Tematy dotyczące postaw ludzkich i motywów ich postępowania podejmowane są w literaturze różnych epok. Bohater literacki zostaje często postawiony w trudnej sytuacji wyboru, kiedy musi zdecydować czy cel wyższy, do którego dąży jest wart tego, aby zrezygnować z własnych przekonań, zasad czy poglądów. W niektórych sytuacjach wybór nie jest jednak przywilejem, symbolem jego wolności, ale jest źródłem wątpliwości, rozterek - jest jego przekleństwem.

Tak się dzieje w przypadku Tomasza Judyma, głównego bohatera Stefana Żeromskiego pt. “Ludzie bezdomni”. Judym musiał dokonać trudnego wyboru wynikającego z wewnętrznego poczucia moralnego - obowiązku niesienia pomocy ludziom biednym.

Tomasz Judym pochodził z nizin społecznych. Ojciec jego był szewcem i alkoholikiem. Dzięki swojej ciotce, która wyrwała go z tego rynsztoku, ukończył studia medyczne i został lekarzem. Judym od dzieciństwa miał styczność z biedą, nawet na praktyce w Paryżu, a potem w Warszawie, w Zagłębiu i w cisach “bieda nie odstępowała go na krok” Ludzie bardzo często chorowali, żyli w strasznych i odrażających warunkach, które ubliżały ich godności. Nie mieli możliwości zmiany swej sytuacji. Tomasz czuł się odpowiedzialny za rzeczywistość, ktora panowała i chciał zmienić warunki biednych ludzi, a tym samym oddać dług wdzięczności, za to że jemu udało się z tego wydostać.

Judym podejmuje wyzwanie, chce poprawić warunki mieszkaniowe ludzi mieszkających w barakach w Cisach. Organizuje szpital i chce ich leczyć. Przedstawia projekt osuszania stawu, który jest główna przyczyną wilgoci a zarazem chorób. Judym troszczył się o ludzi biednych, poniżanych i zapomnianych przez bogaczy. Ta wrażliwość jego na krzywdy biedaków spowodowała konflikt z egoistycznym i obojętnym otoczeniem. Fakt pochodzenia z nizin społecznych daje mu pełny obraz upokorzenia wynikającego z nędzy

Judym to bohater rozdarty wewnętrznie między miłością do Joasi, chęcią ułożenia sobie życia rodzinnego, a potrzebą niesienia pomocy biednym.

Wierzy w słuszność pracy organicznej i pracy u podstaw. Odrzuca miłość ukochanej kobiety i wybiera walkę pomocy chorym i biednym. Wybiera droge samotnej walki ze złem świata, wierzy w celowość swej misji. Wie, że zakładając rodzinę stanie się człowiekiem nieczułym na problemy społeczne, stanie się egoistą.

Doktor Tomasz Judym cierpi, bo musi wybrać między szczęściem osobistym, a obowiązkiem wobec własnej klasy. Dług, który przyszło mu spłacić spowoduje, że rozstaje się z ukochaną i samotnie pracuje wśród ubogich ludzi. Postanawia samotnie realizowac swe marzenia.

Kolejny bohater, który cierpi ale z innego powodu. Wokulski cierpi, ponieważ kocha kobietę, która nim gardzi, uważa go za kogoś gorszego od siebie, kupca - Izabela Łęcka staje się jego przekleństwem. Jest kobieta dumną i kaprysną która gardzi ludźmi bez tytułów.

Stanisław Wokulski pochodzi z zubożałej rodziny szlacheckiej. Zaczyna jako subiekt w winiarni Hopfera.