Parabola stopniowo ewoluowała od zjawiska wyróżnianego w obrębie większej całości do samodzielnego gatunku literackiego. Istnieje wiele odmian prozy parabolicznej, w zależności od poruszanej przezeń tematyki. Mówi się więc o paraboli filozoficznej, historycznej czy politycznej. Najnowsze badania nad parabolą optują jednak za przekonaniem, że parabola to pewien sposób ukształtowania tekstu, który może łączyć się z różnymi gatunkami, dlatego np. Anna Martuszewska proponuje, by mówić raczej o paraboliczności w prozie XX wieku. Zjawisko to charakteryzuje się specyficzną konstrukcją świata przedstawionego, czasu i postaci.

Mamy tu więc do czynienia z uniwersalizacją czasoprzestrzeni (brak konkretyzacji), a bohaterowie często noszą jedynie imiona, inicjały lub pseudonimy, co pozbawia ich indywidualizmu. Ponadto miejsce akcji często ma charakter metaforyczny, odwołujący się np. do konstrukcji labiryntu, np. zamek, więzienie, biblioteka itp. Czasoprzestrzeń ulega również wyraźnej mityzacji, często w odmianie stylizacji biblijnej. W paraboli fabuła ma charakter pretekstowy, jest jedynie nośnikiem sensów ogólnych.