ZAGROŻENIA ASYMETRYCZNE (ang. asymmetric threats)–wywodzące się z możliwości potencjalnego wykorzystania różnych środków lub metod, w celu obejścia lub zanegowania silnych stron przeciwnika, przy jednoczesnym wykorzystaniu jego słabości dla uzyskania niewspółmiernego efektu działań. Zagrożenia asymet ryczne dotyczą sfery militarnej i niemilitarnej i obejmuje myślenie, organizowanie i działanie odmienne od przeciwni ka, w tym wykorzystywanie wszelkiego rodzaju różnic w szeroko pojmowanych potencjałach stron. Celem jest maksymalizowanie własnej przewagi, wykorzystywanie słabości przeciwnika dla uzyskania dominacji nad nim oraz większej swobody operacyjnej. ______________________________7

Terminy: „asymetria”, „asymetryczność”, „przeciwsymetria”, „działania asy-metryczne”, „podejście asymetryczne”, „opcje asymetryczne”, pojawiają się na łamach wydawnictw wojskowych przede wszystkim w kontekście rozważań nad nowymi zagrożeniami. Sądząc po różnych zastosowaniach tego określenia, przez asymetrię rozumie się między innymi: nieuczciwą walkę, uderzenie w słaby punkt, walkę informacyjną lub cybernetyczną (cyberwojnę), walkę w sferze opinii publicznej, groźbę czy wykorzystanie broni masowego rażenia. Jest rzeczą bezsporną, że asymetryczna koncepcja prowadzenia działań nie jest ani zjawiskiem nowym, ani też rzadko występującym w dziejach rywalizacji państw, w tym również na płaszczyźnie wojskowej. Sięgając do historii możemy doszukać się takich przykładów, jak walka Dawida z Goliatem czy użycie przez Hannibala „słoni bojowych”. Zagrożenie asymetryczne stwarza najczęściej strona, która dążąc do konfrontacji, nie jest zdolna przeciwstawić się przeciwnikowi w sposób symetryczny, przy użyciu tych samych lub podobnych środków walki. W takiej sytuacji strona opierająca się na strategii działań asymetrycznych stara się tak wybrać pole konfrontacji, aby maksymalnie ograniczyć możliwości wykorzystania przez stronę przeciwną jej przeważającego potencjału bojowego 


Do działań asymetrycznych zalicza się

działania specjalne q działania antyterrorystyczne działania przeciwdywersyjne działania nieregularne

Działania specjalne – przedsięwzięcia o charakterze wojskowym, zmierzające do zniszczenia lub osłabienia potencjału władzy, gospodarki i związanego z obroną przeciwnika. Działania specjalne, zależnie od sił i środków oraz sposobów realizacji, dzielą się na partyzanckie, dywersyjne, sabotażowe, przeciwpartyzanckie i psychologiczne. Mogą być prowadzone na terytorium przeciwnika, terenach przez niego okupowanych lub administrowanych. Prowadzone są przez żołnierzy pododdziałów specjalnych, pododdziały wojny psychologicznej i partyzanckie (w Polsce; Wojska Specjalne realizują, bądź realizowały je w ramach Polskich Kontyngentów Wojskowych podczas MOOTW). Podczas działań specjalnych komandosi współpracują z żołnierzami wywiadu wojskowego, którzy wspierają ich zdobytymi informacjami i specjalistycznymi, specyficznymi umiejętnościami i wiedzą ekspercką. Celem działań specjalnych może być: wsparcie obrony prowadzonej przez wojska konwencjonalne, udzielanie pomocy wojskom walczącym na froncie zewnętrznym w wykonywaniu określonych działań operacyjno-strategicznych bądź stworzenie sprzyjających warunków polityczno-wojskowych w interesie polityczno-wojennym państwa. Prowadzenie działań specjalnych wymaga: skrytości, umiejętności nieszablonowego działania i jego elastyczności, gwałtowności, zaskoczenia i mylenia przeciwnika.

Działania nieregularne – to rodzaj walki prowadzonej przez przygotowane jeszcze w czasie pokoju lub doraźnie tworzone w czasie wojny pododdziały (zgrupowania), stosujące specyficzne sposoby walki w celu zwalczania i dezorganizacji działań przeciwnika na obszarze przez niego opanowanym. Do celów szczegółowych zalicza się: wykrycie i rozpoznanie przeciwnika, osłabianie jego potencjału, zakłócenia funkcjonowania jego systemu dowodzenia, systemu logistycznego a tym samym do zwiększenia liczebności ubezpieczeń kosztem sił możliwych do użycia na zasadniczym kierunku działania. Do działań nieregularnych przechodzi się w sposób planowy lub nieplanowy czyli wymuszony najczęściej niepowodzeniem realizacji poprzedniego zadania. Decyzję o nieplanowanym przejściu do działań nieregularnych (wymuszonych sytuacją zagrażającą zniszczeniem pododdziału) podejmuje bezpośredni przełożony dowódcy pododdziału, a w wypadku braku łączności – dowódca pododdziału samodzielnie.

Modelowym przykładem konfliktu asymetrycznego były zajścia w trakcie amerykańskiej operacji Restore Hope w Somalii od grudnia 1992 roku do maja 1993, stanowiącej próbę pomyślnego zakończenia oenzetowskiej misji pokojowej UNOSOM I. Lokalni watażkowie zorientowali się, że w odróżnieniu od milicji klanowych, doskonale uzbrojony i wyszkolony, ale nieliczny przeciwnik niechętnie otwiera ogień, gdy istnieje ryzyko spowodowania strat wśród ludności cywilnej. Obserwacja ta stała się fundamentem nowej taktyki zastosowanej do wypierania wojsk amerykańskich z zajmowanych pozycji. Amerykańskie oddziały przestali atakować bojówkarze, którzy zazwyczaj nie byli w stanie odnieść sukcesu i ponosili duże straty. Zaczęły je za to „atakować” napierające tłumy setek, a czasem nawet tysięcy osób, głównie kobiet i dzieci. Żołnierze nie decydowali się na otwarcie ognia do nieuzbrojonych cywilów (co wykluczały rozkazy), skutkiem czego pod naporem tłumu utracono część pozycji. Kierujący tłumem i organizujący go watażkowie zbudowali w ten sposób „przewagę asymetryczną”. O sukcesie Somalijczyków w walce nie zdecydowała większa od przeciwnika siła ognia czy wyższy poziom umiejętności wojskowych, lecz posłużenie się działaniem o zupełnie innym charakterze. Żołnierze USA mogli albo strzelać do tłumu, albo wycofać się. Jako że z powodu samoograniczenia się – z różnych przyczyn: etycznych, politycznych, społecznych – wojsk amerykańskich pierwsze rozwiązanie nie wchodziło w grę, pozostało jedynie wycofanie się. Zastosowany w Mogadiszu i uznawany za modelowy sposób myślenia prowadzący do podejmowania działań o charakterze asymetrycznym zaczął być szybko kopiowany w różnych wariantach na całym świecie, prowadząc do najróżniejszych form ataków – także o charakterze czysto terrorystycznym.