Przez Antyk rozumiemy kulturę Grecką i Rzymską. Trwała ok. 1400 lat, to okres od ok. 4000 roku przed naszą erą do IV- V naszej ery za koniec tego okresu przyjmuje się rok 476 czyli upadek cesarstwa zachodniorzymskiego.

Filozofia: Słowo filozofia wywodzi się z greckiego i oznacza „poszukujący mądrości” podstawowym pytaniem filozoficznym jest „z czego to wszystko jest” Tales twierdzi, że z wody bezkresnej, Empedokles, że z 4 żywiołów. Pitagoras tłumaczy to liczbami. Filozofia jest domeną Greków, dokonania Rzymian są bardzo skromne. Najwybitniejsi filozofowie: Sokrates, Platon, Arystoteles. Powstały szkoły filozoficzne:

• Sofiści- nauczyciele mądrości, ich programem była przekonywania innych, „wszystko można wyjaśnić za pomocą nauki i sztuki wymowy”. – Pitagoras
• Platonicy- program dyskusje o idealnej naturze bytu, oraz o trudnej sztuce życia. „mądrość źródłem dobra i piękna”- Platon
• Arystotelesi- program dyskusje o zasadzie świata, o sztuce i literaturze- Arystoteles
• Stoicy- program nauka praktycznej sztuki życia „w szczęściu jak i w nieszczęściu trzeba zachować spokój”- Zenon -Epikurejczycy- Program żyć tak, alby stale odczuwać przyjemność, która jednak polega na unikaniu bólu, niż na jego aktywnym poszukiwaniu. – Epikur
• Cynicy- Program nauka życia zgodnie z naturą, pogarda dla dóbr materialnych- Diogenes
• Sceptycy- program nauka sztuki wątpienia, prawda jest bowiem niedostępna dla człowieka- Pyron Epikureizm- prąd filozoficzny, którego główne hasło: celem życia jest indywidualne szczęście. Warunkiem szczęścia jest brak cierpienia, najwyższym dobrem jest przyjemność. Stoicyzm- postawa życia polegająca na zachowaniu niezależnie od sytuacji wewnętrznej równowagi, opanowania. Główne działy filozofii
• estetyka- nauka o pięknie
• etyka- nauka o ludziach i o ich obyczajach
• logika- nauka o sposobach poprawnego myślenia
• metafizyka- nauka o pierwszych zasadach
• psychologia- nauka o duszy Platon- niewolnicy w jaskiniach Ludzie na co dzień pochłonięci pracą, obowiązkami w domu, nie dostrzegają piękna ukrytego, świata innych, nie są świadomi tego, że w życiu omija ich coś bardzo ważnego, nie czerpią z życia korzyści, ich życie jest monotonne, również jak życie ludzi w jaskiniach są zapatrzeni w codzienność. Wg Platona wiedza człowieka o otaczającym go świecie jest niewielka, ograniczona do jego własnych doświadczeń życiowych. Ludzie są ślepy na potrzeby innych, widzą tylko to co chcą zobaczyć „czy myślisz, że tacy ludzie mogliby z siebie samych i z siebie nawzajem widzieć cokolwiek więcej oprócz cieni, które ogień rzuca na przeciwległą ścianę jaskini?” Idealizm- istnieje rzeczywistość niedostępna dla zmysłów, rzeczywistość idealna, której niedoskonałym odbiciem jest to, co widzimy.

Mity- Objaśniają tajemnicze początki kosmosu, człowieka, zjawiska, ludzkie uczucia i namiętności. Nie wyjaśniają początku wszystkiego w sposób naukowy. Odwołują się do licznych symboli, które działały na wyobraźnie i skłaniały do refleksji. Pokazują związek między światem ludzkim, a boskim. Mity dotyczą sfery świętości. Rodzaje mitów:

• kosmogoniczne- o powstaniu świata
• teogoniczne- o powstaniu boga
• ajtiologiczne- powstanie zjawisk, obyczajów
• antropogenetyczne- pochodzenia człowieka
• herozoiczne- o powstaniu bogów Cechy mitu:
• opowiadają historię świata
• odkrywają sakralny wymiar wszystkiego co istnieje
• opisuje początki świata
• nadaje sens światu
• jego bohaterowie to istoty obdarzone nadnaturalną mocą Funkcje mitu:
• sakralna- przedstawiały wzorce obrzędów, nakazywały jak czcić bogów
• światopoglądowa- mity były podstawą wierzeń religijnych
• poznawcza- dzięki nim ludzi wyjaśniali niezrozumiałe zjawiska przyrody

