Historia wychowania jest pierwszą z młodych dziedzin pedagogiki współczesnej, nauka o wychowaniu, mocno związana z socjologią. Zajmuje się ciągnącym się od wieku procesem przekazywania z pokolenia na pokolenie doświadczeń i umiejętności potrzebnych ludziom w samodzielnym życiu. Wychowanie jest podejmowane celowo, świadomie. Wiąże się z faktem wychowania, pierwotne było wychowanie (kształtowanie człowieka), potem pokazywano interpretację tego zjawiska i to nazwano historią wychowania. Obszary zainteresowań: biografistyka(badanie życia os które wniosły coś do wych), doksografia(analiza poglądów wybranych pedagogów). CEL: *kształtuje kulturę pedagogiczną(wiedza o przeszłości kształtuje nas i nasza narodowość); *studiowanie historii wychowania dostarcza nam wzorów, pomysłów, inspiracji, ożywia nasze działania; *studiowanie umożliwia dialog współczesności z tradycją; *studiowanie pozwala nam otrzymać wiedzę o genezie współczesnych zjawisk. **W zawodzie pedagoga znajomość historia wychowania jest bardzo istotna ponieważ dzięki niej może poznać przeszłość, różne kanony wychowania. HW pomaga współczesnemu studentowi pedagogiki w określeniu jego tożsamości, a w konsekwencji będzie mógł to przełożyć na wychowanie młodego pokolenia będąc już nauczycielem. Historia przyszłemu pedagogowi jest niezbędna, gdyż stanowi ona fundament – trzeba znać historię by działać w teraźniejszości i przyszłości.

2. Omów związek celów wychowania z uwarunkowaniami społeczno-polityczno-ekonomicznymi na przykładzie Sparty.

Sparta- militarny model wychowania. Uwarunkowania: V w p.n.e Wywodziła się z plemion dorynckich (te silne jednostki, które przetrwały podróż z północnej Azji do Europy). Wychowaniu podlegali jedynie wolni obywatele. Część Dorów pozbawiono praw ale dano im ziemię i nazwano ich periojkami, a resztę przybyszy uczyniono niewolnikami (helotami). Spartanie walczyli o granice, chcieli coraz większe tereny, bo było ich więcej. Miejscem edukacji były koszary. Nie dbano o wychowanie intelektualne, dlatego też spartanie wyrażali się lakonicznie. Pełnoprawne obywatelstwo po 30stym roku życia. Uczeń: chłopcy i dziewczęta, wolni obywatele  Nauczyciel: Silna osoba o autorytecie. Musiał być zdyscyplinowany i posiadać doświadczenie. Formy zajęć: dzieci do 7 r.ż pozostawały pod opieką matki. Trzy etapy w wychowaniu chłopców:-7/8 r.ż-12 r.ż gry, zabawy, ćwiczenia ruchowe-12/13 r.ż- 17r.ż ćwiczenia o charakterze militarnym, przygotowanie do służby wojskowej-18 r.ż- 20 r.ż efebia, zaaranżowane walki, ćwiczenia we władaniu bronią 10 letnia służba wojskowa na rzecz państwa. Treści nauczania: -ćwiczenia gimnastyczne (biegi, skoki, rzut dyskiem, zapory i hartowanie ciała, przyzwyczajenie do trudu i niewygody)-retoryka-ćwiczenia militarne, nauka walki i obrony -nauka śpiewu bojowego, historii Sparty -nauka orientacji w terenie Metody: czytanie, pisanie, polowanie, liczenie, powtarzanie na pamięć, czyszczenie i sporządzanie broni. Efekty były sprawdzane w boju. Cel: wychowanie spartańskie zmierzało do stworzenia z chłopców mistrzów wojennych i budowania w nich pragnienia zwycięstwa na polu bitwy. Były to cele wyłącznie państwowe dla prowadzenia wojny. Obywatele mieli być silnymi hoplitami, całkowicie podporządkowanymi państwu. Stawiano na taki model wychowania, ponieważ w Sparcie najbardziej liczyła się walka o granice, o swoje państwo. Musieli umieć się bronić i atakować, by zdobywać dalsze tereny i poszerzać swoje terytorium. Pamiętajcie, żeby na koniec umieścić swoją ocenę, czyli co myślicie o danym modelu wychowania w dwóch płaszczyznach- ze względu na tamte czasy, ale też z perspektywy dzisiejszych.

3. Omów cele wychowania Ateńskiego

• wszechstronny i harmonijny rozwój indywidualności i aspiracji  - kształcenie moralne, wpajanie cnoty, dobroci, piękna
• ukształtowanie przysposobienia obronnego
• ukształtowanie wartościowych i pięknych duchem obywateli-przygotowanie do udziału w zyciu społecznym i obywatelskim narodu - kalokagatia
• połączenie dbałości o stronę fizyczną i umysłową
• stworzenie człowieka wszechstronnie wykształconego, harmonijnego, cnotliwego, moralnego
• wychowanek ateński miał być świadomym obywatelem, broniącym polis, aktywnie działającym w życiu obywatelskim 

