Na przestrzeni wieków artyści stosowali różne metody prezentowania otaczającej nas rzeczywistości. Jedni wybierali konwencję mimetyczną, inni kreacjonistyczną. Oba sposoby znajdywały swoich zwolenników jak i przeciwników. Obie kreacje mogły i nadal przynoszą odbiorcom równie interesujące wizje świata. Przywilejem artysty jest swoboda twórcza, nie należy mówić o tym, jakie są obowiązki sztuki. Może ona zarówno naśladować rzeczywistości, jak i ją swobodnie kreować. Sztuka jest tak rozległa i nieograniczona, że może spełniać obie funkcje – kreować i naśladować rzeczywistość.

Bajka Ignacego Krasickiego pt. “Malarze” przedstawia dwóch różniących się od siebie malarzy. Artyści rozumieją kompletnie inaczej sens i zadania swojej pracy. Jan, kreujący portrety klientów, tworzy nowe, ulepszone i nieprawdziwe twarze, tym samym jest bardziej docenianym i rozchwytanym malarzem. Dzieje się tak, ponieważ ludzie nie chcą oglądać czegoś, co już znają i co wcale nie jest według nich ładne. Wolą karmić się kłamstwami, pochlebstwami a tym samym zaspokajać swoją wewnętrzną próżność. Stałym elementem bajki są kontrasty, dla równowagi mamy postać Piotra – malującego ludzkie twarze, takie, jakimi są. Ze wszystkimi skazami, bez zbędnej idealizacji i upiększeń. Konsekwencją tego jest brak klientów, a tym samym pieniędzy. Poeta wskazuję poprawną postawę w życiu, dążenie do prawdy. Wytyka tym samym negatywną cechę ludzkiego charakteru, jaką jest pycha.

Obraz pt. “Dotyk muzy” autorstwa Tomasza Sętowskiego to przykład sztuki, która kreuje. Inspiracją do powstania dzieła mogą być np. sny autora. Widać na nim mnóstwo elementów fantastycznych, nierealnych, wymieszanych z realistycznymi detalami. Tytułowa Muza przypomina hybrydę człowieka z elementami futurystycznej wizji architektury. Malarz jest przedstawiony jako klaun, którego ciało przechodzi płynnie we wstęgi, które go oplatają. Na jej końcu widnieje statek, co ma powodować skojarzenie z morskimi, nieograniczonymi falami. Dla Sętowskiego proces twórczy rozpoczyna się w jego fantazjach i snach. Widz, oglądając i rozmyślając na temat dzieł surrealistycznych, ma za zadanie rozbudzić swoją wyobraźnię i zagłębić się w zakamarki swojego umysł w poszukiwaniu ukrytego sensu dzieła.

“Bociany” Józefa Chełmońskiego to dzisiaj jedno z najbardziej znanych dzieł tego artysty. Inspiracją do jego namalowania były najpewniej krajobrazy Mazowsza, gdzie mieścił się dworek twórcy. Obraz przedstawia ojca i syna, ubrani są w białe ubrania, siedzą na środku pola. Obaj mają skierowane głowy do góry – patrzą na przelatujące nad nimi bociany. Dzieło bardzo realistycznie odwzorowuje rzeczywistość poprzez np. brudne stopy mężczyzny, prawdopodobnie długo pracującego w polu, dzierży on łyżkę i jedzenie w dłoniach. Zaciekawienie obu postaci wywołały ptaki na niebie, jednak wynika ono z różnych rzeczy. Dziecko jest nimi zafascynowane, ojciec zdaje sobie sprawę, że zapowiadają one czas zbiorów oraz przynoszą szczęście. “Bociany” w piękny sposób przedstawiają związek człowieka z naturą oraz to jak jesteśmy od niej zależni. Bez lata nie będzie plonów, bez plonów nie będzie jedzenia. Obraz może też być uznawany za dzieło sielankowe przez ubiór postaci oraz ich powiązanie z naturą ich otaczającą.

Mimetyzm i kreacjonizm to odmienne sposoby tworzenia świata przedstawionego w sztuce. Pierwszy sposób koncentruje się na tym, by wiernie, zgodnie z prawdą oddać rzeczywistość, drugi poszukuje sensu w wyobraźni, snach, urojeniach i fantazjach. Tworzenie może mieć różne oblicza. W każdym dziele artyści przekazują jakąś cząstkę własnej wrażliwości. Zmierzenie się z rzeczywistością nie zawsze jest tym, czego ludzie poszukują w sztuce. Z drugiej strony fantazjowanie i nielogiczne na pierwszy rzut oka dzieła przez wielu uważane są za zbyt irracjonalne. Zarówno dzięki mimetycznemu, jak i kreacyjnemu opisywaniu świata odbiorcy mogą doświadczyć przekraczania ustalonych granic poznania. Mogą zanurzyć się w sferę podświadomości i snów lub przebywać choć przez chwilę w minionych epokach.