„Na jak długo byliśmy tym razem bezpieczni? Na jedną godzinę, jedną noc czy może na cały tydzień?” Max Valentiner „Rozdział 16: Rozstanie z U-38”z książki pt.„U-38”

 Bezpieczeństwo jest bardzo ciężkim terminem do zdefiniowania, gdyż obejmuje kilka dyscyplin i specjalności naukowych. Obecnie można znaleźć kilkanaście definicji pojęcia „bezpieczeństwo”. Jednak każda z tych definicji wskazuje na to, iż bezpieczeństwo nie jest czymś co jest dane raz na zawsze, nie można go przyjąć jako niezmienna, podlega wpływowi zróżnicowanych czynników. Janusz Świniarski twierdzi, że „bezpieczeństwo to stan, który zapewnia człowiekowi warunki samorealizacji. Bezpieczeństwo to stan, w którym jednostki, grupy społeczne, organizacja państwa nie odczuwa zagrożenia swego istnienia, a także podstawowych swych interesów. Bezpieczeństwo to stan, w którym istnieją formalne, instytucjonalne i praktyczne gwarancje ochrony tego, co stanowi istotę pełnej samorealizacji”. Ontologia pokazuje, iż bezpieczeństwo jest uwarunkowane kontekstem społeczno-kulturowym w jakim funkcjonuje podmiot. W dzisiejszych czasach ontologiczne poczucie bezpieczeństwa polega na wzmacnianiu przekonania o możliwości zaufania sobie i swoim umiejętnością poprzez przewidywalność wydarzeń. Natomiast wymiar aksjologiczny bezpieczeństwa wskazuje, że można je traktować jako pewną wartość. Bezpieczeństwo zawsze jest równą wartości tego czego ono dotyczy, a więc bezpieczeństwo ma pozytywny wydźwięk aksjologiczny, gdy bierzemy pod uwagę samą jego funkcje.

Wyróżnia się kilka rodzajów bezpieczeństwa m.in.:

Bezpieczeństwo międzynarodowe: Dotyczy problematyki bezpieczeństwa wszystkich państw i wykracza poza struktury struktury narodowe. „Istnieje tylko jedna droga do osiągnięcia pokoju i bezpieczeństwa- utworzenie organizacji ponadnarodowej. Jednostronne zbrojenia jedynie powiększają ogólny chaos i poczucie niepewności, nie zapewniając żadnej skutecznej ochrony.” Jak mówił Albert Einstein do tego aby utrzymać bezpieczeństwo na arenie międzynarodowej ważne są wszelkiego rodzaju traktaty i pakty podpisywane między państwami. Jak wynika z historii budowa armii czy samodzielna obrona kraju jest w dużej mierze nie realna. Dlatego też zawierane są różnorakie sojusze. Przed II wojną światową organizacją, która miała zapewnić pokój była Liga Narodów ale niestety nie była w stanie zapobiec wojnie, dlatego po II wojnie swiatowej powołano Organizacje Narodów Zjednoczonych. Organem ONZ odpowiedzialnym za utrzymanie pokoju na świecie jest Rada Bezpieczeństwa, która ma z zadanie rozpatrywać i łagodzić spory między państwami. Z racji tego, że działania ONZ nie zawsze były postrzegane pozytywnie dużą uwagę przywiązuje się do NATO. Pakt Północnoatlantycki ma za zadanie ofiarować wzajemną pomoc w przypadku zagrożenia militarnego jakiegokolwiek z członków NATO. Należy jednak pamiętać, że destabilizacja państwa czy zagrożenie bezpieczeństwa w danym kraju nie musi wpłynąć na bezpieczeństwo innych państw. W związku z tym poczucie bezpieczeństwa w państwach sąsiednich nie zawsze spada albo są to jednostki, które odczuwają dyskomfort w związku z przeczuwanym niebezpieczeństwem. Duży wpływ na bezpieczeństwo ma rozwój technologii. Niestety należy to rozpatrywać nie tylko jako coś pozytywnego, bowiem w dużej mierze rozwój technologiczny jest też czymś negatywnym. Oczywiście każda nowość na rynku technologicznym pomaga społeczeństwu rozwijać się ale też w każdej chwili może zostać używa przeciwko jednostce lub danej społeczności. Weźmy na przykład telefon komórkowy. Dużo osób powie: „przecież to nic niebezpiecznego”, „to pomaga w komunikacji” itp. Jednak gdybyśmy zagłębili się w użytkowanie telefonii komórkowej zobaczymy, że każdy posiadacz tego sprzętu jest potencjalną ofiarą. Poza ryzykiem wystąpienia chorób nowotworowych czy uzależnienia istnieje też bardzo niebezpieczne zjawisko cyberprzemocy. L.F. Korzeniowski w dziele „Securitologia, nauka o bezpieczeństwie człowieka i organizacji społecznych” przedstawia, że aż 64% ludności zamieszkującej Europę Zachodnią ma poczucie pogorszenia się bezpieczeństwa. Najbezpieczniej czują się zaś mieszkańcy Azji Zachodniej. Tylko 27% z nich uważa, że świat staje się coraz mniej bezpieczny.

