Analiza prognostyczna, jako jedna z metod badań, opiera się jak na prognozowaniu. Wykorzystuje wiele innych rodzajów analiz i metod, można ją zatem określić mianem analizy o swoiście „hybrydowym” charakterze.

Prognozowanie – przewidywanie przyszłości, w kontekście omawianego tematu należałoby powiedzieć „naukowe przewidywanie przyszłości”.

Prognozowanie na gruncie nauki o stosunkach międzynarodowych: całokształt wieloetapowych badawczych, metodycznych i proceduralnych czynności nakierowanych na uzyskanie jak najbardziej uzasadnionej naukowo informacji o rozwoju przyszłych procesów 
i zjawisk. Wynikiem tego procesu jest prognoza.

W odniesieniu do badania stosunków m/n, prognozie najczęściej podlegają stosunki sił, napięcia polityczno-militarne, integracja i dezintegracja, warunki pokoju, dostępność surowców itp. To znaczy są to obszary, których przyszły charakter starają się nakreślić prognozy.

Obiektem prognozowania jest całokształt stosunków międzynarodowych, co można nazwać „społecznością międzynarodową”. Nie zgadzamy się jednak z tą definicją „społeczności międzynarodowej”, którą zastosował w swej pracy prof. Sułek.

Przedmiotem prognozowania są różnorodne procesy zachodzące w środowisku międzynarodowym, w szczególności: • Możliwe i pożądane kierunki rozwoju nauki i technologii oraz ich wpływ na międzynarodowe stosunki gospodarcze, polityczne, wojskowe, kulturalne. • Procesy polityczno-militarne obejmujące stosunki między państwami, między sojuszami, wewnątrz sojuszu, rozwój sił zbrojnych, charakter i intensywność zagrożeń dla interesów państw i społeczeństw. • Procesy społeczno-gospodarcze, czyli kształtowanie się dynamiki i przyszłych kierunków rozwoju gospodarczego państw lub organizacji integracyjnych, rodzaj systemów gospodarczych poszczególnych państw i ich wpływ na współpracę bądź rywalizację między podmiotami stosunków międzynarodowych. • Procesy demograficzne, takie jak jakość i długość życia, struktura demograficzna, wzrost demograficzny państwa, starzenie się społeczeństwa itp.

Metoda prognozowania stosunków międzynarodowych to uporządkowany i systematycznie stosowany sposób postępowania w celu uzyskania wiarygodnej informacji o przyszłym kształtowaniu się danych procesów. Prof. Sułek przytacza więc definicję niezwykle zbliżoną do definicji samego prognozowania.

Podejścia prognostyczne (kontrowersyjne i niejednoznaczne) • Empiryczne (inaczej: eksperymentalno-empiryczne) – oparte na empirycznej ocenie istniejących danych, w tym badań opinii, przy wykorzystaniu analiz ilościowych, czyli analiz typowych dla statystyki i ekonometrii; • Analityczne – polega na oparciu analizy o dobrze zdefiniowany model teoretyczny wyjaśniający relacje między zmiennymi. Model taki przyjmuje postać równań lub układu równań, gdzie po jego lewej stronie występują zmienne wyjaśniane, a po prawej wyjaśniające. • Analityczno-empiryczne – przyjmuje dwojaką formę: albo dane empiryczne wspierają hipotezy obranego modelu teoretycznego, albo model teoretyczny formułujemy na podstawie dowodów empirycznych. • Teleologiczny (zorientowane celowo) – tak przeprowadzona analiza uznaje explicite oddziaływanie między wykonaną prognozą a tym, co się rzeczywiście ma się wydarzyć. W tym ujęciu świat bez prognozy byłby innym światem niż ten, w którym prognozę opracowano. • Dialektyczny – u jego podstaw leży założenie, że przeszłość i przyszłość są sekwencją konfliktów, a treść wydarzeń historycznych i przyszłych jest rezultatem wysoce złożonego procesu. Klasyfikacja prognoz w badaniach stosunków międzynarodowych według różnych kryteriów – najbardziej przejrzysty wydaje się podział analiz prognostycznych ze względu na: • Horyzont czasowy • Funkcje • Charakter prognozowanych zjawisk • Cel • Dziedzinę (zasięg)

Kryterium horyzontu czasowego – dotyczy okresu, który poddajemy prognozie. Wyróżniamy następujące prognozy: • Prognozy krótkoterminowe - obejmujące okres do 1 roku. • Prognozy średnioterminowe - obejmujące okres od 2 do 5 lat. • Prognozy długoterminowe - obejmujące okres od 10 do 20 lat. • Prognozy perspektywiczne - obejmujące okres od 30 do 50 lat.

Kryterium funkcji – dzieli prognozy według funkcji, jaką mają spełniać. Funkcje te wyróżniane są ze względu na sposób wykorzystania prognozy w kontekście czasu i zakresu obejmowanych zagadnień. • Prognozy taktyczne – krótkoterminowe, przeznaczone do zaspokajania bieżących potrzeb ośrodków decyzyjnych - głównie władze wykonawcze. Obejmują wąskie dziedziny i zagadnienia. • Prognozy operacyjne – z reguły średnioterminowe. Pełnią podobną funkcję, co taktyczne, ale mają szerszą perspektywę czasową bądź dotyczą większej ilości wyników. • Prognozy strategiczne – z reguły długoterminowe. Ich inna nazwa to prognozy rozpoznawcze. Ich celem jest ułatwianie podejmowania długofalowych decyzji 
i budowanie szerokiej bazy informacyjnej.

Kryterium charakteru zjawisk – ma za zadanie dzielić prognozy według tego, czy dotyczą zjawisk o charakterze ilościowym czy jakościowym. • Prognozy ilościowe: demograficzne, stosunki sił między jednostkami politycznymi, wzrost gospodarczy, kształtowanie się wydatków wojskowych. • Prognozy jakościowe: kierunki ewolucji SM i ich charakteru, charakter przyszłych jednostek politycznych, konfliktów, rozwiązań gospodarczych, politycznych.

Kryterium celu – według prof. Sułka prognozy mogą mieć jeden z trzech celów - badawczy, ostrzegawczy lub normatywny. • Prognozy badawcze – ich celem jest wszechstronne rozpoznanie przyszłości 
i ukazanie wielu możliwych wersji wydarzeń. Mają one pobudzać do podejmowania działań w stosunku do zmiennych. • Prognozy ostrzegawcze – ostrzegają odbiorcę przed niepożądanymi wydarzeniami 
i umożliwiają podjęcie działań zapobiegawczych. • Prognozy normatywne – ich zadaniem jest ułatwianie dokonania wyboru potrzeb 
i przyszłych celów, a także określanie zadań i środków.

Kryterium dziedziny (zasięgu) – ostatnie kryterium klasyfikacji prognoz dotyczy spektrum zagadnień. • Prognozy opierające się na odwzorowaniu makroskopowym – opisują zjawiska 
i wydarzenia dotyczące świata lub kontynentu. • Prognozy opierające się mezo- i mikroskopowym (sektorowym i jednostkowym – skupiają się na mniejszych ,,obszarach”, np.: o wybrana działalność (m.in. zbrojenia, rozwój technologii) o jednostki polityczne o regiony gospodarcze o przedsiębiorstwa międzynarodowe

Bibliografia M. Sułek, Metody i techniki badań stosunków międzynarodowych, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2004.