Wymień i omów elementy funkcjonalnej struktury organizacyjnej logistyki oraz jej plusy i minusy Celem powyższego tematu jest zapoznanie z elementami funkcjonalnej struktury organizacyjnej logistyki, charakterystyka elementów struktury, a także jej analiza, określająca pozytywne i negatywne strony jej funkcjonowania w takim kształcie i trybie. Struktura organizacyjna - zestaw elementów (komórek organizacyjnych) i powiązań między nimi (przepływów informacji, formalnych podziałów obowiązków). Struktura ta jest sposobem na formalne określenie relacji i zależności między uczestnikami. Struktura organizacyjna grupy logistycznej i grupy medycznej ZZK W gminie: Struktura organizacyjna grupy logistycznej (grupy zabezpieczenia logistycznego) i grupy medycznej (grupy opieki zdrowotnej i pomocy socjalno-bytowej) gminnego zespołu zarządzania kryzysowego (GZZK) zwykle przedstawia się następująco: grupy zabezpieczenia logistycznego: skład osobowy – 3 ludzi, w tym specjaliści do spraw: zaopatrzenia – 1 osoba, usług gospodarczo-bytowych – 1 osoba, transportu – 1 osoba; grupa opieki zdrowotnej i pomocy socjalno-bytowej: skład osobowy – 4 ludzi, w tym specjaliści do spraw: ewakuacji medycznej – 1 osoba, sanitarnohigienicznych i przeciwepidemicznych – 1 osoba, zaopatrzenia w sprzęt i materiały medyczne (leki) – 1 osoba, pomocy socjalno-bytowej – 1 osoba. Usytuowanie ww. grup roboczych w GZZK przedstawia rys. 1. Rys.1 Usytuowanie grupy logistycznej i grupy medycznej w gminnym zespole zarządzania kryzysowego Źródło: E. Nowak, Zarządzanie logistyczne w sytuacjach kryzysowych, Warszawa 2013, s. 64. W powiecie i województwie: Struktura organizacyjna grupy logistycznej i grupy medycznej powiatowego zespołu zarządzania kryzysowego (PZZK) i wojewódzkiego zespołu zarządzania kryzysowego (WZZK) zwykle przedstawia się następująco: grupa zabezpieczenia logistycznego: skład osobowy – ok. 6 ludzi, w tym specjaliści do spraw: koordynacji zasobów – 2 osoby, zaopatrzenia – 2 osoby, transportu – 2 osoby; grupa opieki zdrowotnej i pomocy socjalno-bytowej: skład osobowy – ok. 6 ludzi, w tym specjaliści do spraw: ewakuacji medycznej – 2 osoby, sanitarnohigienicznych i przeciwepidemicznych – 2 osoby, zaopatrzenia w sprzęt i materiały medyczne (leki) – 2 osoby. Usytuowanie ww. grup roboczych w PZZK i WZZK przedstawiają rysunki 2 i 3.

Rys.2 Usytuowanie grupy logistycznej i grupy medycznej w powiatowym zespole zarządzania kryzysowego Źródło: E. Nowak, Zarządzanie logistyczne…, op.cit., s.65. KINGA KOCUR ALEKSANDRA WILCZYŃSKARys.3 Usytuowanie grupy logistycznej i grupy medycznej w wojewódzkim zespole zarządzania kryzysowego Źródło: E. Nowak, Zarządzanie logistyczne…, op.cit., s.66. Na szczeblu centralnym (w państwie): Struktura organizacyjna grup logistycznych i grup medycznych Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego (RzZZK) może przedstawiać się następująco: grupa planowania wsparcia i analizy zasobów: skład organizacyjny – 2 sekcje, z czego jedna ds. planowania i koordynacji dostaw zaopatrzenia, a druga ds. gromadzenia zasobów logistycznych; grupa koordynacji pomocy humanitarnej, skład organizacyjny – 2 sekcje, z czego jedna ds. koordynacji działań, a druga ds. współpracy z organizacjami społecznymi i humanitarnymi. Usytuowanie ww. grup roboczych w RzZZK przedstawia rysunek 4.