Bezpieczeństwo narodowe to najstarsza formuła bezpieczeństwa. Wywodzi się z wartości narodowych, które są niezbędne do spójnego funkcjonowania jednostki oraz państwa. Dotyczy obrony i ochrony kraju przed zagrożeniami militarnymi i niemilitarnymi. Bezpieczeństwo narodowe gwarantuje trwałą egzystencję i rozwój państwa, a także ochronę narodu oraz terytorium państwa przed napaścią fizyczną oraz ochronę interesów ekonomicznych i politycznych. Bezpieczeństwo narodowe kiedyś było rozumiane jako siła wojskowa, współcześnie rozpatrujemy je jako:

• czynnik militarny
• czynnik ekologiczny
• czynnik polityczny
• czynnik psychospołeczny
• czynnik technologiczny
• czynnik demograficzny Typologia zagrożeń państwa:

Ze względu na obszar państwa wyróżnia się 2 aspekty bezpieczeństwa: aspekt wewnętrzny czyli stabilność i charmonijność wewnętrzna danego państwa lub podmiotu zbiorowego aspekt zewnętrzny czyli bak zagrożenia ze strony innych państw, podmiotów, stosunków międzynarodowych. Oba aspekty są ze sobą wzajemnie powiązane i nie da się poddać ich analizie osobno.

„Wartości człowieka nie należy oceniać na podstawie tego, jakie są jego przekonania religijne, lecz jakie emocjonalne impulsy otrzymał od przyrody w swoim życiu” Albert Einstein

 Bezpieczeństwo jednostki oraz społeczeństwa jest związane z wartościami jakie dana grupa lub jednostka przyjmuje i uważa za słuszne. Wartość tak samo jak bezpieczeństwo ma różne znaczenia, ponieważ dla każdego z nas wartością będzie inne zachowanie czy potrzeba. 

