
Hobbes Tomasz
Tomasz Hobbes urodził się w 1588 roku niedaleko Malmesbury czyli małego miasteczka w południowo-zachodniej Anglii1.Źródła podają, że Tomasz był wcześniakiem.Ojciec Tomasza był duchownym anglikańskim. Nie był on osobą przykładną, ponieważ, jeszcze kiedy Tomasz był w wieku szkolnym, musiał uciekać na skutek pobicia jednego ze swoich parafian. O matce Toasza nie posiadamy wielu informacji. Opiekę nad Tomaszem i jego bratem Edmundem przejął stryj, który także zajął się wykształceniem i zdecydował się pokrywać koszty nauki obu braci.
Tomasz Hobbes urodził się w 1588 roku niedaleko Malmesbury czyli małego miasteczka w południowo-zachodniej Anglii1.Źródła podają, że Tomasz był wcześniakiem.Ojciec Tomasza był duchownym anglikańskim. Nie był on osobą przykładną, ponieważ, jeszcze kiedy Tomasz był w wieku szkolnym, musiał uciekać na skutek pobicia jednego ze swoich parafian. O matce Toasza nie posiadamy wielu informacji. Opiekę nad Tomaszem i jego bratem Edmundem przejął stryj, który także zajął się wykształceniem i zdecydował się pokrywać koszty nauki obu braci. Hobbes swoją naukę rozpoczął w szkole w Westport. Tomasz od małego potrafił pisać i liczyć poza tym wyróżniał się bardzo dobrą pamięcią ,
a w wieku sześciu lat zaczął się uczyć nawet greki i łaciny. Następnie w wieku ośmiu lat zaliczył mały epizod w prywatnej szkole w Malmesbury i w Westport, gdzie był bardzo szanowanym uczniem dzięki swej błyskotliwości i łatwości przyswajania wiedzy. Jego dalsza edukacja od roku 1603 do 1608 odbywała się w Magdalen College w Oxfordzie. Jego nauka także w tej szkole, była finansowana przez jego stryja. Szereg dobrych opinii wydawanych mu kiedy opuszczał uczelnię pozwoliły mu zostać nauczycielem syna Wiliama Cavendisha. Tomasz dzięki dobrej opinii wśród swoich pracodawców pozostał z rodziną na wiele lat. W 1610 roku toważyszył swojemu wychowankowi w podróży po Europie dzięki czemu, Hobbes bardziej mógł zagłębić się i rozwinąć swoje zainteresowania humanistyczne. W latach 1621-1626 podobno tłumaczył na łacinę dzieła samego Franciszka Bacona. Przez piętnaście kolejnych Tomasz pogłębiał się w klasyce myśli greckiej i rzymskiej. 1625 był rokiem, w którym Hobbes podjął się tłumaczenia Tukidydowskiej “Wojny Peloponeskiej”. W 1628 roku zmarł jego pracodawca a na dodatek został zwolniony z pełnionej przez niego funkcji. Następnie przyjął posadę opiekuna syna
Sir. Clintona. Tomasz toważyszył młodzieńcowi w jego podróży do Francji, gdzie nastąpił przewrót w jego filozofii. Rozumowanie geometryczne stało się dla niego nieomylną metodą, przy analizowaniu treści społecznych i politycznych. 1639 roku Hobbes nieoczekiwanie otrzymał propozycję od hrabiny Devonshire, aby zostać nauczycielem, tym razem jej najstarszego, trzynastoletniego syna międzyczasie zajmując się pracami Galileusza. W latach 1634-1637 odbył podowną podróż na kontynent europejski ze swoim nowym wychowankiem. Tam dzięki swojemu zamiłowaniu do nauk przyrodniczych zbliżył sie do Mnicha Marssena. W czasie tej podróży poznał osobiście Galileusza. Hobbes stawał się coraz dojrzalszy w swoim myśleniu - zaczął kształtować się jego poglad filozoficzny.
