Na wstępie mojej pracy należałoby dokonać identyfikacji samego terminu metoda. Wyjaśnienie to jest o tyle ważne, że termin metoda jest wykorzystywany w języku potocznym dosyć swobodnie, a bardzo często nadużywany albo świadomie lub nieświadomie. Zdaniem Prof. Tadeusza Kotarbińskiego metoda jest sposobem osiągania zakładanego celu, działaniem stosowanym systematycznie, a więc w powtarzalny sposób. Stosujemy jakąś metodę systematycznie, powtarzalnie w nadziei osiągnięcia celu, który wymaga zastosowania właśnie takiej a nie innej metody. A cóż oznacza sposób? Nie mniej nie więcej, tylko pewną sekwencję działań służących osiągnięciu owego celu. Pytając o sposób odpowiadamy na pytanie: z jakich elementów i wzajemnie do siebie usytuowanych składa się działanie służące realizacji zakładanego celu? Odpowiedź może być następująca: osiągnięcie zakładanego celu wymaga najpierw przeprowadzenia działania a, następnie działania b, następnie równolegle c i d, wreszcie działanie e. Warto zaznaczyć, że bezpieczeństwo jak i obronność należą do do dziedzieny nauk społecznych, więc metody i techniki badań tam stosowane nadają się do użycia w procesach badawaczych nad bezpieczeństwem.
A więc zaczynając od metody indukcyjnej w której wnioski ogólne wynikają z przesłanek, będących ich szczególnymi przypadkami. Po przeprowadzeniu obserwacji i ewentualnych eksperymentów stosuje się uogólnienia i formułuje hipotezy. Zasady, które można zastosować w innych przypadkach tworzy się po weryfikacji uogólnień i hipotez. Ta metoda swoje zastosowanie w badaniach bezpieczeństwa znalazła głównie w dziedzienie bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), innymi słowy podczas szacowania i oceny ryzyka zawodowego, które jest tutataj funkcją konsekwencji zdarzenia oraz prawdopodobieństwa zdarzenia. Mianowicie podczas analizy bezpieczeństwa pracy trzeba określić prawdopodobieństwo konsekwencji (skutków) zdarzenia które jest uszczegółowione i przed­stawione przez trzy parametry ryzyka, tj. częstotliwość występowania zagrożeń, możliwość uniknięcia lub ograniczenia szkody i prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia. Kolejną metodą o której wspomnę jest metoda dedukcyjna która polega na wyprowadzaniu logicznych konsekwencji z poczynionych założeń i postawionych hipotez. Wniosek wynika z przesłanek na mocy jakiegoś prawa (schematu) logicznego. Metoda dedukcyjna w przeciwieństwie do metody indukcyjnej jest metodą niezawodną (prawdziwe przesłanki prowadzą do prawdziwego wniosku), ponieważ używamy niezawodnych narzędzi, jakimi są prawa logiki. Owa metoda swoje zastosowanie znalazła między innymi w profilowaniu kryminalnym, a więc można stwierdzić, że matoda dedukcyjna oparta jest na kryminalistycznie rozumianym materiale dowodowym, zorientowana na proces metodą rozumowania o wzorcu zachowań konkretnego sprawcy. Profilowanie dedukcyjne to wyciąganie wniosków, które wynikają logicznie z przesłanek; jeżeli przesłanki są prawdziwe, wtedy wynikające z nich wnioski również muszą być prawdziwe. Warto dodać, że profilowania dedukcyjnego nie można wykorzystać do wskazania konkretnej osoby jako sprawcy przedmiotowego przestępstwa, jednakże ma ono zastosowanie do formułowania sugestii na temat określonego typu osoby mającej określone cechy psychologiczne i emocjonalne. Dzięki tej metodzie można również wyciągnąć wnioski które są zawarte w profilu w strategii postępowania po aresztowaniu podejrzanego. Innymi słowy znaczenie procesowe mogą mieć przede wszystkim następujące informacje, których zaprezentowanie jest rolą profilera.
