Adam Mickiewicz w swej epopei pt,: ,,Pan Tadeusz’’ bardzo szczegółowo opisuje zwyczaje i tradycje szlacheckie. Styl życia szlachty współgra z tradycjami i obyczajami. Zauważamy to w szlacheckim stroju,wychowaniu i zwyczajach. Szlacheckim strojem był kontusz, pas, konfederatka i wysokie buty. Ubiór zależał od statusu i świadczył o zamożności właściciela. Ważny był szacunek wobec osób starszych. Przy zasiadaniu do stołu obowiązywał określony porządek, podobnie podczas wspólnych spacerów. Kolejność wyznaczał wiek, zajmowane stanowisko oraz płeć. „(…) naprzód dzieci małe, Z dozorcą, potem Sędzia szedł z Podkomorzyną, Obok Pan Podkomorzy otoczon rodziną; Panny tuż za starszymi, a młodzież na boku; Panny szły przed młodzieżą o jakieś pół kroku; nikt tam nie rozprawiał O porządku, nikt mężczyzn i dam nie ustawiał, A każdy mimowolnie porządku pilnował.” [Ks. I, 211-218]

Wobec gości okazywano dużą gościnność – brama w Soplicowie była zawsze otwarta na oścież. Szlachcic był także dobrym gospodarzem, dbał o swoje gospodarstwo i majątek, okazując szacunek chłopom pracującym na roli.

Innym zwyczajem towarzyszącym szlacheckim biesiadnikom było parzenie kawy. Czynność tą wykonywała kobieta zwana kawiarką, która sprowadzała kawę jak i mleko. Podawanie kawy stanowiło cały rytuał. Kawę podawano w blaszanych imbrykach, na tacach malowanych w kwiaty, wraz z małym garnuszkiem, w którym znajdowała się śmietanka. Kawę pito z filiżanek z saskiej porcelany.

Szlachta miała również zamiłowanie do polowań, które wynikało z przywiązania do ziemi, lasów i przygody. Przygotowania broni i koni trwały już od dnia poprzedniego. Samo polowanie zaczynało się o wschodzie słońca a kończyło się o zachodzie. Najdoskonalszym polowaniem było polowanie na grubego zwierza, jelenia lub niedźwiedzia, pięknym przykładem było polowanie, w którym ksiądz Robak bohatersko zastrzelił niedźwiedzia. Polowania kończyły się ucztą przy ognisku.

Innym zwyczajem było grzybobranie, z którym wiązał się odmienny ubiór. Zakładali oni płócienne opończe, którymi osłaniali z wierzchu kontusze, a na głowy wkładali słomiane kapelusze.

Dbanie o obyczaje i tradycje wynikało zszacunku do dawnych czasów i było dowodem narodowej wspólnoty.