds. kontaktów z dziennikarzami. Każdy zespół ma wiele określonych zadań aczkolwiek, autora interesuje głównie zespół oględzinowy, mający za zadanie zorganizowanie i dokonanie oględzin miejsca lub miejsc zdarzeń . Z kryminalistycznego punktu widzenia oględziny to nic innego jak obserwacja (celowa i szczegółowa) dokonywana przez człowieka przy użyciu narządów zmysłów i z wykorzystaniem środków technicznych . Aby zrealizowany został cel oględzin, jakim jest odtworzenie tego co się stało oraz zebranie i zabezpieczenie dowodów potrzebnych do postępowania karnego, zasadnym jest odniesienie się do reguły siedmiu „złotych pytań kryminalistyk” i: co (się zdarzyło)? gdzie (nastąpiło zdarzenie)? kiedy (zaistniało zdarzenie)? jak (przebiegało zdarzenie)? czym (popełniono przestępstwo)? dlaczego (popełniono przestępstwo)? kto (dokonał przestępstwa)? . Przechodząc do zadań oględzin miejsca, można je szczegółowo wypunktować. Ustala się wtedy: wszystkie możliwe drogi, którymi można było się dostać do miejsca zdarzenia oraz oddalić się z niego, a co za tym idzie ustalenie możliwych kierunków przemieszczania się ludzi w danym obszarze; domniemany czas przebywania oraz sposób zachowywania się konkretnych osób na miejscu zdarzenia; czy są jakiekolwiek ślady (jeśli tak, to trzeba je ujawnić, zbadać oraz zabezpieczyć), a jeśli są, to czy były one pozostawione przez jednego lub więcej sprawców; punkt kulminacyjny zdarzenia (np. ognisko pożaru przy oględzinach miejsca pogorzeliska, położenie ciała denata przy zabójstwie); odległość z której dało się usłyszeć bądź zobaczyć zjawiska związane ze zdarzeniem oraz osoby, który mogły to spostrzec . Oględziny są czynnością procesową a co za tym idzie muszą być wykonywane zgodnie z efektywnymi zasadami, które wynikają z prawa karnego procesowego oraz metod wypracowanych przez kryminalistykę. W literaturze kryminalistycznej można doszukać się wielu zasad, aczkolwiek tutaj zostaną wyszczególnione te, które według autora wydają się być najważniejsze: zasada wszechstronności - prowadzący oględziny powinien działać na wielu płaszczyznach, tak by ujawnić, ocenić i zabezpieczyć wszelkie ślady; zasada planowości - wszelkie działania powinny zostać uprzednio zaplanowane, gdyż eliminuje to chaos oraz powtarzanie tych samych czynności; zasada indywidualności - każde zdarzenie, choć wydaje się na pozór takie samo w rzeczywistości jest inne, dlatego policjant prowadzący czynności oględzinowe powinien nie sugerować się wcześniejszymi zdarzeniami tylko badać każde od podstaw; zasada efektywności - wszelkie działania na miejscu zdarzenia, prowadzące do osiągnięcia zamierzonego celu/rezultatu; zasada szybkości - aby skuteczność zebrania śladów była duża, należy oględziny miejsca zrobić w jak najszybciej możliwym czasie, ponieważ wraz z upływem czasu ślady mogą zostać zniszczone bądź ulec zniekształceniu czy zatarciu; zasada obiektywizmu - zasadne jest, by oględziny prowadzić uczciwie - bezstronnie, czyli trzeba prowadzić dokumentację zgodnie ze stanem rzeczywistym; zasada pisemności - zgodnie z Kodeksem Postępowania Karnego musi być prowadzona pisemnie dokumentacja oględzin (protokół oględzin i dokumenty pomocnicze); zasada tajności - wyniki oględzin mają charakter poufny, czyli osoba nieuprawniona do zobaczenia dokumentów nie może tego ujrzeć; dotyczy to m. in. jakie metody stosowali sprawcy, jakie były skutki przestępstwa, skąd brano i jakie są źródła informacji, itp.; zasada jednoosobowego kierownictwa - czynności, które są dokonywane na miejscu oględzin prowadzone są przez jednego policjanta, tak by nie było nieporozumień . Spośród literatury przedmiotu można doszukać się kilku metod prowadzenia oględzin. B. Hołyst wymienia dwie: metoda obiektywna i metoda subiektywna. Metoda obiektywna utożsamiana jest ze szczegółowym i systematycznym oraz stopniowym badaniem wszystkich elementów miejsca zdarzenia, nie patrząc na to czy ma to związek ze zdarzeniem. Natomiast metoda subiektywna polega na skierowaniu czynności oględzinowych na te elementy zdarzenia, z którymi dane zdarzenie ma oczywisty i widoczny związek . Natomiast jak jest ukazane w opracowaniu J. Kasprzaka, B. Młodziejowskiego, W. Kasprzaka Kryminalistyka. Zarys problemu występuje trzy praktyczne metody prowadzenia oględzin: chronologiczna - prowadzenie w taki sposób oględzin w jaki prawdopodobnie działał przestępca; systematyczna - opis śladów po kolei, które ujawni się na miejscu zdarzenia; mieszana - połączenie obydwóch wyżej wymienionych metod, prawdopodobnie najczęściej stosowana; droga poruszania się sprawcy badana za pomocą metody chronologicznej, zaś stricte miejsce zdarzenia - dzięki metodzie systematycznej . Wybór metody jest uwarunkowany konkretnym zdarzeniem oraz terenem, na którym ono wystąpiło. Dodatkowo znajomość wyżej wymienionych zasad oraz metod mogą zapobiec anarchicznemu działaniu w miejscu oględzin. Dlatego, gdy jest potrzeba przeprowadzenia oględzin miejsca, należy postępować zgodnie z zasadami oraz wybrać tą metodę, która najbardziej jest wygodniejsza, by osiągnąć dany cel. Kolejnym ważnym aspektem jest sposób poruszania się po miejscu zdarzenia - wpływa na ilość odszukanych i zabezpieczonych materiałów dowodowych. Ten sposób poruszania się jest uzależniony od licznych aspektów, m. in.: charakter zdarzenia (wypadek drogowy, kradzież z włamaniem, zabójstwo); ukształtowanie terenu, na którym dane zdarzenie miało miejsce (teren otwarty, pomieszczenie); ilość policjantów, którzy są w składzie grupy operacyjno - procesowej, bądź zespole oględzinowym. W ujęciu praktycznym funkcjonariusze badający miejsce zdarzenia poruszają się głównie na dwa sposoby: spiralnie dośrodkowy - sposób wykorzystywany, gdy przestępstwo popełnione jest w pomieszczeniu (funkcjonariusz zaczyna od drzwi kierując się do punktu centralnego); spiralnie odśrodkowy - sposób wykorzystywany, gdy przestępstwo popełnione jest na terenie otwartym (obrany jest punkt centralny i oględziny są prowadzone w kierunku odśrodkowym od tego punktu) . Opisując miejsce oględzin nie należy zapomnieć o przedstawieniu stadiów i faz oględzin .

