Powstanie narodowe (ludowe) to odrębny potężny środek obrony bądź wyzwolenia narodów, a według C. v. Clausewitza „każdy naród, który posługuje się nim rozsądnie, uzyskać może stosunkową przewagę nad tymi, którzy nim gardzą”. Stąd też „żadne państwo nie powinno sądzić, że los jego, a mianowicie cały jego byt zawisł od jednej bitwy, chociażby najbardziej rozstrzygającej (…) niezależnie od tego, jak bardzo małe i słabe jest dane państwo w stosunku do swego wroga, nie powinno ono skąpić tego ostatniego wysiłku, pod grozą stwierdzenia, że nie ma już w nim duszy”. To wprowadzenie C. v. Clausewitza, określające wielką rolę powstania narodowego w obronie narodu, jest konieczne do ostatecznego przełamania w świadomości społeczeństwa polskiego negatywnej opinii o powstaniach narodowych – wykreowanej przez zaborców oraz „pożytecznych idiotów”. Tak więc powstanie narodowe to nie polska „specjalność”, ale środek powszechnie stosowany obrony przez większość państw i narodów na czele z… narodem amerykańskim, rosyjskim, chińskim. Polskie powstania narodowe były najbardziej wzniosłymi i heroicznymi w naszej historii wysiłkami społeczeństwa polskiego do wyzwolenia się spod obcej dominacji i odbudowy niepodległego, suwerennego państwa polskiego. Wszystkie polskie powstania narodowe, i te zwycięskie i te które zakończyły się klęską wojskową, stanowiły wielkie zwycięstwa moralne30, przybliżające odzyskanie wolności oraz mobilizujące kolejne pokolenia Polaków do walki o wolność. Powstania narodowe są symbolami polskiego bohaterstwa, patriotyzmu i umiłowania wolności. Uprawniona jest teza, że ruch 10-milionowej „Solidarności” był niezbrojnym powstaniem narodowym, po raz kolejny ukazującym światu potęgę i niezwyciężalność tego środka walki o wolność. Czym się charakteryzuje powstanie narodowe? Jest ono powszechnym zrywem (ruchem) wyzwoleńczym całego lub większości społeczeństwa – w zbrojnym ale również i niezbrojnym działaniu, na całym lub większości terytorium narodowego – mającym na celu zniszczenie bądź wyparcie najeźdźcy (okupanta). Podstawową forma walki zbrojnej w powstaniu narodowym są działania nieregularne (wojna podjazdowa, szarpana, urywcza, partyzantka, dywersja), a gdy to jest możliwe (słaby przeciwnik) również działania regularne. Nieorężne formy walki w powstaniu narodowym to obrona i walka cywilna oraz cywilne wsparcie (dostarczenie informacji; logistyka – zaopatrywanie, pomoc medyczna; prace inżynieryjne, itp.). Źródła sukcesów powstań narodowych zakończonych zwycięstwami wojskowymi, np. powstania przeciwko Szwedom (1655–1960), powstania wielkopolskiego (1918–1919), powstań śląskich (1919–1921) to: a) powszechna wola społeczeństwa walki o wolność połączona z gotowością poniesienia trudów i ofiar; b) powszechność udziału społeczeństwa w powstaniu – bezpo- średnio w walce lub w cywilnym wsparciu powstania;

1. utalentowane przywództwo mające wizję zwycięstwa, potrafią- ce porwać masy do powstania, zorganizować powstanie oraz sprawnie nim kierować; d) powszechne wyszkolenie wojskowe społeczeństwa; e) posiadanie lub zdobycie uzbrojenia i sprzętu wojskowego w liczbie i jakości pozwalającej prowadzić walkę zbrojną z wrogiem; f ) umiejętność prowadzenia działań nieregularnych (wojny podjazdowej, szarpanej, urywczej, partyzantki, dywersji) w powszechnej skali w połączeniu z działaniami regularnymi i obroną miast (miejscowa) oraz umiejętnością wykorzystania w walce zbrojnej obszarów leśnych; g) skuteczne wsparcie powstania narodowego z zewnątrz (polityczne, kadrowe, szkoleniowe, logistyczne, w tym dostawy broni i innych środków walki). Przyczynami klęsk wojskowych powstań narodowych (kościuszkowskiego, listopadowego, styczniowego, warszawskiego) były: a) brak powszechnej woli walki społeczeństwa walki o wolność; b) brak powszechnego zaangażowania społeczeństwa w powstanie; c) improwizacja (brak przygotowania) powstania; d) brak broni i wyposażenia wojskowego w czasie wybuchu powstania i niemożności zdobycia lub pozyskania w czasie powstania; e) brak kadr dowódczych; f ) brak powszechnego wyszkolenia wojskowego społeczeństwa; g) zlekceważenie lub nieumiejętność prowadzenia działań nieregularnych w masowej skali; h) brak skutecznego wsparcia powstania z zewnątrz kraju lub z obszaru nieobjętego powstaniem. Wykorzystanie dziedzictwa powstań narodowych do stworzenia odstraszającej, niepokonanej potęgi obronnej Polski w XXI wieku powinno obejmować: a) powszechne wyszkolenie wojskowe Polaków połączone z powszechnym szkoleniem obronnym młodzieży; b) inspirację tworzenia i wpierania przez państwo pozarządowych organizacji paramilitarnych: harcerstwa, Strzelca, stowarzyszeń strzeleckich i myśliwskich, Ochotniczych Straży Pożarnych, grup rekonstrukcji militarnych, itp.; c) utworzenie powszechnej Obrony Terytorialnej32 kontynuatorki Obrony Narodowej 1937–1939 i Armii Krajowej, drugiego obok wojsk operacyjnych komponentu obronnego systemu wojskowego demokratycznego państwa33; d) przygotowanie całych sił zbrojnych (wojsk operacyjnych, wojsk specjalnych i wojsk obrony terytorialnej) do prowadzenia działań nieregularnych w masowej skali w połączeniu z działaniami regularnymi wojsk operacyjnych własnych i wsparcia sojuszniczego.