Funkcje komunikowania masowego

Komunikację można określić jako proces wymiany wiadomości w środowisku społecznym, który obejmuje aktywność poznawczą, stany aktywne oraz zachowania. Wszyscy członkowie społeczności przekazują w różnych formach to co przemyśleli, odczuwali, czynili. W konsekwencji czego komunikowanie i wychowanie jest nierozłączne – nie tylko dlatego, że bez komunikowania wychowanie jest niemożliwe, ale też dlatego, że im bardziej złożony i wyspecjalizowany jest przedmiot wychowania, tym bardziej złożone jest komunikowanie potrzebne do jego zrozumienia. Z kolei komunikowanie wymaga medium – jak gest czy mowa ale także jak pismo czy telefon.

Kup dostęp do treści Dodaj artykuł aby odblokować treść

Komunikację można określić jako proces wymiany wiadomości w środowisku społecznym, który obejmuje aktywność poznawczą, stany aktywne oraz zachowania. Wszyscy członkowie społeczności przekazują w różnych formach to co przemyśleli, odczuwali, czynili. W konsekwencji czego komunikowanie i wychowanie jest nierozłączne – nie tylko dlatego, że bez komunikowania wychowanie jest niemożliwe, ale też dlatego, że im bardziej złożony i wyspecjalizowany jest przedmiot wychowania, tym bardziej złożone jest komunikowanie potrzebne do jego zrozumienia. Z kolei komunikowanie wymaga medium – jak gest czy mowa ale także jak pismo czy telefon. Medium to najogólniej instrument przenoszenia informacji w czasie i przestrzeni. Komunikowanie masowe to jedna z form komunikowania, tj. porozumiewania się za pomocą znaków, polegająca na przekazywaniu przy pomocy urządzeń technicznych (środków komunikowania masowego) jednolitych treści skierowanych do liczebnie wielkich, zróżnicowanych i anonimowych rzesz odbiorców. Zdaniem Bogusławy Dobek- Ostrowskiej media masowe, czyli środki masowego przekazu to: „podpory techniczne służące do przesyłania komunikatów od profesjonalnego nadawcy (nadawców) do masowych odbiorców, czyli do publiczności środków masowego przekazu. Podstawą każdego systemu medialnego są media masowe, czyli wyposażenie i urządzenia techniczne, które pozwalają człowiekowi lub grupie ludzi na przesyłanie w tym samym czasie innym ludziom przekazów medialnych w odpowiedniej formie (tekst, grafika, rysunek, dane, głos, obraz) i w określonym celu. Dzięki tym urządzeniom odbywa się selekcja i transmisja przekazów docierających do odbiorcy.” Ze względu na to, że komunikowanie masowe i media masowe to dwa różne pojęcia, różne są też przypisywane im funkcje. Pierwszą osobą, która wyróżniła funkcje środków przekazu masowego był Harold Lasswell. Jego zdaniem trzy główne funkcje komunikowania masowego to: • obserwacja otoczenia (śledzenie świata), • korelacja reakcji na otoczenie oraz • przekaz kulturowy (dosłownie- transmitowanie dziedzictwa). Typologię tą zmodyfikował Charles R. Wright, który dodał funkcję czwartą, tj. dostarczanie rozrywki (czyli funkcję rozrywkową) i przemianował pozostałe na funkcję informacyjną, socjalizacyjną oraz interpretacyjną. Brytyjski socjolog Denis McQuail wskazuje pięć najważniejszych sfer funkcji mediów w społeczeństwie: • informacja – dostarczanie informacji o zdarzeniach w kraju i na świecie, ułatwianie innowacji, adaptacji i postępu, ukazywanie stosunków związanych ze sprawowaniem władzy; • korelacja – wyjaśnianie, interpretowanie i komentowanie znaczenia zdarzeń i informacji, dostarczanie wsparcia autorytetom i normom, socjalizowanie, budowanie konsensu, ustalanie priorytetów w społeczeństwie; • ciągłość – wyrażanie dominującej kultury, współtworzenie i podtrzymywanie wspólnoty wartości; • rozrywka – dostarczanie przyjemności, redukowanie napięć społecznych; • mobilizacja – prowadzenie kampanii na rzecz celów społecznych w sferze polityki, rozwoju ekonomicznego, pracy. Zgodnie z koncepcją zaproponowaną przez Aldaga i Stearns’a, można wyróżnić cztery funkcje komunikowania: • funkcja informacyjna - gdy komunikowanie służy uzyskaniu informacji niezbędnych do podejmowania decyzji i wykonywania zadań, • funkcja motywacyjna - gdy przekazywane są zachęty do wykonywania pewnych działań i osiągania celów, • funkcja kontrolna - gdy przekazywane są informacje o powinnościach i obowiązkach odbiorców wobec siebie, oraz o zakresie kontroli społecznej, • funkcja emotywna - gdy w procesie komunikowania wyraża się uczucia i postawy emocjonalne. Jednym ze sposobów jednoczesnego realizowania funkcji informacyjnej i motywacyjnej, a czasami także funkcji kontrolnej w procesie komunikowania masowego, są kampanie społeczne przygotowywane przez instytucje i fundacje, a także komercyjne agencje reklamowe. Kampanie społeczne nie mają na celu uzyskanie np. wzrostu sprzedaży określonego produktu, lecz propagowanie idei. Według D. Maison i P. Wasilewskiego kampania społeczna jest to rodzaj społecznej komunikacji, w której chodzi o promowanie społecznie właściwych i wartościowych wzorców zachowań, postaw i wartości nowych lub też zwrócenie uwagi społeczeństwa na istotnych, często