Rys.1. Stadia i fazy oględzin

Źródło: H. Grzywna, Oględziny miejsca zdarzenia, wyd. Szkoły Wyższej Policji w Słupsku, Słupsk 2011, s.16.

Celem początkowym stadium wstępnego oględzin jest ogólne zbadanie miejsca zdarzenia, po to, by określić plan działania w tym miejscu. Gdy kierownik zespołu oględzinowego pojawi się na miejscu zdarzenia (z prokuratorem bądź koordynatorem wykonującym czynności techniczno - kryminalistyczne), przejmuje kontrolę nad wykonywanymi tam czynnościami. To on jest odpowiedzialny przede wszystkim za:  przeprowadzenie kontroli i prawidłowości nie tylko związanej z wyznaczeniem, dokumentowaniem i zabezpieczeniem granic terenu miejsca zdarzenia , ale także w celu uniknięcia możliwego utracenia materiału dowodowego; szacowanie stopnia i rodzaju zagrożeń życia, zdrowia lub mienia (jeśli jest taka szansa to bez wchodzenia na ten wyznaczony teren); rozmieszczenie jednostek kierowniczych pozostających na zewnątrz zabezpieczonego terenu oraz wyznaczenie terenu dla oddziału logistycznego, a także podawanie informacji pozostałym specjalistom, gdzie te jednostki się znajdują; powierzenie policjantowi roli ewidencjonującego ludność, wstępującego na zabezpieczony teren.
Gdy zostaną już zrobione powyższe czynności, kierujący zespołem oględzinowym, prokurator - o ile w tym czasie jest oraz koordynator czynności techniczno - kryminalistycznych, wkraczają na teren oględzin i sporządzają wstępną opinię jego stanu, 