Psychologia ukazuje, iż wartość ma charakter przekonań lub pojęć. Zagrożenie bezpieczeństwa powoduje u człowieka wzrost motywacji aby doprowadzić do przywrócenia bezpieczeństwa, pomimo że zagrożenie może wystąpić tylko przypuszczalnie, a nie realnie. Wartości otwierają człowieka na otaczający go świat o raz są bodźcami naprowadzającymi jednostkę na to co jest dla niej ważne. Zatem bezpieczeństwo jako wartość jest czynnikiem, które warunkuje aktywne dążenie do spokoju i braku zagrożeń. Może stanowić punkt do realizacji działań podjętych przez jednostkę ale nigdy nie będzie stanem osiągalnym, jedynie stanem docelowym, do którego może zmierzać dana jednostka. Bezpieczeństwo jest wartością stojącą ponad „różnorakimi przejawami aktywności społecznej”, a więc „bezpieczeństwo (…) poprzedza więc inne wartości ale samo jest jedną z wartości podstawowych, spełniając role instrumentalną dla powstania i istnienia wartości materialnych i duchowych.” Jak wcześniej wspominałam są cztery główne wartości bezpieczeństwa: Przetrwanie jest to wartość nadrzędna i ma różne aspekty (np.: biologiczny, etniczny, państwowy, lokalny) Integralność terytorialna czyli nietykalność terytorium danego państwa, jest to główny aspekt równowagi bezpieczeństwa między państwami Niezależność polityczna czyli brak uzależnienia państwa od wpływów Jakość życia czyli poziom życia oraz rozwój społeczno-gospodarczy kraju Aksjologia (aksis z greki: „cenny”, „godny”) czyli teoria wartości ukazuje, że bezpieczeństwo można traktować jako pewną wartość. Ma ono pozytywny wydźwięk gdy bierzemy pod uwagę samą jego funkcje lub gdy wartość bezpieczeństwa jest równą wartości tego czego ona dotyczy. W większości przypadków bezpieczeństwo odnosi się do rzeczy pozytywnie wartościowych. Przez to, że pomaga danej rzeczy trwać i utrzymać jego wartość bezpieczeństwo ma pozytywny charakter aksjologiczny, a swą wartość czerpie z rzeczy, której zapewnia byt. Bezpieczeństwo nie traci swojej aksjologicznej pozytywności nawet gdy dotyczy rzeczy, która nie ma pozytywnej wartości i niejednokrotnie stanowi zagrożenie dla otoczenia. W związku z tym bezpieczeństwo nie może czerpać swej pozytywności z rzeczy, gdyż te nacechowane są negatywnie. Jednakże bezpieczeństwo przedmiotów niebezpiecznych dla otoczenia jest czymś pozytywnym bowiem wpływa na dobro (dobra) otoczenia, z którym pozostaje w bezpośrednim związku. Pozytywność bezpieczeństwa jest prawie niepodważalna, gdy wartość pozytywna i negatywna są autentyczne. Ontologiczne poczucie bezpieczeństwa jest uwarunkowane kontekstem społeczno-kulturowym w jakim funkcjonuje podmiot. Anthony Giddens wysnuł ontologiczne poczucie bezpieczeństwa, które usuwa lęk i wątpliwości o charakterze egzystencjalnym. Definiując: „podmiotowo zlokalizowane przekonanie o przewidywalności świata zewnętrznego, oparte na rutynowych działaniach podejmowanych przez uczestników danej kultury.” Takie poczucie bezpieczeństwa jest możliwe tylko w społecznościach tradycyjnych. W nowoczesnym społeczeństwie ontologiczne poczucie bezpieczeństwa polega na wzmacnianiu przekonania o możliwości ufania ( przede wszystkim sobie i swoim możliwością oraz umiejętnością wykorzystania ich w życiu społecznym) Zatem ontologiczne poczucie bezpieczeństwa i zaufanie, które jest na nim oparte dotyczy przewidywania samego siebie jako podmiotu. Wartości jakie są akceptowane przez daną jednostkę są bardzo ważnym elementem w jej osobowości. Jest to standard wyboru własnej drogi życia w społeczeństwie, w którym egzystuje. Wartość jest szczególnie ważna w rozwoju przyszłych pokoleń oraz snuciu planów życiowych, tak więc jak to zreasumował Korzeniowski można przyjąć, że wartości mają 3 aspekty: dotyczą urzeczywistnionych, a nie tylko potencjalnych a niespełnionych możliwości są obiektywnym nośnikiem wartości są wartością dla podmiotowego adresata S. Schwartz opracował teorię, która porządkuje wartości jako kategorię treściwe. Wśród 10 kategorii bezpieczeństwo jest traktowane jako kategoria, a nie jako pojedyncza wartość. W jej składzie znajdują się czynniki takie jak: pewność bezpieczeństwa harmonia stabilność Wyróżnione kategorie wartości Schwartza to: kierowanie sobą stymulacja hedonizm osiągnięcia władza bezpieczeństwo przystosowane tradycja życzliwość uniwersalizm Milton Rockeach stworzył układ wartości, który składa się z dwóch zbiorów wartości: wartości terminalne odnoszą się do pożądanych celów w życiu jednostki np.; wygoda, przyjemność, wolność, przyjaźń, pokój na świecie, równość, piękno, wewnętrzna harmonia wartości instrumentalne odnoszą się do zachowania jednostki: ambicja, pogoda ducha, czystość, odwaga, uprzejmość, odpowiedzialność, zdolność. Ekonomista J.A. Schumpeter twierdził, iż wartość musi istnieć w czyjejś świadomości i musi być indywidualna. Natomiast A. Kłoskowska przedstawiła wartość w aspekcie psychospołecznym i socjologicznym: wartości obiektywne obejmują elementy przyrody i kultury korzystne dla jednostki i działają na niego niezależnie od świadomości wartości odczuwane czyli wyobrażenia rzeczy i przedmiotów odczuwane jako wartości dodanie lub ujemne wartości uznawane wyrażające się w sądach o wartościach wartości realizowane Można stwierdzić, że w dzisiejszych czasach bezpieczeństwo to najwyższa wartość ludzkości.

