Zarówno w historii jak i współcześnie praktycznie nie spotyka się krajów, które nie miałyby własnego wojska. Już nawet Platon uważał, że obecność sił zbrojnych jest niezbędna do stworzenia idealnego państwa. Niccolo Machiavelli w poemacie Książę uznał wojsko za podstawę dobrze funkcjonującego organizmu państwowego. Najbardziej pożyteczną nazwał armię złożoną z własnych obywateli, kierujących się patriotyzmem, a nie chęcią zysku.

Organizacje wojskowe w ujednoliconej formie zaczęły się pojawiać pod koniec średniowiecza. W XIX w. zreformowano armię, która stała się specjalistyczną instytucją z wykształconym dowództwem. Zaczęły także powstawać szkoły wojskowe i oficerskie. W okresie epoki kolonialnej siły zbrojne stały się nieodłącznym elementem prawie każdego państwa.

Trzeba jednak przyznać, że historyczna rola armii uległa znacznemu przekształceniu od połowy XX wieku. Wojsko przestało być postrzegane wyłącznie w kategoriach konfliktu zbrojnego i walki, a zaczęto mu dodawać nowe funkcje, odpowiednie dla czasu długotrwałego pokoju.

Armia – szczególna instytucja państwa Najczęstsza definicja sił zbrojnych, którą stosuje się w polskiej teorii i praktyce sztabowej, pochodzi ze Słownika terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego wydawnictwa Akademii Obrony Narodowej. Według niej wojsko stanowi wyspecjalizowany organ państwa, który podlega bezpośrednio centralnej władzy wykonawczej, jest przeznaczony do ochrony i obrony interesów kraju, a także posiada monopol na stosowanie przemocy zbrojnej, broni i środków przymusu.

W artykule 26 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku również zdefiniowano pojęcie sił zbrojnych oraz ich funkcje. Armia ma służyć ochronie niepodległości Polski, bronić niepodzielności jej terytorium, zapewniać bezpieczeństwo i nienaruszalność granic. Siły zbrojne są zobowiązane zachować neutralność w kwestiach politycznych, a także podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli.

Zgodnie z 97 punktem Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP z 2007 roku bardzo ważnym zadaniem Sił Zbrojnych RP jest wspieranie organów państwa w zapewnianiu bezpieczeństwa wewnętrznego, udzielanie potrzebnej pomocy wojskowej właściwym instytucjom, służbom rządowym oraz samorządowym, organizacjom cywilnym i obywatelom w reagowaniu na zagrożenia. W związku z tym wojsko jest upoważnione do: obserwacji i kontrolowania przestrzeni powietrznej Polski, wsparcia ochrony granicy lądowej wód terytorialnych, działalności rozpoznawczej i wywiadowczej, monitorowania skażeń promieniotwórczych, chemicznych i biologicznych na terytorium kraju oraz prowadzenia akcji oczyszczania terenu z materiałów wybuchowych i przedmiotów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. Prócz tego utrzymuje się siły zbrojne w gotowości do prowadzenia operacji poszukiwawczo – ratowniczych (samodzielnych lub we współpracy z innymi organami i służbami państwowymi) i umożliwia się ich uczestnictwo w narodowym systemie zarządzania kryzysowego, by mogły rozwijać umiejętności pomocy społeczeństwu i odpowiednim organom administracji publicznej w przypadku klęsk żywiołowych, zagrożeń terrorystycznych oraz katastrof spowodowanych przez człowieka.

Powyższe definicje potwierdzają, że armia stanowi szczególną instytucję państwa. Wyjątkowości nadają jej również cztery cechy, które wyraźnie wyodrębniają ją spośród wszystkich organizacji obywatelskich. Po pierwsze, wojsko posiada monopol na broń i stosowanie przymusu. Andrew Heywood w książce Politologia podkreśla, że jest ono w stanie poprzeć lub obalić reżim, co sprowadza się do stwierdzenia, że lojalność armii jest niezbędna dla przetrwania państwa. Po drugie, siły zbrojne charakteryzują się solidarnością zespołową i odrębnym zestawem wartości opartym na patriotyzmie, honorze i miłości do ojczyzny. Po trzecie, słowo armia może uchodzić za synonim określeń „ścisła organizacja” i „bezwzględna dyscyplina”. Jest to jedyna instytucja państwa, która charakteryzuje się tak różnorodną hierarchią stopni i kulturą bezwarunkowego podporządkowania się poleceniom i rozkazom. Po czwarte, co również zaznacza Konstytucja RP, wojsko znajduje się ponad polityką i wszelkimi sporami wewnątrz państwa, ponieważ zapewnia jego bezpieczeństwo i broni interesu narodowego. Szczególnie ta ostatnia cecha sprawia, że armia zwykle jest obdarzana przez obywateli ogromnym szacunkiem.