Ostatnią metodą którą omówię w swojej pracy jest metoda redukcyjna która odnazała swoje miejsce podczas procesu oceny oraz redukcji ryzyka zagrożenia. Przykładem który potwierdzi tą teze jest proces oceny i redukcji ryzyka przy obsłudze maszyn. Ryzyko tolerowalne można osiągnąć przez zastosowanie iteracyjnego procesu oceny ryzyka - jego redukcji. Ocena składa się z analizy i ewaluacji ryzyka. Analiza ryzyka to zebranie, rozpoznanie oraz przetworzenie dostępnych informacji koniecznych do dokonania identyfikacji zagrożeń oraz do oszacowania ryzyka. Natomiast ewaluacja ryzyka wieńczy proces oceny. Redukcja ryzyka zawiera się w tzw. bezpieczeństwie kompleksowym, które tworzy hierarchiczna triada podejmowanych środków: I. Najważniejszym jest eliminowanie lub, w najwyższym możliwym stopniu, ograniczanie zagrożeń lub ekspozycji, co jest tożsame z redukcją ryzyka na etapie projektowania maszyn lub stanowisk pracy przez uczynienie ich konstrukcji możliwie najbardziej „wewnętrznie bezpiecznych”. II. Jeśli zagrożeń lub ekspozycji na etapie projektu nie da się wyeliminować, to należy zastosować odpowiednie środki bezpieczeństwa, podstawowe i uzupełniające, z zachowaniem zdecydowanego priorytetu środków ochrony zbiorowej nad środkami ochrony indywidualnej. III. Jeżeli mimo zastosowania środków bezpieczeństwa pozostaje ryzyko resztkowe, mimo że tolerowalne, to należy o tym dokładnie informować i ostrzegać użytkowników maszyn. Metodę redukcyją wykorzystał również Werner Munter który dzięki niej stworzył formułe szacowania ryzyka żagrożenia lawiną. Założenia jakie stawia sobie ta metoda na tym konkretnym przykładzie to: uniknięcie dużych błędów planowania, komunikat lawinowy musi być wystarczający, bo nie można założyć szczegółowej znajomości metod badania pokrywy śnieżnej, ograniczenie do stałych parametrów topograficznych zamast dannych zmiennych, zmniejszenie ilości ofiar śmiertelnych lawid do conajmniej 50%, bez ogranicznia pola działania, tylko proste przeliczenia i kombinacje - zastosowanie głowy zamiast komputera, rezygnacja z używania drogiego sprzętu.
Podsumowując interdyscyplinarne podejście do badania bezpieczeństwa narodowego pozwala uzyskać szeroką wiedzę o bezpieczeństwie, przechodząc od abstrakcyjnego, teoretycznego poziomu poznania do rozważań dotyczących oceny konkretnej rzeczywistości i porównania teorii bezpieczeństwa narodowego z niejednoznacznością i przeciwieństwami zachodzących procesów społecznych. Kompleksowe podejście do badania bezpieczeństwa narodowego wymaga syntezy wiedzy teoretycznej i praktycznej, jak również zbadania wyróżnionych elementów tego bezpieczeństwa, ale nade wszystko występujących między nimi zależności dialektycznych. Podejście interdyscyplinarne wymaga także ustalenia zależności i tendencji zmian zarówno bezpieczeństwa jako całości, jak i jego poszczególnych sfer. Badanie bezpieczeństwa narodowego wymaga zastosowania odpowiedniej aparatury pojęciowej, kompleksowego podejścia oraz użycia współczesnych metod pozyskiwania i przetwarzania informacji. Na etapie początkowym badania przedmiotu bezpieczeństwa dokonuje się analizy zgromadzonej informacji pierwotnej. W etapie końcowym natomiast, stosuje się metody modelowania różnych stanów przedmiotu badań, a następnie systemy liczące, a także dokonuje się doboru optymalnych lub racjonalnych decyzji dotyczących sterowania obiektem. Bilbiografia: J. Apanowicz, Metodologia ogólna, Gdynia 2002.
J. Mierzejewski, Metoda Redukcyjna według Wernera Muntera, Wrocław 2005.
K. Gradoń, Zabójstwo wielokrotne. Profilowanie kryminalne, Warszawa 2010.