a także podejmują decyzję o realizacji koniecznych zadań. Dodatkowo czynią wszystko, by ślady kryminalistyczne były jak najlepiej zachowane jako dowód rzeczowy oraz prowadzą dokładną dokumentację. Mogą także przeprowadzić korektę co do drogi poruszania się po miejscu zdarzenia/oględzin. Zadania, które wykonuje się w czasie wstępnej oceny stanu miejsca zdarzenia, to m. in.: ustalenie położenia miejsca oraz jego granice; wykonanie czynności sprawdzających miejsca zdarzenia; dociec, czy nie powinno się zabezpieczyć śladów zapachowych, które mogą występować na danym obszarze; wykrycie i zabezpieczenie dowodów rzeczowych (np. ślady kryminalistyczne), poprzez które może się pojawić ograniczenie w poruszaniu się po terenie; przeprowadzenie wstępnej retrospekcji przebiegu czynu zabronionego; rozwikłać, kto spowodował zmiany na miejscu zdarzenia (które sprawca, które inne osoby); ułożyć jak ma wyglądać plan oględzin, przydzielić poszczególnym jednostkom zadania oraz wybrać najkorzystniejszą i najefektywniejszą metodę badawczą; przyjęcie i przestrzegania takich zasad oraz podejmowanie takich czynności, by osoby, które biorą udział w oględzinach miejsca mogły czuć się bezpiecznie . Przy stadium wstępnym oględzin miejsca pojawia się faza statyczna, która odnosi się stricte do śladów kryminalistycznych. Polega głównie na obserwacji dowodów rzeczowych, tak by ich nie naruszyć, lecz je utrwalić. Polega ona na m. in.: szczegółowych nagraniach wideo, robieniu zdjęcia bądź ręcznych szkiców miejsca - w którym popełniono przestępstwo, zwłok, oraz innych dowodów rzeczowych; ponumerowaniu dowodów rzeczowych; wyznaczeniu stałych punktów albo linii odniesienia; zrobieniu fotografii sytuacyjnych, na których będą ujęte wyżej wymienione punkty bądź linie odniesienia względem ponumerowanych dowodów rzeczowych . Drugim stadium oględzin miejsc jest stadium szczegółowe, czyli czynności taktyczno i techniczno - kryminalistyczne. W tym przypadku potrzebą jest bardziej wnikliwe badanie miejsca - rekonstrukcja zajścia danego zdarzenia, mając na uwadze charakterystykę terenu oraz przestrzeni (zamknięta, otwarta), a także wyczerpujące badania czy to śladów kryminalistycznych, czy przedmiotów a nawet ich położenie, właściwości oraz ich cech indywidualnych. Faza statystyczna występuje również i w stadium szczegółowym. Głównym jej celem jest odnotowanie w dokumentacji: miejsca, w którym popełniono przestępstwo oraz teren, na którym pojawiły się zmiany w związku z czynem; teren ościenny; trasa poruszania się sprawcy . W stadium szczegółowym jest także brana pod uwagę druga faza, zwana dynamiczną. Ta faza opiera się głównie na zbadaniu jakie mają właściwości ujawnione ślady, a także ich zabezpieczeniu. Podczas tej fazy dane ślady można dotknąć, zmienić ich położenie jak również obserwować z każdej strony. Do prawnie uwarunkowanych zadań w fazie dynamicznej należy: ujawnić linie papilarne, biologiczne, nieorganiczne oraz mikroślady czyli ślady, mogące być pozostawione w miejscu popełnienia przestępstwa oraz na przedmiotach z którymi miał styczność sprawca; przeprowadzić czynności mające na celu techniczne zabezpieczenie nie tylko śladów ale i przedmiotów, tak by nie dopuścić do ich zmian . Zasadnicza różnica pomiędzy wymienionymi fazami jest taka, że w fazie statycznej ogranicza się poruszanie po terenie, nie naruszając statusu quo - nie naruszyć śladów, a je zabezpieczyć/utrwalić Natomiast w fazie dynamicznej badania prowadzone są bardziej szczegółowiej. Doszukuje się śladów również w szufladach, szafach czy zakamarkach zamkniętych czy w szparach podłóg. Ostatnie stadium oględzin miejsc nosi nazwę - końcowe. Jak można doszukać się w polskim prawie, odnosi się ono do zabezpieczenia śladów na terenie otwartym. Częstym faktem jest, że po pierwszych oględzinach niemożliwe jest ustalenie wszystkiego. Zdarza sie, iż potrzebne będą ponowne czynności, zmierzające do powtórnego rozpatrywania terenu. Przede wszystkim taki teren należy zabezpieczyć, ponieważ warunki naturalne (mgła, opady) lub czynniki ludzkie (penetrowanie