13.01.2012 r.

Temat: Funkcje Kierownika.

Skuteczność działania zespołu zależy nie tylko od jego zorganizowania, ale również – i to w bardzo dużym stopniu – od sprawnego kierowania zespołem. Czym jest więc kierowanie? Jest to „powodowanie pożądanych zachowań innych osób, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz organizacji […] swego rodzaju wędrówka przez chaos, której istotą jest panowanie nad różnorodnością i przekształcanie potencjalnego konfliktu we współpracę”. J. Zieleniewski podał dwie definicje „kierowania”. „Przez kierowanie w szerszym znaczeniu rozumiemy działanie zmierzające do spowodowania funkcjonowania innych rzeczy, zgodnego z celem tego, kto nimi kieruje. Przez kierowanie w węższym znaczeniu, ściślej «kierowanie ludźmi» rozumiemy zaś (w organizacji formalnej) działanie zmierzające do spowodowania działania innych ludzi, zgodnego z celem tego, kto nimi kieruje. W organizacji nieformalnej ten sam rodzaj działania nazywamy przewodzeniem lub przywództwem”. Istotą kierowania jest więc wpływanie na podwładnych, by postępowali w sposób przyczyniający się do wykonania zadań stojących przed zespołem. W niektórych wypadkach, w małych i wykonujących proste prace zespołach, oddzielenie funkcji kierowniczej może być mniej wyraźne i połączone z wykonawstwem, np. brygadzista kierujący brygadą może jednocześnie być wykonawcą pracy na równi z innymi członkami brygady. W komórkach organizacyjnych hierarchicznie wyższych staje się konieczne wydzielenie osobnych organów kierowniczych i im szczebel jest hierarchicznie wyższy, tym wyodrębnienie organów i funkcji kierowniczych staje się bardziej wyraźne. Zanim jednak dalej przejdę do omawiania osoby kierownika i jego funkcji należy wyjaśnić kim w ogóle jest kierownik? Według Augustyna Wajdy kierowników określamy jako „planistów, organizatorów, przywódców i kontrolerów. Inaczej można powiedzieć, że kierownik to taka osoba w organizacji (firmie, przedsiębiorstwie, banku, szkole, urzędzie administracyjnym itp.), która odpowiada za ludzi i rzeczy w organizacji”. Tak więc kierownicy są osobami, które:

• Pracują z każdym, tzn. nie tylko z podwładnymi ale również z pracownikami danej organizacji, dostawcami, przedstawicielami banków.

• Ustalają i wybierają zadania najważniejsze dla danej organizacji.

• Zlecają wykonywanie zadań swoim podwładnym, tzn. kto i w jakim czasie ma wykonać określone zadanie, równocześnie ponosząc odpowiedzialność za zapewnienie pracownikom warunków, do tego aby praca była dobra i wykonana w terminie.

• Często są rozjemcami w sporach, konfliktach między pracownikami.

• Reprezentują organizację na zewnątrz.

Reasumując- funkcje kierownika można sprowadzić do trzech zadań:

1. Podejmują decyzje.
2. Kierują zespołami ludzkimi.
3. Ponoszą odpowiedzialność za wyniki i rezultaty pracy.

Istnieje również podział kierowników. Taką kadrę możemy podzielić na: kierowników wyższego szczebla (naczelnych), średniego szczebla, niższego szczebla lub pierwszej linii.

• Kierownicy naczelni- dyrektorzy, prezesi i ich bezpośredni zastępcy; ustalają politykę firmy oraz ponoszą odpowiedzialność za funkcjonowanie i rezultaty jakie osiąga kierowana przez nich firma.

• Kierownicy średniego szczebla organizacyjnego- są to kierownicy zakładów, wydziałów, oddziałów, departamentów, filii, przedstawicielstw; kierują działaniami realizując politykę danej firmy, kierują pracą innych kierowników jak również pracą kierowników wykonawczych.

• Kierownicy niższego szczebla- są to kierownicy działów, sekcji, pracowni, brygadziści, mistrzowie; nadzorują i kierują pracą pracowników wykonawczych oraz ponoszą odpowiedzialność za efekty tej pracy.

Można wyróżnić również drugi podział kierowników, oparty na zakresie kierowych przez nich działań. W takim wypadku wyróżniamy kierownika funkcjonalnego i kierownika ogólnego.

• Kierownik funkcjonalny- odpowiada za jeden rodzaj działalności w firmie, np. marketing, produkcję, sprzedaż lub finanse.

• Kierownik ogólny- odpowiada za całą działalność tej jednostki (tj. marketing, sprzedaż irp.), nadzoruje złożoną jednostkę taką jak przedsiębiorstwo, filia czy samodzielny wydział.
Dobry kierownik powinien posiadać odpowiednie cechy, właściwości umiejętności. Jedne z podstawowych umiejętności, które powinien posiadać dobry kierownik to umiejętności techniczne, społeczne i koncepcyjne.

• Umiejętności techniczne- czyli umiejętność posługiwania się nowoczesną technologią, narzędziami, metodami potrzebnymi w danej specjalności.

• Umiejętności społeczne- jest to m.in. umiejętność współpracowania z innymi ludźmi, zrozumienie ich, motywowanie do dalszych działań.

• Umiejętności koncepcyjne- zdolność do umysłowej koordynacji oraz integrowania wszystkich interesów. Umiejętność postrzegania organizacji jako całości i współzależności poszczególnych jej części.

Zatem jakie są cechy dobrego kierownika, lidera, przywódcy?