„Wszystko, co ludzkość dotychczas uczyniła i wymyśliła, wzięło się z dążenia człowieka do zaspokojenia swych najgłębszych potrzeb i uśmierzenia bólu.” Albert Einstein

Potrzeby to podstawowe wyznaczniki działań, często wrodzone. Potrzeba to „stan osoby doznającej poczucia niespełnienia, czyli frustracji potrzeb, działając jako czynnik skłaniający jednostkę do podejmowania aktywności, które mogą tę potrzebę zaspokoić.” Wyróżniamy dwa rodzaje potrzeb: potrzeby naturalne: sen, ubranie, jedzenie potrzeby wyższego rzędu: wyjazd na wakacje, przyjaźń, chęć posiadania najnowszego modelu telefonu Bezpieczeństwo to stan zaspokajający określone potrzeby człowieka, a potrzeba bezpieczeństwa to świadomość braku zagrożenia lub wiara w przetrwanie bytu. Bezpieczeństwo jednostkowe jest faktem społecznym oraz systemem zachowania jednostki w określonej zbiorowości, która pozwala pozwala na przetrwanie jednostce oraz innym członkom zbiorowości. Przyjmuje się, że istnieje wiele potrzeb. Można w nich znaleźć również potrzebę bezpieczeństwa. Maslow nie traktuje bezpieczeństwa jako jednej potrzeby ale jako kategorię potrzeb, których zaspokojenie jest niezbędne do poczucia spokoju i stabilności.

Piramida Maslowa pokazuje, że bezpieczeństwo jest na drugim miejscu z najważniejszych potrzeb jednostki. Realizacja potrzeby bezpieczeństwa jest niezbędna do sprawnego funkcjonowania podmiotu. Potrzeba bezpieczeństwa składa się z potrzeb takich jak: „stabilizacji, zależności, opieki, uwolnienia od strachu, lęku i chaosu; potrzeba struktury, porządku, prawa (…) itd.” Potrzebna do tego jest również potrzeba posiadania religijnego i filozoficznego światopoglądu, który pozwala zrozumieć otaczającą rzeczywistość. Nie zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa tak samo jak potrzeb fizjologicznych ma istotny wpływ na funkcjonowanie jednostki w świecie oraz ocenę samego siebie. Jest to kategoria formalna, gdyż składa się z konkretnych potrzeb lub jest potrzebą samą w sobie. Murray wyróżniał trzy potrzeby życia bez niebezpieczeństw: potrzeba unikania szkód (np.; złamania) potrzeba unikania urazu psychicznego ze strony innych potrzeba unikania urazy psychicznego we własnych oczach Augustyn Bańka twierdził, że bezpieczeństwo jest podstawową potrzebą człowieka i odgrywa ogromną rolę w podejmowaniu działań. Natomiast Siek uważa, że potrzeba bezpieczeństwa odpowiedzialna jest za instynkt samozachowawczy. Bezpieczeństwo zawsze wiąże się z poczuciem stabilności i trwałości bytu oraz odczuciem braku zagrożenia wewnętrznego i zewnętrznego. „Bezpieczeństwo jest naczelną potrzebą człowieka; grup społecznych , a zarazem najważniejszym ich celem.” Brak zaspokojenia potrzeby bezpieczeństwa skutkuje szkodami w grupie społecznej lub jednostki, ponieważ zaburza jej funkcjonowanie w świecie.