terenu przez nieuprawnionych ludzi) mogą spowodować zmiany w śladach kryminalistycznych. Jeśli zdarzyło się, że zostały w jakiś sposób pominięte jakiekolwiek materiały dowodowe, to dokonuje się oględzin uzupełniających. Taka czynność dokonywana jest przed zupełnym opuszczeniu miejsca oględzin. Przegląd ten dokonują kierujący zespołem oględzinowym wspólnie z prokuratorem (jeśli jest obecny) i z koordynatorem czynności techniczno-kryminalistycznych. Do zadań wyżej wymienionych specjalistów należy także, ustalenie kolejności wykonywania niezbędnych czynności w związku z uzyskanym już materiałem dowodowym. Tutaj zasadne jest odwołanie się do biegłych, instytucji naukowych czy specjalistycznych, czyli takich organizacji, by przeprowadzić specjalistyczne badania kryminalistyczne z powyższego zakresu. Dodatkowo na terenie, na którym prowadzone są badania, osoby dokonujące czynności mogą zostawić różnego rodzaju jednorazowego użytku opakowania i przedmioty. W tym przypadku kierownik zespołu oględzinowego ma za zadanie takie obiekty usunąć. Następnie, już po wszystkich czynnościach i działaniach (zakończenie oględzin) kierujący zespołem oględzinowym przedkłada relację ze szczegółowym przebiegiem oraz wynikiem kierownikowi doraźnej grupy, a później odstępuje od zarządzania na badanym terenie i przekazuje teren do dyspozycji wyżej wymienionemu kierownikowi. Na samym końcu kierownik doraźnej grupy (po porozumieniu z prokuratorem), decyduje co należy zrobić dalej z terenem oględzin. Zazwyczaj pozostawia się do dyspozycji organów ścigania - prokuratury czy Policji lub przekazać do użytkowania osobie bądź organizacji mającej prawo do dysponowania takim miejscem . KONKLUZJE Badanie miejsca zdarzenia czynu popełnionego jest bardzo ważną częścią dla organów ścigania. Dodatkowo włączając odpowiednio przystosowany do tych procedur specjalistyczny sprzęt pozwala na lepsze wykrycie przestępstw. Badanie miejsca zdarzenia obfituje w szereg zadań związanych z tym procederem. Ludzie, którzy nie są związani z braniem udziału w opisywanym procederze, mogą tylko mieć pewne spostrzeżenia w jaki sposób się o odbywa i jaki zakres obejmuje. Zatem to nie tylko stricte działania związane na terenie czy w obszarze popełnienia czynu zabronionego, ale jest to cała otoczka. W polskim prawie, oględziny miejsca są taką czynnością, której dokonuje się zazwyczaj za zgodą uprawnionego organu. Tylko w sytuacjach niecierpiących zwłoki można wszcząć postępowanie początkujące sprawdzenie stanu faktycznego obszaru popełnienia przestępstwa. W strukturze administracyjnej policji istnieje komórka, która zajmuje się stricte omawianym zjawiskiem - zespół oględzinowy. To w głównej mierze on odpowiada za całą organizację oraz przeprowadzenia oględzin miejsca. To ten zespół ma za zadania odpowiedzieć na pytania: co (się zdarzyło)? gdzie (nastąpiło zdarzenie)? kiedy (zaistniało zdarzenie)? jak (przebiegało zdarzenie)? czym (popełniono przestępstwo)? dlaczego (popełniono przestępstwo)? kto (dokonał przestępstwa)?. Przy odpowiadaniu na te pytania zasadnym jest zbadanie także dróg poruszania się przestępcy, czasu w którym popełnił przestępstwo, śladów, by ujawnić kto był przestępcom, a także odległość z której dało się widzieć bądź słyszeć zdarzenie. Aby można było mówić o prawidłowym przeprowadzeniu oględzin miejsca należy kierować się także określonymi zasadami: wszechstronności, planowości, indywidualności, efektywności, szybkości, obiektywizmu, pisemności, tajności, jednoosobowego kierownictwa. Nie należy zapominać, o wyborze odpowiedniej metody, dzięki której sprawniej i dokładniej zbadamy miejsce zdarzenia. W literaturze wyróżniono kilka, poczynając od obiektywnej i subiektywnej a kończąc na chronologicznej, systematycznej czy mieszanej. To, którą metodę wybierzemy jest zależne od rodzaju przestępstwa popełnionego oraz położenia terenu,. Przechodząc do faz i stadiów oględzin miejsca wyróżniamy trzy stadia (stadium wstępne oględzin, stadium szczegółowe i stadium końcowe) i dwie fazy(faza statyczna i faza dynamiczna).