4. Scharakteryzuj metodę sokratyczną i wskaż na jej wartości. Metoda dialektyczna- celowym sposobem rozpoznania rzeczywistości badania różnych problemów będzie jeszcze inny celowy sposób pracy albo z samym sobą albo z wychowynkami. Panta rei- wszystko płynie-czyli rzeczywistość zmienia się z tego wynika konieczność poznania pewnych zjawisk istotnych dla naszego życia w pewnej zmianie. Takiemu zjawisku powinna podlegać edukacja. Rozwinął on metodę wychowania swoistą, naprowadzającą, pytającą, opierającą się na rozmowie, pytaniu, jest to dialektyka (rozmowa polegająca na analizie pojęć) z której dochodzimy do zdefiniowania pewnych pojęć i doprowadzamy do tego by ukształtować pojęcie ogólne które ma wartość powszechną, dotyczącą różnych kategorii zjawisk. Nie jest to łatwe zadanie więc opracował jak ma to przebiegać – stworzył metodę składającą się z dwóch części – część negatywna i pozytywna. Negatywna – polegała na ironii, metoda elenktyczna, stawał pytania analizował odpowiedzi, potem znów kreował pytania i doprowadził rozmówce do wniosku ze nie ma żadnego pojęcia o tym co mówi i wszystko to co powiedział jest bezzasadne i bezsensowne. Wtedy następowała metoda pozytywna – majeutyczna – sztuka położnictwa metodycznego, stawiano pytania i tak kierowano odpowiedziami aby w końcu doprowadzić rozmówce do określenia jakiegoś pojęcia. Położnictwa bo tak formułował pytania i kierował odpowiedziami aby w odczuciu rozmówcy był przekonanie ze on sam poprzez swój wysiłek odkrył definicję danego zjawiska. 

5. Platon to ….. . Omów jego poglądy pedagogiczne.

Platon to twórca modelu wychowania państwowego. Uważał, że wychowanie ma na celu dobro państwa. Wyróżniał trzy rodzaje ludzi: a) Filozofowie - rozumujący, zdolni do kierowania b) Wojskowi - temperamentni c) Robotnicy - pożądliwi, chcą zarabiać, więc dużo wytwarzają. Rzemieślnicy, rolnicy, kupcy. Rodzimy się jako konkretny rodzaj człowieka. Jedyną klasą, która zarabia są robotnicy. Pozostali nie mają majątków. Wychowanie państwowe:

• Do 3 r.ż. przy matce.
• 3-7 r.ż. w przytułku, pracujące tam kobiety miały być doświadczonymi matkami, które mogą dać dzieciom więcej, niż ich własne matki (ze względu na doświadczenie). Zabawki były miniaturkami tego, czym posługiwali się dorośli - broni, narzędzi pracy. Śpiewano pieśni religijne i wojskowe.
• 7-10 rok życia to obowiązek szkolny. Zajęcia gimnastyczne i religijne.
• Od 10 roku życia edukacja duchowa, intelektualna. Przedmioty: prawo, geometria, astronomia, język Grecki, arytmetyka, muzyka, taniec, śpiew, gra na instrumentach, retoryka, logika. Pozytywne: pierwsze przedszkola wg Platona powinny być demokratyczne - dostępne dla wszystkich dzieci, bez względu na płeć i pochodzenie. Konieczność otoczenia dziecka piastunkami, wybranych z grona matek, które mogły dać coś więcej niż przeciętna matka. Docenił konieczność wybierania spośród matek na wychowawczynie, te które były bardziej utalentowane. Negatywne: ograniczenie bajek i pieśni do charakteru wojskowego - nie jest to zgodne z potrzebami dziecka - koncepcja Platona tutaj była fałszywa\

6. Erazm Gliczner i Andrzej Frycz-Modrzewski to…. . Scharakteryzuj ich poglądy pedagogiczne. Erazm Gliczner to autor pierwszego w Polsce traktatu pedagogicznego. „Książki o wychowaniu” – napisał swoją rozprawę w języku czystym, gdy obowiązkowy był jęz. łaciński. Treść dotyczyła ogłady klas najniżej postawionych edukacji dzieci chłopskich i mieszczaństwa. Gliczner krytykował: wsie- klasy 2 klasowe, miasto- 4 klasowe, co powodowało braki w nauce, niski poziom edukacji, wtórni analfabeci, nauczyciele byli zniechęceni, nauczyciele duchowni. Przestrzegał aby rodzice nie wysyłali dzieci do szkół parafialnych, niektóre były pod opieką księdza, który często był nieukiem, pijakiem, był niechętny do pracy z młodzieżą, dzieci przez takiego nauczyciela się zniechęcają. Chciał by rodzice zaczęli krytycznie myśleć.

Andrzej Frycz-Modrzewski to polski pisarz. W 2 ostatnich księgach w dziele „O naprawie Rzeczypospolitej” skrytykował szkolnictwo prowadzone przez kler. Frycz uważał, że powinna być przeprowadzona reforma szkolnictwa polskiego, nauczyciele powinni podlegać tylko królowi i oni począwszy od szkoły elementarnej kończąc na akademii krakowskiej, powinni być wybierani z osób które będą zajmować się tylko pracą edukacyjną. Ksiądz powinien być powołany do prowadzenia mszy, sprawowania posługi kapłańskiej, natomiast osoby zainteresowane i najwyżej wykształcone, a więc na wydziale filozoficznym na akademii krakowskiej, powinni być kształceni do stanu nauczycielskiego. Frycz uważał że zawód nauczyciela jest przyrównywany do stanu książęcego, który był wówczas najbardziej szanowany. Nauczycielami powinny być osoby które się nadają do tego zawodu. Proponował żeby nie tylko osoba po szkole średniej była studentem wydziału filozoficznego, każdy musiał przejść egzamin, opinię medyczną i opinie o przymiotach moralnych (takie świadectwo mógł wystawiać ksiądz lub dyrektor gimnazjum)