Bezpieczeństwo pracy w laboratorium

Podstawowe zasady bezpiecznej pracy w laboratorium ! :

1. W pracowni obowiązuje praca w fartuchach i okularach ochronnych.
2. Fartuch powinien być zapinany na guziki i uszyty z włókien naturalnych (nie powinno się stosować odzieży ochronnej z łatwopalnych włókien syntetycznych). Nie powinien być on białego koloru (chociaż nie jest to niezbędnie wymagane) gdyż wówczas łatwiej stwierdzić jego zniszczenie jak i obecność ewentualnych plam.
3. Gogle powinny dobrze przylegać do twarzy i chronić zarówno przed odpryskami ciał stałych, jak również przed opryskaniem kroplami cieczy, czy dostępem szkodliwych gazów.
4. W szczególnych przypadkach należy używać rękawic ochronnych. Osoby posiadające długie włosy winny je każdorazowo upinać.
5. Ze względów bezpieczeństwa należy bezwzględnie utrzymywać w czystości i porządku miejsce pracy. Nie wolno blokować przejść pomiędzy stołami laboratoryjnymi plecakami i innymi przedmiotami, które powinny być schowane w specjalnie do tego celu przeznaczonych szafkach. Do laboratorium nie należy przychodzić w odzieniu wierzchnim – wszelkie kurtki, płaszcze itp. należy pozostawić w szatni.
6. W pracowni chemicznej należy wystrzegać się niepotrzebnego pośpiechu, unikać postępowania bezmyślnego, pracy z niesprawnym sprzętem i zbytniej pewności we własne umiejętności, gdyż może doprowadzić to do wypadku i do wyrządzenia szkody sobie i innym.
7. Wypadki w laboratorium są często spowodowane próbą zbyt pośpiesznego otrzymania wyników. Z tego też względu student powinien skupić się na własnej pracy i nie pozwalać na rozpraszanie uwagi, jak również nie powinien niepotrzebnie rozpraszać uwagi innych osób.
8. Kategorycznie zabronione jest ocenianie substancji chemicznych na podstawie wrażeń smakowych, nie wolno również używać naczyń laboratoryjnych w celach konsumpcyjnych .
9. Zabronione jest spożywanie posiłków i picie napojów w laboratorium, przed wyjściem z zajęć należy koniecznie dokładnie umyć ręce.
10. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pracy z substancjami toksycznymi i unikać wdychania szkodliwych oparów.
11. W przypadku rozsypania substancji chemicznej na stole należy niezwłocznie ją zebrać, a stół dokładnie umyć i wytrzeć.
12. W przypadku rozlania cieczy plamę zmyć wodą, a następnie wytrzeć do sucha.
13. Do zlewu nie wolno wrzucać sączków, bibuły, korków, zbitego szkła, zapałek itp. Stałe odpadki należy składować w przeznaczonych do tego pojemnikach.
14. Zabronione jest również wylewanie do zlewów stężonych roztworów kwasów i zasad, odczynników łatwo palnych itp. Substancje te umieszcza się w specjalnie do tego przeznaczonych kanistrach.
15. Gazu, wody, a przede wszystkim odczynników i wody destylowanej używać należy oszczędnie w ilościach niezbędnych do wykonania doświadczeń.
16. Aparaturę szklaną przed użyciem należy starannie obejrzeć i jeśli jakaś jej cześć jest pęknięta, wyszczerbiona, porysowana czy tez brudna, to należy ją wymienić lub umyć.
17. W trakcie pracy nie należy gromadzić na stołach laboratoryjnych odczynników chemicznych. Wszelkie butelki, słoiki muszą być zaopatrzone w etykiety informujące o ich zawartości – zabrania się odrywania tych napisów. Nie powinno się zostawiać butelek otwartych, korków nie wolno oddzielać od butelek.
18. Ażeby zmniejszyć możliwość pomyłki przed użyciem odczynników należy dwukrotnie przeczytać napis na etykiecie butelki lub słoika.
19. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pracy z substancjami żrącymi (kwasy, wodorotlenki i in.).
20. Butelek z niebezpiecznymi odczynnikami (np. stężonymi kwasami, zasadami) nie powinno się przenosić bezpośrednio (tzn. trzymając w ręku za szyję butelki). Korzystać z nich należy pod przeznaczonym do tego dygestorium, nie nachylając się nad pojemnikami w celu zminimalizowania kontaktu z oparami.
21. Podczas wykonywania czynności, w przypadku których wydzielają się jakiekolwiek substancje trujące (np. H2S, COCl2, Br2, tlenki azotu), należy pracować pod sprawnie działającym wyciągiem (dygestorium) w taki sposób, aby twarz była osłonięta szybą.
22. Podczas ogrzewania substancji w probówce należy skierować jej wylot w stronę bezpieczną z uwzględnieniem bezpieczeństwa osób pracujących w pobliżu.
23. Zabroniona jest praca z substancjami łatwopalnymi w pobliżu palących się palników lub innych źródeł ognia.
24. Zapalenia palnika gazowego należy dokonywać w taki sposób, ażeby ogień nie przeskoczył do wnętrza, gdyż wówczas palnik ulega nadmiernemu rozgrzaniu, co może spowodować usunięcie lub zniszczenie węża doprowadzającego gaz i ulatnianie się gazu, a w konsekwencji pożar. Palnik, którego płomień przeskoczył do wnętrza należy natychmiast zgasić, a następnie, po ostygnięciu, zapalić na nowo. Należy dbać by nie powstały nieszczelności na drodze gazu do palnika.
25. Po zakończeniu zajęć sprzęt laboratoryjny powinien zostać umyty i odstawiony na miejsce. Zestawy odczynników, znajdujące się przy każdym stanowisku pracy powinny być ustawione w odpowiedniej kolejności.
26. Po zakończeniu pracy w laboratorium należy sprawdzić dokładność zamknięcia kurków gazowych i wodnych. O wszelkich usterkach w działaniu instalacji gazowej, elektrycznej i wodociągowej należy bezzwłocznie poinformować osobę odpowiedzialną za stan techniczny pracowni.

