Człowiek to istota będąca najważniejszym zasobem na Ziemi. To on zagospodarowuje przestrzeń dookoła siebie w sposób mu niezbędny do prawidłowej egzystencji. Swoim zachowaniem wpływa na rozwój gospodarki, jest jej siłą napędową, ponieważ jest zarówno konsumentem, jaki i producentem wszelkich dóbr. Między innymi, dlatego stanowi nieodzowną część badań nad społeczno-gospodarczym aspektem państwa. Jednym z najważniejszych czynników wpływających na rozwój gospodarczy jest liczba ludności na Ziemi oraz jej przestrzenne rozmieszczenie. Okres przyrostu ludności można podzielić na trzy etapy:

1. do XVIII w. powolny wzrost ludności
2. od XVIII w. do 1 połowy XX w. wzrost przyspieszony
3. od 1950 wzrost bardzo szybki (eksplozja demograficzna). Szacuje się, że w 2025 roku po Zielonej Planecie będzie chodziło około 10 mld ludzi. Obliczenia dotyczące liczby ludności opierają się współcześnie na wynikach ludnościowych spisów powszechnych oraz na szacunkach prowadzonych za pomocą wskaźnika gęstości zaludnienia. Wskaźnik ten obliczany jest jako iloraz liczby mieszkańców przez powierzchnię terytorium, na którym mieszkają. Wartość współczynnika wyrażana bywa zazwyczaj w osobach na kilometr kwadratowy albo na hektar. Należy zaznaczyć, że powierzchnia terytorium poszczególnych krajów obejmuje bardzo często powierzchnię rzek, jezior, stref górskich czy pustynnych nie nadających się do zasiedlenia (anekumeny). Poza tym na zróżnicowanie gęstości zaludnienia mają jeszcze inne czynniki: przyrodnicze, historyczno-polityczne, demograficzne czy ekonomiczne. Zmiany liczby ludności na świecie przedstawiane są zazwyczaj w formie cyklu rozwoju demograficznego, który ma charakter funkcji wykładniczej i w którym wyróżnia się następujące fazy: faza powolnego wzrostu, faza dynamicznego wzrostu i faza słabnącego wzrostu. Rozwój ludności uwarunkowany jest głównie przyrostem naturalnym, czyli różnicą pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonów. Teoria przejścia demograficznego definiowana jest jako historyczny proces przemian w porządku reprodukcji ludności, przemian, których istotą jest odejście od równowagi demograficznej typu archaicznego typu (wysoka śmiertelność i wysoka rozrodczość) i stopniowe przechodzenie do stanu równowagi typu nowoczesnego (niska śmiertelność i niska rozrodczość). Schemat przejścia demograficznego wyróżnia zasadniczo trzy fazy (okresy):
4. faza tradycyjna (społeczeństwo tradycyjne) - populacja cechuje się wysoką rodnością i wysoką umieralnością.
5. faza przejściowa (przejście demograficzne) - W pierwszym okresie wysokie natężenie urodzeń i gwałtownie zmniejszające się natężenie zgonów. W drugim okresie jednoczesny spadek urodzeń i zgonów.
6. faza kontrolowanej nowoczesnej reprodukcji (społeczeństwo nowoczesne) - często zmieniające się poziomy natężenia urodzeń i zgonów. W fazie tej może nastąpić stabilizacja procesu reprodukcji lub nawet, regres ludności. Teoria przejścia demograficznego jest krytykowana, ponieważ jest nadmiernym uogólnieniem procesów demograficznych mających miejsce w przeszłości w krajach o wysokim poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego. Na dodatki lub ujemny przyrost naturalny ogromny wpływ mają czynniki kształtujące go: liczba kobiet w wieku rozrodczym, model rodziny, wskaźnik urbanizacji, rozpowszechnienie metod planowania rodziny, styl życia, poziom wykształcenia czy zabezpieczenie socjalne. Rozróżnia się dwa przejścia demograficzne:
7. pierwsze przejście demograficzne - zapoczątkowano w końcu XVIII w., cechowało się przede wszystkim spadkiem umieralności na skutek postępu w naukach medycznych. Był to okres rozkwitu instytucji rodziny, w której rodzice skupiali uwagę w pierwszej kolejności na przede wszystkim na zapewnieniu dobrobytu dziecku, wypełnianiu swych ról społecznych oraz życiu zgodnym z wzorcami kulturowymi;