trudnych i nierozwiązanych problemach: „Jest to komunikat, który możemy określić jako perswazyjny, gdyż jego celem jest nie tylko przekazanie samej informacji, ale też, a może przede wszystkim, zmianie zachowań i postaw – na zachowania i postawy pożądane społecznie. Realizacja owego celu powinna odbywać się na dwa określone sposoby: zachęcanie do prospołecznych zachowań oraz namawianie do zaprzestania zachowań niepożądanych.” Zdaniem B. Dobek- Ostrowskiej „kampania komunikacyjna to zespół działań organizacyjnych i komunikacyjnych podejmowanych przez instytucje publiczne, prywatne, przedsiębiorstwa, organizacje, etc.; zaplanowanych wcześniej, kompleksowych i powiązanych ze sobą; posiadających konkretny, jasno sprecyzowany cel czyli wykreowanie pożądanych postaw i zachowań u relatywnie największej liczby osób; adresowanych do szerokiej publiczności; realizowanych w określonych ramach czasowych (od inauguracji do zakończenia kampanii); fachowo zarządzanych i profesjonalnie przeprowadzonych przez zawodowych komunikatorów.” Przykładem kampanii społecznej, która nabrała już cyklicznego charakteru jest coroczna kampania pod ogólnym hasłem „Przekaż 1 procent podatku”. Kampania ta ma różny zasięg: od ogólnokrajowego do lokalnego. Przykładem tekstu poświęconego tej problematyce, który ma charakter informacyjny jest ten poświęcony powiatowi strzyżowskiemu: „W ogólnopolskich mediach ruszyła właśnie kampania „Przekaż 1 procent". Jej celem jest zachęcanie podatników rozliczających się z fiskusem do przekazywania za pośrednictwem urzędu skarbowego 1 procenta należnego podatku wybranej przez siebie organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszeń i fundacji starających się o ten jeden procent jest bardzo dużo, ale szczególnie warto wesprzeć te działające na rzecz naszej lokalnej społeczności. Zachęcamy więc do wsparcia organizacji pożytku publicznego funkcjonujących w powiecie strzyżowskim. 1 procent podatku dochodowego organizacjom pożytku publicznego mogą przekazać m.in.: podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, podatnicy opodatkowani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, podatnicy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą i korzystający z liniowej, 19-procentowej stawki podatku, a także emeryci, pod warunkiem, że samodzielnie wypełnią PIT-37 i zrezygnują z pomocy ZUS w tym zakresie. Podobna zasada dotyczy osób, które rozliczane są przez pracodawcę.”
Zacytowany tekst wypełnia cechy funkcji informacyjnej – gdy komunikowanie służy uzyskaniu informacji niezbędnych do podejmowania decyzji i wykonywania zadań; oraz funkcji motywacyjnej, ponieważ przekazywane są zachęty do wykonywania pewnych działań i osiągania celów. W tym przypadku celem jest nakłonienie osób płacących podatki do wypełnienia dodatkowych rubryk w formularzu PIT, co spowoduje przekazanie konkretnej kwoty na określony cel. Funkcja informacyjna komunikowania masowego realizowana jest też podawanie, za pośrednictwem mediów masowych, „czystej” informacji o wydarzeniu, ale też sposobie gotowania zupy czy pieczenia ciasta, klejenia mebli, itp. Funkcja taka realizowana jest zarówno przez programy informacyjne, jak i edukacyjne w radio, czy telewizji. Celowi temu służą też specjalistyczne portale internetowe. Należy zwrócić uwagę, że , w zależności od nastawienia odbiorcy tekst, który dla jednej osoby stanowi tylko informację, dla innej może nieść ze sobą emocje (funkcja emotywna). Przykładem takiego tekstu jest relacja Polskiego Radia z dyskusji na posiedzeniu Sejmu, którego jednym z tematów była likwidacja Funduszu Kościelnego. W realacji przedstawiono następujące wypowiedzi: „W piątek Sejm odrzucił projekty Ruchu Palikota oraz SLD zakładające likwidację Funduszu Kościelnego bez wprowadzania zamian innych form finansowania Kościołów z budżetu państwa. Głosowania poprzedziła burzliwa dyskusja. Przed głosowaniem nad projektami Armand Ryfiński (RP), zwracając się do premiera Donalda Tuska, mówił: “Panie premierze, chciałbym pana zapytać, czy pan ma jaja”. Jak dodał, premier obiecywał w expose likwidację Funduszu Kościelnego. - Ma pan dziś dwie niepowtarzalne szanse - zaznaczył. Jarosław Zieliński (PiS) mówił zaś do premiera: “proszę oświadczyć, że pan jednak dąży do likwidacji Funduszu Kościelnego i pan podejmuje walkę z Kościołem”. Premier podkreślił, że celem rządu jest “taka przebudowa systemu emerytalnego oraz finansowych relacji państwo-Kościół, aby przywrócić poczucie elementarnej przyzwoitości i transparencji w interesie państwa i Kościoła”. Tusk wyjaśnił, że według obecnego prawa “zmiany dotyczące finansowania Kościoła, w tym likwidacja Funduszu Kościelnego, wymagają procedury uzgadniania tych stanowisk z Episkopatem w ramach komisji rządowo-kościelnej”. W ocenie premiera “spokojna praca z Episkopatem przyniesie efekt, o jaki chodzi, czyli odłączenie niezdrowej finansowej pępowiny państwa od Kościoła z korzyścią dla Kościoła, wiernych i samego państwa”.