Po powrocie do Anglii Tomasz zajął się szkicowaniem planu swojego systemu. W angli nastały czasy walki Króla Karola I z parlamentem. Polityczne problemy Hobbesa zaczęły się wraz z trwaniem Krótkiego Parlamentu oraz ukończeniem dzieła pt.“The elements of Law: Natural and Politic, w którym Hobbes opowiadał się za niepodzielną władzą silnego i niezależnego suwerena. Dzieło to spotkało się z wielką krytyką antymonarchistów i stało się dla Tomasza źródłem kłopotów. Dzieło to nie zostało przyjęte przez parlamentarzystów, ponieważ było ono odczytane jako obrona króla. To całe zamieszanie spowodowało, że życie Hobbesa zostało zagrożone i musiał on się ratować ucieczką do Francji a konkretnie Paryża gdzie Tomasz podejmuje współpracę z Marsennem.
Pod koniec 1646 roku Hobbesowi zaproponowano posadę nauczyciela ale tym razem następcy tronu angielskiego, Karola II który przebywał wtedy w Saint Germain. Tomasz bez wachania podjął się tej funkcji. W 1647 filozof był zmuszony przerwać swoje obowiązki nauczycielskie z powodu choroby. Wtedy właśnie za sprawą swojego przyjaciela Marsenna przeszedł on na wiarę rzymskokatolicką. Przyjęcie chrztu okazało się dla Hobbesa bardzo przydatne ponieważ, był on często oskarżany o ateizm i bez wachania mógł odwołać się do faktu, że przyjął chcest i oddalić od siebie nieporzebne zarzuty. Powrót do zdrowia po długiej rekonwalescencj spowodował że hobbes podjął pracę nad swoim największym dziełem pt.“Lewiatan”.
Po śmierci Maesenna filozof ponownie zostaje atakowany z powodu ateizmu i wrogości do katolicyzmu. Zastanawia się nad powrotem do ojczyzny, ponieważ tam sytuacja polityczna w miarę się ustabilizowała. Z myśla właśnie o ojczyźnie Hobbes pisał “Lewiatana” w języku ojczystym. W 1651 roku opubliowano w Londynie “Lewiatana”. Tym razem także jego dzieło spotkło się z wielką krytyką w tym wypadku w Paryżu do tego stopnia, że Tomasz znowu poczuł się zagrożony tym razem we Francji. Odebrano mu prawo do pieki jaką zapewniono mu jako stronnikowi samego króla.
Pod koniec 1651 roku Hobbes wraca do ojczyzny, konkretnie do Londynu. Dzięki lojalności wobec Cromwella był tam bezpieczny. W 1652 stan zdrowa filozofa pogarszał się. Wtedy jego były uczeń zaprosił go do swojej wiejskiej posiadłości aby tam w spokoju mógł się kurować. Tomasz z przyjemnością przyjął ta propozycję. Hobbes skupiał tam wokół siebie wielu wielkich naukowców np.Sir.Harveya który był odkrywcą krążenia krwi .
W latach 1655-1657 zostają opublikowane części jego systemu. Są to kolejno “De Corpore” i “De Homine”.
Przejście w rządów w ręce Stuartów, co było następstwem upadku republiki, na stare lata, kolejny raz wywołało niepokój o własne bezpieczeństwo u Tomasza Hobbesa. Jednak filozof swoje obawy porzucił ponieważ został w tłumie rozpoznany przez Króla który zaprosił go na swój dwór oraz wyznaczył dla starca pensję roczną. Lata 1665-1666 to okres klęsk które nawiedzały Londyn – zaraza, a zaraz potem wielki pożar śródmieścia. Parlament debatował wtedy nad ustawą o zwalczaniu ateizmu przez co komisja parlamentarna nałożyła na “Lewiatana” cenzurę. Życie Hobbesa tym razem nie było jednak zagrożone.