Wszystkie pracownie laboratoryjne powinny być wyposażone w sprzęt przeciwpożarowy: • (gaśnica proszkowa i śniegowa, koc, pojemnik zawierający suchy piasek). • absorbenty neutralizujące rozlane chemikalia • prysznic z ciepłą wodą, który może być wykorzystany do obmywania całej powierzchni ciała • apteczka pierwszej pomocy • sprzęt do płukania zainfekowanych oczu Wszystkie osoby pracujące w laboratorium powinny wiedzieć, gdzie są ulokowane wyżej przedstawione przedmioty oraz znać sposób posługiwania się nimi. Jeżeli w pracowni laboratoryjnej przebywa większa ilość osób (np. zajęcia ze studentami), to za bezpieczeństwo odpowiada asystent przeprowadzający ćwiczenia. To on podejmuje decyzje w razie nagłego wypadku. To on zobowiązany jest do wezwania służb ratowniczych. Podczas wzywania pomocy należy jak najdokładniej przedstawić zaistniały wypadek i dokładnie poinstruować jak najszybciej dotrzeć we wskazane miejsce. Niekiedy trzeba natychmiast zareagować nie czekając na przybycie służb ratowniczych. Tak się dzieje w przypadku zanieczyszczeń skóry, oczu żrącą lub toksyczna substancją. Osoba dokonująca interwencji powinna wiedzieć co robi, gdyż nieprawidłowe działanie może pogorszyć sytuacje. Wiedza zdobyta podczas szkoleń z zakresu BHP powinna być perfekcyjnie opanowana przed rozpoczęciem jakiejkolwiek pracy w laboratorium.