„Lex est quaedam rationis ordinatio ad bonum commune, ab eo qui curam communitatis habet promulgata. „ Jan Paweł II „Pamięć i tożsamość”

Pojęcie bezpieczeństwa ma wiele znaczeń. Najczęściej używana jest definicja: „zbiór norm postępowania na terenie danego kraju, ustalony przez władze państwowe z uwzględnieniem norm zwyczajowych.” Według jurysty rzymskiego Celsusa „prawo jest tym, co dobre i słuszne.” Prawo można rozumieć jako podmiotowe czyli prawo przyznane i gwarantowane jednostce przez normy prawne. Zakreśla ono sferę działania uprawnionego, czyli określa, co i w jakich granicach dana jednostka może robić. Oraz jako przedmiotowe, które jest całokształtem reguł, obowiązujących zachowań o cechach abstrakcyjności, są one podstawą decyzji jednostkowych, które wydają instytucje administracyjne. Prócz zagrożeń dla bezpieczeństwa i pokoju we współczesnym świecie można dostrzec równie zagrożenie dla praw człowieka. „Bezpieczeństwo jest niewątpliwie istotną potrzebą człowieka i choć nie jest prawem bezpośrednio wyrażonym przez ustrojodawcę w Konstytucji, to ustawa zasadnicza traktuje o bezpieczeństwie parokrotnie w różnych kontekstach i znaczeniach. Przez pryzmat stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, bezpieczeństwo jest postrzegane na dwa sposoby. Z jednej strony są to środki, czynniki służące zapewnianiu bezpieczeństwa i porządku publicznego, z drugiej natomiast ich zastosowanie w istotny sposób narusza bezpieczeństwo osobiste jednostki. Dobra te, wspólne oraz indywidualne, winny być w taki sposób wyważone, aby bezpieczeństwo jako prawo każdego człowieka było chronione i respektowane w demokratycznym państwie prawnym.„ Komisja Europejska wyznaczyła 7 głównych problemów, w których państwa mają się wspólnie wspierać: Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży. Bezpieczeństwo osób starszych.
Bezpieczeństwo niechronionych użytkowników dróg.
Zapobieganie kontuzjom sportowym.
Zapobieganie urazom spowodowanym przez produkty i usługi.
Zapobieganie samoobrażeniom.
Zapobieganie przemocy interpersonalnej.

Determinaty polityki bezpieczeństwa: demograficzny geograficzny ekonomicznych historyczno-psychologiczno-socjologiczny organizacyjno- administracyjny militarny W znaczeniu ogólnospołecznym bezpieczeństwo obejmuje zaspokojenie potrzeb: istnienia przetrwania pewności stabilności całości tożsamości niezależności ochrony poziomu i jakości życia

„Odkąd człowiek uświadamia sobie swoje miejsce wśród innych ludzi na Ziemi, bezpieczeństwo zaliczane jest do najważniejszych potrzeb i wartości. I też ten sam człowiek wraz z rozwojem cywilizacji generuje coraz to nowe i większe zagrożenia.”