Charakter. Siła charakteru jest to podstawowa cecha jakiej należy szukać u jakiegokolwiek przywódcy lub potencjalnego przywódcy. Cechy składające się na właściwy charakter to m.in.: uczciwość, integralność, samodyscyplina, chęć do uczenia się, niezawodność, wytrwałość, sumienność i hołdowanie etyce pracy. Słowa człowieka o właściwym charakterze zgadzają się z jego czynami. Cieszy się on opinią osoby solidnej. Jego zachowanie jest prostolinijne i otwarte. O tym czy ktoś potrafi przewodzić innym, można w dużej mierze wywnioskować z tego jak kieruje on własnym życiem. Dodatkowe informacje można czerpać z obserwacji jego stosunków z innymi ludźmi.

Wpływ. W kwestii wpływ każdy lider odznacza się dwiema następującymi cechami: zmierza w jakimś kierunku i potrafi skłonić innych, by szli razem z nim. Ważna jest także jakość wpływu, czyli jego poziom, grupa na którą lider wywiera wpływ a także to, kto na danego lidera wpływ wywiera.

Pozytywna postawa. Człowiek o pozytywnej postawie, pozytywnym nastawieniu wykorzystuje możliwości, potrafi dojść tam gdzie nikt inny nie dociera, dokonuje rzeczy, których inni nie potrafią dokonać. Kiedy mamy właściwą postawę nie tylko przyszłość wygląda jasno, ale i teraźniejszość wydaje się przyjemniejsza.

Umiejętność nawiązywania nowych kontaktów. Umiejętność ta polega między innymi na szczerej trosce o innych, zdolności rozumienia ludzi oraz przywiązywaniu największej wagi do dobrych kontaktów międzyludzkich. Nasze zachowanie wobec innych warunkuje zachowanie innych wobec nas.

Pewność siebie. Ludzie nie pójdą za przywódcą, który nie jest pewien siebie. Ludzi w naturalny sposób przyciągają ludzie pewni siebie. Pewność siebie jest charakterystyczna dla ludzi z pozytywnym nastawieniem. Pewność siebie dodaje sił. Dobry przywódca potrafi sprawić, by jego ludzie byli go pewni.

Każdy, kto chce być kierownikiem powinien opracować metody kierowania. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia czym jest metoda. Według Augustyna Wajdy metoda jest to „świadomy, systematyczny i dający się powtórzyć (we wszystkich przypadkach określonego typu) sposób postępowania (dobór rodzaju działania) zmierzający przy zastosowaniu odpowiednich środków do osiągnięcia założonego celu”. T. Kotarbiński definiuje pojecie metody pracy kierowniczej jako „sposób realizacji przez kierowników stawianych im zadań, jednak nie każdy, lecz taki, który polega na określonym doborze i układzie zadań oraz nadaje się do wielokrotnego stosowania”. Zatem możemy wyróżnić siedem metod kierowania w organizacji.

• Metoda intuicyjna- kierownik polega tylko i wyłącznie na własnym wyczuciu i ogólnym doświadczeniu, a nie na zebranych i przetworzonych informacjach. Jest to świadomy sposób kierowania.

• Metoda progresywna- kierownicy stosujący te właśnie metodę nie tylko sami interesują się wszelkimi nowościami ale nakłaniają tez podległy im personel do studiowania i i stosowania w praktyce najnowszych rozwiązań.

• Metoda autokratyczna- kierownik uznaje tylko swoje decyzje, tylko on jest zdolny do podejmowania decyzji kierowniczych, natomiast podwładni powinni być mu posłuszni, gdyż nie dorównują mu wiedzą i umiejętnościami. Zazwyczaj taki kierownik nie jest zadowolony z pracy swoich podwładnych i ciągle oczekuje lepszych rezultatów (nawet jeśli są one zadowalające).

• Metoda przewodzenia- polega na stworzeniu przez kierownika odpowiedniego nastawienia psychicznego do dobrej i bezpośredniej pracy z podwładnymi. Kierownik zazwyczaj nie wydaje poleceń w formie rozkazu a stara się omawiać ze swoimi współpracownikami i podwładnymi zadania. Stwarza przy tym atmosferę równouprawnienia, pełnego zrozumienia, zaufania.

• Metoda biurokratyczna- kierownik w swej pracy stosuje się zazwyczaj do przepisów, zarządzeń, nie wykazuje przy tym własnej inicjatywy i zainteresowania sprawami ludzkimi. Osoby takie przeważnie nie cieszą się autorytetem, uciekają od odpowiedzialności, nie mają zaufania do współpracowników, dbają raczej o własne stanowiska.

• Metoda idiokratyczna- kierownik interesuje się indywidualnymi przypadkami podwładnych przy czym nie jest obiektywny. Faworyzuje jednych, inni natomiast są mu obojętni,

• Metoda demokratyczna- aktywne i stałe uczestnictwo współpracowników w procesie podejmowania decyzji, co sprzyja w powstawaniu poczucia wspólnych interesów miedzy kierownictwem a pracownikami. Metoda ta pozwala na rozwijanie odpowiedzialności i inicjatywy pracowników.

Bibliografia:

• Por. A.K. Koźmiński, W. Piotrowski (red.), Zarządzanie. Teoria i praktyka, Warszawa 1995.

• J. Zieleniewski, Organizacja zespołów ludzkich. Wstęp do teorii organizacji i kierowania, Warszawa 1982.

• Wajda, Społeczne podstawy organizacji i zarządzania, Warszawa 1999.

• Wajda, Organizacja i zarządzanie, Warszawa 2003.

• Por. T. Kotarbiński, Traktat o dobrej robocie, Warszawa- Wrocław 2000.