Wulkanologia to nauka zajmująca się zjawiskami wulkanicznymi. Jest to czynnik , który ciągle wywiera wpływ na kształtowanie się powierzchni kuli ziemskiej. Zjawiska wulkaniczne nierozerwalnie są związane w wydobywaniem się z głębi Ziemi magmy, gazów oraz różnego rodzaju stałych produktów. Magmę, która wydostanie się na powierzchnie nazywamy lawą. Magma wydostaje się z wnętrza ziemi przez komin wulkaniczny lub przenika między szczelinami. Proces wylewania się magmy i innych produktów na powierzchnię nazywamy erupcją. Właściwości chemiczne tejże magmy, może być zasadowa lub kwaśna, determinuje rodzaj (szczelinowa, kraterowa) oraz przebieg erupcji (gwałtowny, spokojny).

   Wulkany powstają na styku płyt litosfery: płyta zagłębiająca się w skorupę ziemska na pewnej głębokości topi się i następuje wypływ magmy ku powierzchni druga możliwość niezwiązana z stykiem płyt to tzw plamy gorąca (hot spoty), w górnym płaszczu następuje jakaś anomalia temperaturowa i powstaje ognisko magmowe które wypływa na powierzchnie tworząc wulkan najlepszy przykład to hawaje. trzęsienia ziemi związane są z przesuwaniem się i nasuwaniem się na siebie/ pod siebie / kolidowaniem płyt litosfery przez co wytwarza się naprężenie, które podczas trzęsienia ziemi jest uwalniane w postaci energii .

Budowa wulkanu: A) płaszcz, B) ognisko magmowe, C) żyła pokładowa, D) lakolit, E) skała osadowa, F) dajka, G) zastygła lawa, H) otwór główny, I) stożek pasożytniczy, J) otwór boczny, K) wypływ lawy, L) krater, M) gaz i popiół wulkaniczny

Wyróżniamy następujące typy wulkanów:

Typ Islandzki - charakteryzuje się wypływem bardzo płynnej lawy szczelinami Typ Hawajski - o typie efuzywnym Typ Strombolijski - o typie eufuzywno – eksplozywny Typ Wulkanijny - rodzaj wulkanu eksplozywno – efuzywnego Typ Wezuwiański - rodzaj wulkanu eksplozywno – efuzywnego Typ Pliniański - rodzaj wulkanu eksplozywnego Rozmieszczenie wulkanów na Ziemi nawiązuje do obszarów górotwórczości alpejskiej. Najwięcej czynnych wulkanów występuje w tzw. Ogniskiem Pierścienia Pacyfiku, rozciągającym się wokół Oceanu Spokojnego. W tej strefie znajduje się ponad 60% czynnych wulkanów na Ziemi, a najwyższy jest Ojos Del Salado w Chile.

Najważniejsze wulkany na poszczególnych kontynentach: Europa:

• Etna (Włochy) Sycylia - 3323 m n.p.m.
• Wezuwiusz(Włochy) - 1277 m n.p.m.
• Stromboli (Włochy) M. Tyrreńskie - 926 m n.p.m.
• Santoryn ( Kajmeni); (Grecja)- 131 m n.p.m.
• Beerenberg (Jan Mayen ) - 2277 m n.p.m
• Grimsvotn (Islandia)- 1719 m n.p.m.
• Hekla (Islandia) - 1491 m n.p.m.
• Katla (Islandia) - 1363 m n.p.m. Azja:
• Kluczewska Sopka (Rosja) - 4957 m n.p.m.
• Fudżi (Japonia) - 3776 m n.p.m.
• Asama (Japonia) - 2540 m n.p.m.
• Demavend (Iran) - 5671 m n.p.m.
• Krakatau (Indonezja) - 813 m n.p.m.
• Pinatubo (Filipiny) - 1600 m n.p.m.
• Marapi (Indonezja) - 2890 m n.p.m.
• Semeru (Indonezja) - 3680 m n.p.m. Ameryka Północna:
• Orizaba (Meksyk) - 5700 m n.p.m.
• Popocatepetl (Meksyk) - 5452 m n.p.m.
• Rainier (USA) - 4390 m n.p.m
• Colima (Meksyk) - 4265 m n.p.m.
• Pico de Teyde (Wyspy Kanadyjskie) - 3716 m n.p.m.
• Kilauea (USA) -1250 m n.p.m.
• Wrangell (USA) - 4270 m n.p.m.
• St. Helen (USA) - 3000 m n.p.m. Ameryka Południowa:
• Antafalla (Argentyna) - 6450 m n.p.m.
• Cotopaxi (Ekwador) - 5896 m n.p.m.
• Lascar (Chile) - 5990 m n.p.m.
• Llullaillaco (Argentyna/Chile) 6723 m n.p.m.
• Maipo (Chile) - 5323 m n.p.m.
• Villarica (Chile) - 2840 m n.p.m.
• Guallatira (Chile) - 6060 m n.p.m
• Purace ( Kolumbia)4700 m n.p.m.
• Sangay (Kolumbia) - 5325 m n.p.m.
• Ojos Del Salado (Chile) - 6893 m n.p.m. Afryka:
• Kamerun (Kamerun) - 4094 m n.p.m
• Kilimandżaro (Tanzania) - 5895 m n.p.m.
• Meru (Tanganika) - 4570 m n.p.m. Australia i Oceania:
• Mauna Loa (Hawaje) - 4170 m n.p.m.
• Mauna Kea (Hawaje) - 4205 m n.p.m. Ruapehu (Nowa Zelandia) - 2800 m n.p.m.

Ostatnie czynne wulkany zniknęły z polskiego krajobrazu kilka milionów lat temu. Wciąż jednak możemy oglądać ślady dawnej działalności wulkanicznej. Najstarsze pozostałości wulkanów liczą sobie niemal 500 mln lat i pochodzą z wczesnego paleozoiku. Najmłodsze mają zaledwie kilka milionów lat.