Konstytucyjne uwarunkowania stanów nadzwyczajnych

Analiza treści konstytucji z 22 lipca 1952 roku, że wzorowana była na stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936 r. Przed jej uchwaleniem Stalin wniósł do tekstu około 50 poprawek. Konstytucja wprowadziła nową nazwę państwa, mającą podkreślać jego ludowy charakter - Polska Rzeczpospolita Ludowa . Ustrój państwa oparty został na nowych zasadach. Oficjalne prace konstytucyjne w latach 1951 — 1952, prowadzone na forum Sejmu Ustawodawczego, jego Komisji Konstytucyjnej oraz podkomisji, miały w istocie rzeczy charakter fasadowy.

Analiza treści konstytucji z 22 lipca 1952 roku, że wzorowana była na stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936 r. Przed jej uchwaleniem Stalin wniósł do tekstu około 50 poprawek. Konstytucja wprowadziła nową nazwę państwa, mającą podkreślać jego ludowy charakter - Polska Rzeczpospolita Ludowa . Ustrój państwa oparty został na nowych zasadach. Oficjalne prace konstytucyjne w latach 1951 — 1952, prowadzone na forum Sejmu Ustawodawczego, jego Komisji Konstytucyjnej oraz podkomisji, miały w istocie rzeczy charakter fasadowy. Służyły one przede wszystkim nadaniu pozorów legalizmu i społecznej akceptacji decyzjom formułowanym poza parlamentem, w zasadzie nawet poza Polską, bo w ZSRR. Ostatniemu z wymienionych celów służyła także debata publiczna w sprawie konstytucji, która w istocie rzeczy miała charakter proklamatywny. Konstytucja ta zrywała z zasadą trójpodziału władzy, która obowiązywała na mocy konstytucji ,marcowej. Zamiast trójpodziału, władza zmieniła się na system centralnych organów państwa. System ten oparty był na tak zwanej zasadzie jednolitości władzy państwowej. Konstytucja PRL nie była konstytucją państwa prawa, lecz państwa ideologicznego, traktującego wolności i prawa obywatelskie jako normy programowe. Sprecyzowany w tej konstytucji system polityczny w praktyce nie funkcjonował prawidłowo, ponieważ dochodziło do częstych łamań wielu zasad konstytucyjnych. W Konstytucji PRL nie pojawił się odrębny rozdział poświęcony stanom nadzwyczajnym w przeciwieństwie do konstytucji kwietniowej. Pojawił się jedynie art. 28, który stanowił “1.Postanowienie o stanu wojny może być powzięte jedynie w razie dokonania zbrojnego napadu na Polską Rzeczpospolitę Ludową albo gdy z umów międzynarodowych wynika konieczność wspólnej obrony przeciwko agresji. Postanowienie takie uchwala Sejm, a gdy Sejm nie obraduje – Rada Państwa. 2. Rada Państwa może wprowadzić stan wojenny na części lub na całym terytorium Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, jeżeli wymaga tego wzgląd na obronność lub bezpieczeństwo państwa. Z tych samych powodów Rada Państwa może ogłosić częściową lub powszechną mobilizację.”
Była nowelizowana dwadzieścia cztery razy. W wyniku nowelizacji z 10 lutego 1976 roku artykuł dotyczący stanu wojennego zyskał nową numerację (art. 33), ale jego treść nie została zmieniona. Istotną zmianą wniesioną przez kolejną nowelizację, było pojawienie się w konstytucji wzmianki o stanie wyjątkowym, ogłaszanym w wypadku klęski żywiołowej, tej kwestii dotyczył ust.3 art.33 „Rada Państwa, a w przypadku nie cierpiącym zwłoki – przewodniczący Rady Państwa, może wprowadzić na czas oznaczony stan wyjątkowy na części lub całym terytorium PRL, jeżeli zagrożone zostało wewnętrzne bezpieczeństwo państwa lub w razie klęski żywiołowej”. Nowelizacja ta miała miejsce 20 lipca 1983 roku. Oprócz pojawienia się stanu wyjątkowego, treść artykułu dotyczącego stanu wojennego została zmieniona. „Rada Państwa może wprowadzić stan wojenny na części lub całym terytorium PRL, jeżeli wymaga tego wzgląd na obronność lub zewnętrzne zagrożenie bezpieczeństwa państwa. Z tych samych powodów Rada Państwa może ogłosić częściową lub powszechną mobilizację.” Kwestią trudną do rozpatrzenia związaną ze stanem nadzwyczajnym jest osąd, czy faktycznie wystąpiły przesłanki do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 roku. Generał Jaruzelski tłumaczył się wybraniem “mniejszego zła” i ochroną Polaków przed interwencją zbrojną wojsk Układu Warszawskiego. Stan wojenny miał być sposobem na stłumienie strajków i prostestów, które nasilały się w Polsce. Bibliografia Konstytucja PRL Lech Mażewski Stany nadzwyczajne w Polsce w latach 1918 – 1989 , Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007 http://www.13grudnia81.pl