Mit o powstaniu świata Na początku był Chaos. Z Chaosu wyłonili się pierwsi bogowie: Uranos - Niebo i Gaja - Ziemia. Mieli oni dzieci, lecz Uranos strącał je wszystkie do Tartaru, bowiem nie mógł znieść ich potworności. Zrozpaczona Gaja namówiła jednego z synów by dokonał zemsty. Kronos mieczem pozbawił ojca męskości. Rozpoczęło się wtedy królowanie Kronosa, który poślubił swoja siostrę Reję. Bojąc się przepowiedni ojca, że również zginie z ręki syna, bóg pożerał swoje dzieci tuż po narodzeniu. Jednak Reja nie mogła się z tym pogodzić i kiedy urodził się Zeus, dała Kronosowi wielki kamień owinięty w pieluszki. Kronos połknął go, niczego nie podejrzewając. Niemowlę ukryto na Krecie, gdzie wychowywało się pod opieką nimf górskich i kozy Amaltei. Kiedy Zeus dorósł, obalił Kronosa i oswobodził ukrytych w jego wnętrznościach braci i siostry. Objaśnia powstanie świata. Światem rządzą bogowie, istnieje ziemia niebo oraz tatar, świat rodzi się wraz z pojawieniem się bogów. Mit o Prometeuszu Prometeusz był jednym z bóstw pomniejszych, synów Ziemi i Nieba. Ulepił on figurę ludzką z gliny i łez, a że człowiek był słaby, kruchy i bezradny wobec świata - Prometeusz wykradł bogom ogień, podarował go ludziom, by mogli się ogrzać i bronić się przed niebezpieczeństwami natury. Spotkała go za to okrutna kara - został przykuty do skały, tam zaś głodny sęp wyjadał mu wątrobę. Objaśnia powstanie człowieka, ognia. Prometeusz znaczy dla ludzkości bardzo wiele, bo to on jest stwórcą człowieka, poświęcił się dla ludzkości, jest symbolem poświęcenia i miłości do człowieka. Postawa Prometejska- bezinteresowne poświęcenie się jednostki dla dobra ogółu, odwaga, oraz bunt przeciwko bogom, siłą natury. Motywy: motyw zdrady, motyw zemsty- bogowie zaprzestaną zemsty dopiero, gdy ofiara już nigdy nie będzie w stanie im zagrażać. Mit o Dedalu i Ikarze Dedal na prośbę Minosa, zbudował ogromny labirynt dla Minotaura. Mitos nie chciał pozwolić odejść Dedalowi, więc ten zorganizował ucieczkę. Sporządził dla siebie i dla swego syna, Ikara, skrzydła z piór sklejonych woskiem. Dał Ikarowi radę, żeby nie leciał, ani za wysoko, ani za nisko, bo albo jego skrzydła nabiorą wody, albo słońce rozklei wosk. Jednak ten nie posłuchał i utopił się. Mit o nierozważnej młodości, nieposłuszeństwie, tragedii marzeniach. Ikar jest patronem odkrywców, wynalazców, marzycieli. Jest usposobieniem lekkomyślnej młodości, nieposłusznej wobec nakazów. Labirynt ma dzisiaj znacznie symboliczne- to przestrzeń nieprzyjazna człowiekowi, gmatwanina ścieżek, przestrzeń pełna pułapek, wymagająca podjęcia decyzji, pokonania strachu. Mit o Syzyfie- Syzyf był ulubieńcem bogów, niestety był wielkim plotkarzem i zdradził tajemnicę bogów, za to spotkała go śmierć. Oszukał bogów, gdyż uciekł z podziemi i dodatkowo uwięził boga podziemi. Za to spotkała go kara surowa, musiał wtaczać pod górę kamień, który wciąż spadał na dół. Syzyf jest szczęśliwy, udowadnia bogom swoją wielkość tym, że się nie poddaje, szczęśliwy w nieszczęściu. Dla człowieka w obecnych czasach syzyfowa praca to synonim trudu bezsensownego, z góry skazanego na niepowodzenie, mimo włożonego wysiłku i mozolnego powtarzania. Mit o Orfeuszu i Euredyce- Orfeusz poślubił Eurydykę, którą ukosiła żmija, kobieta zmarła. Orfeusz znakomity muzyk poszedł do Hadesu prosić, o przywrócenie życia żonie, bóg śmierci zgodził się, jednak warunkiem było, że gdy będą wracać, to ani razu nie odwróci się żeby spojrzeć na żonę, nie udało się, więc Eurydyka została w Hadesie, a zrozpaczonego Orfeusza rozszarpały Menady. Istotnymi motywami tego mitu jest siła miłości, której nie może pokonać nawet śmierć, oraz moc , która drzemie w sztuce, a która wyzwala w nas głębokie uczucia.

Mit o Tezeuszu- Tezusz dzięki Ariadnie zabił Minotaura. Tezusz jest symbolem odwagi i męstwa. Mit o Narcyzie- Mit o Narcyzie symbolizuje jednocześnie przykre skutki, na które narażone są osoby samolubne i obojętne na cudze uczucia, jak i ostrzeżenie przed bezwarunkowym umiłowaniem swojej własnej. Narcyz przyjmuje postawę egoistycznego młodzieńca, bez reszty zakochanego w sobie.

Topos- powtarzające się motywy Archetyp- prastary symbol, który jest wytworem doświadczeń ludzkich

Iliada- to oprócz Odysei najstarsze dzieło Homera, powstała w VIII lub IV wieku. Iliada to epos rozbudowany, tłem fabuły jest wojna trojańska, opisuje ostatnie 49 dni wojny trojańskiej. Najważniejsze wydarzenia: spór Agamemnona z Achillesem o Bramke Bryzeidę, powrót Achillesa na pole walki po zabiciu Patroklesa, pojedynek Achillesa z Hektorem.