BIBLIOGRAFIA

1. Monografie i artykuły naukowe

2. Dunaj B. (red. nauk.), Słownik współczesnego Języka Polskiego, tom 1, wyd. Wilga, Warszawa 1999.

3. Gąsiorowski J., Zabezpieczenie miejsca zdarzenia. Aspekty prawne i kryminalistyczne, wyd. Wydawnictwo Szkoły Policji w Katowicach, Katowice 2004.

4. Grzywna H., Oględziny miejsca zdarzenia, wyd. Szkoły Wyższej Policji w Słupsku, Słupsk 2011.

5. J. Gurgul, Standardy postępowania dla kierujących oględzinami miejsca zdarzenia. Próba komentarza, cz. I, Prok. i Pr. 2000, nr 10.

6. Hanausek T., Kryminalistyka: zarys wykładu, wyd. Zakamycze, Kraków 1998.

7. Hołyst B., Kryminalistyka, Warszawa 1973.

8. Hołyst B., Kryminalistyka, Warszawa 2000.

9. Jarocki Z., Oględziny miejsca przestępstwa, Palestra 1966, nr 5.

10. Jurisprudencija, wyd. Akademii Prawa Litwy, t.18 (10) 2000.

11. Kaczmarek M., Kryminalistyczne badanie miejsca zdarzenia w teorii i praktyce, wyd. Wydawnictwo Szkoły Policji w Pile, Piła 2011.

12. Kalina - Prasznic U. (pod red.), Mała Encyklopedia Prawa, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005.

13. Kasprzak J.,. Młodziejowski B, Kasprzak W., Kryminalistyka. Zarys problemu, wyd. Difin, Warszawa 2015.

14. Kędzierski W. (pod red.), Technika kryminalistyczna, tom 1, wyd. WSPol, Szczytno 1994.

15. Problemy Kryminalistyki 2010, nr 269,wyd. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji. Instytut Badawczy, Warszawa 2010.

16. Sanecki A., Zabezpieczenie miejsca zdarzenia do czasu oględzin, wyd. Wydawnictwo Szkoły Policji w Słupsku, Słupsk 2011.

17. Szymczyk M. (red. nauk.), Słownik Języka Polskiego, tom drugi, L-P, wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

18. Zgółkowska H., Praktyczny Słownik Współczesnej Polszczyzny, TOM 26, wyd. Kurpisz, Poznań 2000.

19. Akty normatywne

20. Procedury postępowania Policji podczas organizowania i przeprowadzania oględzin miejsca przestępstwa, Warszawa 2001 (załącznik do pisma komendanta głównego Policji nr Ad-1078/2001 z dnia 7 sierpnia 2001 r.).

21. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 1997 nr 89 poz. 555)

22. Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (Dz. Urz. KGP 05.1.1)

23. Źródła internetowe

24. http://crimelabs.org/definicje/102-7-zlotych-pytan-kryminalistyki

25. http://lubimyczytac.pl/cytaty/t/kryminalistyka

26. http://www.policja.swinoujscie.pl/pomocnik/data/kr/ogledziny/side_1.html

27. http://www.sprawnik.pl/artykuly,10223,17756,czyn-zabroniony

28. https://www.wpia.uni.lodz.pl/cms/pliki_upload/293/procedury.pdf

Summary

CRIMINOLOGICAL RESEARCH APPROACH PLACE OF INCIDENT OF THE OFFENSE In this article brought closer Information about of a strictly criminological namely the commission of a criminal act in the scene. Through the analysis of specialized literature, author managed to get the answer to his questions: What kind of tasks is carried out onplace visual inspection? What rules must stick to the law enforcement authorities to efficiently and according with the law and above all efficiently a visual inspection places? And also the what are stages of and phases is accompanied by a visual inspection of places? Author hopes that through the discussion of these problematic questions will allow the reader to an understanding of criminalistic issues relating to the place of incident.

Key words criminological, study, place of incident, of the offense