Hobbes w wieku 83,84 zajmował się przekładami Homera oraz napisał swoją biografię.
Swoje ostatnie lata życia Tomasz spędził w posiadłości Devonshireów. W nocy z 27 na 28 listopada 1679 roku został dotknięty paraliżem. Zmarł czwartego grudnia 1679 roku.
Hobbes mimo tego, że jest zadeklarowanym rojalistą, swoje rozważania w rozdziale XIII na temat stanu natury, stwierdza, że wszyscy ludzie są równi. Równość ta przejawia się według Hobbesa, w głównej mierze, w ludzkim intelekcie. Według Tomasza równość powoduje brak zaufania między ludźmi, a polega to na tym, że ludzie będą dążyć do tych samych celów, co może przemienić sie w konflikt. Ludzie stają się przez to dla siebie wrogami. Hobbes wyróżnia trzy powody konfliktów między ludźmi. Pierwszym z nich jest pożądanie wszelkich dóbr, kolejnym jest nieufność wobec innych ludzi, zaś ostatnim
z powodów wyróżnionych przez filozofa, jest ludzka żądza sławy i chwały. U Hobbesa pojawia się również bardzo ważny termin, którym jest stan natury. Według filozofa jest to sytuacja, w której każdy mógłby unikać konfliktów, ale nie ma gwarancji, że inni także będą chcieli ich unikać. Stan ten jest utożsamiany z wojną wszystkich ze wszystkimi, oraz czasem, który ciągle może zagrażać bezpieczeństwu i życiu ludzi . W stanie wojny dozwolone są wszystki chwyty: “Gdzie nie ma nad ludźmi jednej wspólnej mocy, tam nie ma prawa, a gdzie nie ma prawa, nie ma niesprawiedliwości”. Filozof wymienia także dwie cnoty, którymi ludzie kierują sie podczas wojny, a są to siła i podstęp, oraz zwraca uwagę na to, że to z wojny i jej stanu wynika brak jakiejkolwiek własności, do każdego człowieka może należć jedynie to co sam zdobędzie własnymi rękoma. Ale czy taki stan tj. stan wojny, miał kiedyś miejsce? Według autora Lewiatana mógł on istnieć jedynie tam, gdzie prowadzone były wojny domowe.
Rozdział XIV w Lewiatanie poświęcony jest prawu natury (tylko pierwszemu i drugiemu), oraz umowom społecznym. Najpierw określmy co to według Hobbesa jest prawo natury: to reguła lub przepis, która opiera się na ludzkim rozumie i podpowiada człowiekowi co ma czynić, aby nie zagrozić swojemu życiu, oraz w jaki sposób o to życie dbać i je zachowywać. Pierwsze prawo jakie filozof przywołuje to ludzki obowiązek dążenia do pokoju, lecz kiedy owego pokoju nie da osiągnąć, człowiek może stosować wszystkie chwyty i dostępne środki aby zaby zapewnić sobie bezpieczeństwo, jakim jest właśnie pokój.
Drugie podstawowe prawo jakie Filozof opisuje, wynika z pierwszego wyżej przytoczonego prawa. Mianowicie polegało ono na tym, aby człowiek zrzekał się swoich uprawnień, aby za wszelką cenę zapewnić sobie pokój i bezpieczeńśtwo. To co jest zawsze niezbywalne, to prawo do ochrony przed śmiercią i niewolą.