Rys.4 Usytuowanie grup roboczych odpowiedzialnych za zadania logistyczne i medyczne w Rządowym Zespole Zarządzania Kryzysowego Źródło: E. Nowak, Zarządzanie logistyczne…, op.cit., s. 67. KINGA KOCUR Procedury działania organów logistycznych (grupy logistycznej oraz grupy medycznej ZZK) i wykonawców zadań logistycznych i medycznych na rzecz ludności poszkodowanej w sytuacjach kryzysowych mają na celu zapewnienie wysokiej skuteczności realizowanych zadań logistycznych i medycznych. Wobec tego obejmują cały obszar zarządzania logistycznego, wymagający efektywnego uczestnictwa kierowników grupy logistycznej i grupy medycznej w procesie decyzyjnym (ustalenia położenia, planowania, stawiania zadań, kontroli) realizowanym w CZK, a także profesjonalnego, zespołowego rozwiązywania zadań specjalistycznych przez każdą z tych grup. Łatwo zauważyć, że skuteczne uczestnictwo w procesie decyzyjnym realizowanym w CZK wymaga bardzo dobrego przygotowania operacyjnego stanów osobowych grupy logistycznej i grupy medycznej. Jednak, profesjonalne wykonanie wszystkich przedsięwzięć logistycznych i medycznych przez grupę logistyczną i grupę medyczną ZZK, przypadających na fazę zapobiegania oraz przygotowanie skutecznych procedur obu tych grup na wypadek prognozowanych sytuacji kryzysowych, w praktyce może nastręczać pewne trudności. Spowodowane jest to tym, że grupa logistyczna i grupa medyczna należą do grup roboczych ZZK o charakterze czasowym. Tworzy (organizuje) się je zwykle z osób zatrudnionych w urzędzie gminy (starostwa, wojewódzkim), gminnych (powiatowych, wojewódzkich) jednostkach organizacyjnych lub jednostkach pomocniczych. Ponadto w ich skład mogą wchodzić również specjaliści, eksperci i osoby zaufania społecznego, a także przedstawiciele społecznych organizacji ratowniczych. Powoduje to, że działalność osób funkcyjnych grupy logistycznej i grupy medycznej w ZZK często ma charakter nieetatowy. Aby tego uniknąć, problem ten próbuje się rozwiązywać przez wykorzystywanie tzw. drugiej funkcji (specjalności) posiadanej przez etatowego pracownika administracji publicznej. Jednak często mamy do czynienia z osobami – wolontariuszami, powoływanymi spoza administracji publicznej. Nie trudno zauważyć, że drugie rozwiązanie kłoci się z zasadą skutecznego działania, dla którego konieczne są „talent (predyspozycje), wiedza, umiejętności i motywacja”. Trudno, więc znaleźć specjalistów „w terenie”, którzy spełnialiby tego rodzaju kryteria, w tym byli odpowiednio zmotywowani w przypadku wolontariuszy. Ponadto należy zauważyć, że w obu wspomnianych sposobach „obsady” osobowej grupy logistycznej i grupy medycznej ZZK, nie wchodzą one w skład etatowych organów CZK, które zgodnie z regulaminami działania ZZK odpowiedzialne są za przygotowanie planu zarządzania kryzysowego, organizowanie i prowadzenie szkoleń oraz ćwiczeń stanów osobowych ZZK. Skuteczność działania ZZK, w tym ich poszczególnych grup roboczych, które jest typowym przykładem działania zespołowego, wymaga ponadto systematycznych szkoleń i ćwiczeń zgrywających, których zorganizowanie dla grup nieetatowych jest przedsięwzięciem trudnym. Pomyślne rozwiązanie powyższych problemów jest szczególnie trudne na niższych szczeblach administracji publicznej. Na przykład w „stanie zwykłym” w gminie problematyką zarządzania kryzysowego, w tym zarządzania logistycznego, zajmuje się czasami etatowo tylko jedna osoba. W sytuacji kryzysowej powołanie (uruchamianie) ZZK, w tym szczególnie ich grupy logistycznej i grupy medycznej nie jest obligatoryjne. Odbywa się ono na podstawie zarządzeń wewnętrznych wójtów (starostów, wojewodów) lub regulaminów pracy ZZK. W sytuacji kryzysowej grupa logistyczna i grupa medyczna ZZK powinny realizować zadania trzeciej i czwartej fazy zarządzania kryzysowego, którymi są faza reagowania i faza odbudowy. Celem tych faz, w odniesieniu do tych grup, jest organizacja działań logistycznych i medycznych na rzecz ludności poszkodowanej. Zadania te mogą obejmować organizację pomocy medycznej rannym i chorym, dostaw podstawowych środków zaopatrzenia oraz usług logistycznych i medycznych dla ludności poszkodowanej, organizację ewakuacji osób poszkodowanych i ich mienia, organizację tymczasowych miejsc zakwaterowania dla osób ewakuowanych itp. Pomyślna realizacja powyższych zadań logistycznych i medycznych wymaga aktywnego udziału ( w tym szczególnie inicjowania przedsięwzięć logistycznych i medycznych) kierowników grupy logistycznej i grupy medycznej w procesie decyzyjnym realizowanym w CZK, a także profesjonalnego rozwiązywania problemów logistycznych i medycznych. Wprowadzenie stanów nadzwyczajnych sprzyja realizacji m.in. zadań logistycznych i medycznych na rzecz ludności poszkodowanej, a także stanów osobowych zespołów ratowniczych i prewencyjnych uczestniczących w akcjach i operacjach reagowania kryzysowego. Skąd, grupa logistyczna i grupa medyczna ZZK, w sytuacjach szczególnych zagrożeń dla ludności, w tym ich mienia, środowiska i infrastruktury, będą jednymi z pierwszych inicjatorów działań na rzecz wprowadzenia stanów nadzwyczajnych i wynikających z nich ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela. Podsumowując, problemem specyficznym i mającym duży wpływ na skuteczność zarządzania logistycznego w sytuacjach kryzysowych jest to, że grupa zabezpieczenia logistycznego oraz grupa opieki zdrowotnej i pomocy socjalno-bytowej ZZK zwykle są grupami o charakterze czasowym. Powoduje to, że nie wszyscy ich członkowie (obsada) są pracownikami etatowymi urzędów administracji publicznej. Część z nich powoływana jest z tzw. „terenu”. W związku z tym grupa logistyczna i grupa medyczna ZZK w pełnym składzie osobowym pracują wspólnie tylko podczas szkolenia oraz w czasie ich powoływania (mobilizacji w sytuacjach kryzysowych), zwykle po wprowadzeniu stanów nadzwyczajnych. Powoduje to, że zapewnienie racjonalnego planowania zadań logistycznych i medycznych oraz organizowania ich skutecznej realizacji w sytuacjach kryzysowych może budzić pewne zastrzeżenia i wątpliwości.

Bibliografia E. Nowak, Zarządzanie logistyczne w sytuacjach kryzysowych, Warszawa 2013. E. Nowak (red.), Zarządzanie kryzysowe w sytuacjach zagrożeń niemilitarnych, wyd. AON, Warszawa 2007. Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, Dz.U. z 2002 r. Nr 62.