8. drugie przejście demograficzne - to podsumowanie przemian demograficznych, jakie zachodzą od lat 60-tych poprzedniego wieku; jest ono skutkiem przemian politycznych i światopoglądowych, przejawiających się w rozwoju egalitaryzmu społecznego, wzroście autonomii jednostki i liberalizacji życia. Związane jest również z poprawą warunków i jakości życia wskutek rozwoju sektora usług, nowoczesnych technologii i medycyny. Zmiany te przyczyniły się do nasilania chęci samorealizacji jednostki. Procesy drugiego przejścia demograficznego przejawiają się w spadku dzietności poniżej poziomu gwarantującego zmienność pokoleń, preferowaniu związków niesformalizowanych, spadkiem umieralności, wydłużaniem się trwania życia, nasileniem migracji, dążeniu do maksymalnego korzystania z wykształcenia, dochodów, w podnoszeniu poziomu życia i zadowolenia z niego. Z przyrostem naturalnym oraz jego wielkością związane są różnego rodzaju konsekwencje, np. wysoki przyrost naturalny powoduje wzrost populacji, co znowu wiąże się ze wzrostem osób w wieku przedprodukcyjnym, a tym samym skraca się długość życia. Ma też odbicie w gospodarce, gdyż następuje szybka degradacja środowiska przyrodniczego, a co się z tym wiąże – wzrost zanieczyszczenia środowiska. Niski przyrost naturalny natomiast sprawia, ze sytuacja się odwraca – społeczeństwo się starzeje, przez co następuje zwiększony popyt na usługi medyczne, następuje spowolnienie rozwoju technologicznego. Jednakże zmiany w liczbie ludności to nie tylko przyrost naturalny, ale również coraz bardziej powszechny proces migracji ludności, czyli przemieszczania się związanego ze zmianą miejsca zamieszkania. Migracje możemy podzielić według różnych kryteriów:
9. kryterium czasu trwania migracji: • stałe (osiedleńcze) polegają na zmianie miejsca zamieszkania na czas nieokreślony, najczęściej wiążą się ze zmianą obywatelstwa, • czasowe (wiążą się ze zmianą miejsca zamieszkania, ale na czas określony), • sezonowe (wyjazdy do pracy w określonych sezonach) • okresowe (wyjazdy do pracy na pewien czas lub np. edukację itp.) • wahadłowe (codzienne dojazdy do pracy, szkoły)
10. kryterium obszaru migracji: • wewnętrzne migracje (czyli wewnątrz kraju - polegają na zmianie miejsca zamieszkania, ale w obrębie granic danego kraju) • zewnętrzne migracje, czyli zagraniczne (związane z przekroczeniem granicy państwa): • emigracja (wyjazd z danego kraju) • imigracja (przyjazd z zagranicy) • reemigracja (powrót emigrantów do kraju po dłuższym pobycie poza granicami kraju) • repatriacja (masowy, zorganizowany przez władze powrót do kraju jeńców wojennych, osób internowanych, przesiedleńców i innych, które opuściły kraj, najczęściej z przyczyn politycznych,
11. kryterium stopnia w jakim migracja jest rezultatem decyzji podjętych przez samych migrantów: • dobrowolne • przymusowe. Do przyczyn migracji zalicza się przyczyny ekonomiczne - zmiana miejsca pobytu ze względu na chęć poprawienia warunków życiowych i pozaekonomiczne: polityczne - migracja w wyniku wojny, ucisku władz, zmian granic politycznych, powstania nowego państwa; religijne - migracja z powodu prześladowań religijnych; społeczne - migracja ze względu na chęć zmiany środowiska społecznego; rodzinne - zmiana miejsca zamieszkania na skutek łączenia rodzin, zawierania małżeństw; inne - np. migracje na skutek klęsk żywiołowych. Migracje ludności pociągają ze sobą także konsekwencje, np. zmniejszenie liczby ludności lub przeludnienie, ubytek kadry wykształconej, bezdomność czy brak pracy dla miejscowej ludności. Siłą napędową współczesnej gospodarki jest kapitał ludzki, czyli zestaw cech demograficznych zbiorowości i umiejętności poszczególnych ludzi. Kapitał ludzki jest ściśle związany z kapitałem intelektualnym, na tworzenie którego mają wpływ czynniki wewnętrzne (zależne od podmiotu gospodarczego, np. kultura organizacyjna, klienci) i zewnętrzne (lokalizacja, zagospodarowanie infrastrukturalne). Inwestycja w kapitał ludzki jest dla gospodarki procesem bardzo potrzebnym, ponieważ wzrost nakładów na edukację skutkuje w przyszłości wzrostem wysoko wykształconej kadry, która znowu, poprzez pracę, swoje wiadomości i umiejętności będzie realizować podnosząc poziom rozwoju społeczno-gospodarczego.