Następnym tematem w tym rozdziale są umowy. Hobbes stwierdza, że umowa co do której powstają jakiekolwiek wątpliwości o tym, czy druga strona zastosuje się do niej, jest mało znacząca, chyba, że nad podpisującymi ugodę jest jeszcze ktoś, kto zmusi ich do wykonania tej umowy. Ten ktoś kto jest ponad kontrahentami, suweren ,czyli człowiek któremu władza zostaje oddana w wyniku umowy pomiędzy obywatelami- dlatego suweren nie jest związany tą umową, oraz pozostaje bezstronny. Tomasz podkreśla, że danie komuś uprawnienia do sprawowania rządów, wiąrze się równocześnie z tym, że suweren może korzystać ze wszystkich środków, bez względu na to, jakie one są, aby tylko zapewnić ład i bezpieczeństwo swoich obywateli. Rzeczami niezbędnymi to tego aby zawarcie umowy było w ogóle możliwe, Hobbes wymienia pod koniec rozdziału XIV. Umowa nie może być zawarta ze zwierzętami oraz Bogiem, musi być możliwa do spełnienia, muszą dotyczyć przyszłości, czyli późniejsze umowy uchylają wcześniejsze. Ponadto do wzmocnienia umowy potrzebny jest strach albo szlachetność wśród ludzi. Umowa dobiega końca zaś, gdy zostaje spełniona.
Księga XV jest poświęcona bardziej szczegółowym prawom natury. Najważniejsza wśród nich to sprawiedliwość, czyli dostrzymywanie zawartych umów oraz postępowanie zgodnie z jej zaleceniami. Kolejnymi prawami są wdzięczność, upszejmość, przebaczanie, umiejętność sprawiedliwej zemsty która zapobiegałaby przyszłemu złu, unikanie czynienia zniewag wobec innych, nie kierowanie się pychą oraz arogancją, równe traktowanie ludzi, dziedziczenie przez najstarszego potomka, przyporządkowanie się postanowieniom podjętym przez mediatora w sporach, unikanie przekupstwa i stronnictwa oraz możliwość korzystania ze świadków podczas rozpraw. Prawa te są ponadczasowe, i uniwersalne.
Rozdział XVII traktuje o tym, jakie warunki muszą zostać spełnione aby powstało państwo. Ludzie nie mogli być bezpieczni sami z siebie. Wszelkie spory rodzą się samoistnie a to wszystko do porządku może doprowadzić jedynie ustanowiona władza, która posiadałaby “miecz” czyli siłą egzekwowałaby prawo, czyli innymi słowy jedynym spodobem u Hobbesa na zjednoczenie ludzi jest ustawienie nad nimi suwerena, który na mocy umowy miałby być wybrany przez ludzi. W żaden sposób zatem nie wolno sprzeciwiać się decyzjom suwerena, bo ona zawsze robi to, co dla panstwa i obywateli najlepsze. Dopóki suweren nie rozwiąrze umowy, jest ona obowiązująca dla wszystkich obywateli. Ci którzy nie zgodzili się na przekazanie władzy danemu suwerenowi, muszą podporządkować się woli ogółu i go uznać.
Na czym jednak opiera się nienaruszalność ustanowionej władzy suwerena? Posiadanie przez suwerena jest gwarantem jego utrzymania się u władzy. Hobbes nie twierdzi zarazem, że osoba stanowiąca rządy zawsze będzie postępowała w sposób poprawny i najlepszy dla obywateli. Własne doświadczenia wynikające z jego życia w epoce pełnej reform i wojen na najwyższych szczeblach władzy, wysnuły u niego przekonanie, że nawet najgorszy władca, nie wyrządzi tyle krzywdy obywatelowi, co wojna domowa i bezprawie, ponieważ kiedy następuje wojna wszystkich ze wszystkimi nie obowiązują żadne prawa.
W dalszych rozważaniach Hobbes wymienia nam inne formy rządów. Pojawia się tam demokracja, czyli stan w którym rządzi cały naród, arystokracja, gdzie rządy należą do nielicznej grupy oraz rządy jednostki, czyli monarchia. Oczywiście Hobbes ocenia monarchię jako najlepszą z tych trzech, ponieważ władza skupiona jest w ręce jednostki, a nie jak w pozostałych dwóch, w grupie osób, w której może dochodzić do sporów. To właśnie ten czynnik przeważa o dominacji monarchii nad innymi systemami.
