„Z tego powodu żadnego żołnierza nie traktuje się tak dobrze, jak szpiega, żaden nie otrzymuje nagród równie bogatych, jak szpiedzy, i żadna sprawa nie jest otoczona taką tajemnicą jak praca szpiegów” ( Sun-Tzu)

1. Wstęp

Szpiegostwo jest to przestępstwo polegające na przekazywaniu organom obcego państwa wiadomości stanowiących tajemnicę państwową, a szczególnie wojskową. Według polskiego prawa szpiegostwo obejmuje działalność wywiadowczą dotyczącą dziedziny wojskowej, politycznej, gospodarczej, dyplomatycznej, a także wynalazczości i polega na braniu udziału w obcym wywiadzie lub udzielaniu, a także zbieraniu wiadomości oraz podjęciu się działania na rzecz tego wywiadu (…) Definicja ta przedstawia podstawowe pojęcie, z którym trzeba się zapoznać podczas próby badania tematów o charakterze wywiadowczym. Warto zauważyć, iż zagadnienia związane ze służbami specjalnymi, do których zaliczają się wszystkie instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym w państwie stanowi jeden z bardziej ciekawych, interesujących oraz niewyjaśnionych tematów do dyskusji i rozważań dla licznego grona naukowców. Dzieje się tak zapewne dlatego, iż wszystko co owiane jest tajemnicą staje się interesujące dla coraz to większej liczby osób. Same służby odpowiedzialne za działania wywiadowcze nie ułatwiają dostępu do jakichkolwiek informacji. Ich struktury zapewne nigdy nie zostaną ujawnione, tak samo jak rzeczywisty charakter ich pracy. Wszystkie te zabiegi prowadzone są dla zwiększenia bezpieczeństwa pracowników – agentów, oraz aby utrudniać obcym agencjom wywiadowczym zdobywania informacji.

2. Znaczenie wywiadów w historii na wybranych przykładach

   Już dwa i pół tysiąca lat temu chiński filozof, generał Sun-Tzu informował, iż wiedzę na temat wroga można zdobyć wyłącznie za pomocą innych ludzi, a zachowywanie tak wielkiej ostrożności o którym mowa we wstępie może potwierdzić kolejny z jego cytatów od którego to zacząłem swój referat. Już za czasów owego generała rola wywiadu oraz informacji jakie dostarcza była szczególnie ceniona. Jednak jak uważa wielu znawców tematu szpiegostwo – drugi najstarszy zawód świata (zaraz po prostytucji) istniało dużo wcześniej. Już od czasów Mojżesza można doszukać się informacji potwierdzających znaczenie szpiegów, oraz wywiadu. Kiedy to wysłał dwunastu wyselekcjonowanych, dobrze wyszkolonych ludzi – wywiadowców, aby wybadali krainę do której miał wkroczyć oraz jak najskuteczniej przystąpić do jej podboju, podczas wyprowadzenia żydów z ziemi egipskiej do Izraela. Oczywiście historia ta wcale nie musi być prawdziwa, wielu badaczy biblijnych podważa jej autentyczność z powodu braku konkretnych dowodów, oraz informacji jakie posiadał autor. Za kolejne przykłady z czasów starożytnych może posłużyć choćby przykład Hannibala, który to podczas II wojny punickiej w Italii, wysłał przed własną armią setki szpiegów dla zebrania informacji o wojsku wroga. W bitwie nad jeziorem Trazymeńskim informacje te pomogły odnieść zwycięstwo, gdyż wojska rzymskie podobnych informacji nie posiadały Za czasów Napoleona podczas jego wojen z Austrią i Rosją w 1805 roku dochodzi do prawdziwego majstersztyku w pracy wywiadowczej. Karol Schulmajster, as francuskiego wywiadu zostaje pozornie wydalony z Francji za szpiegostwo na rzecz Austrii. Kieruje się on do Wiednia, gdzie przekazuje błędne informacje na temat francuskich wojsk. Tym samym zdobywa uznanie i zaufanie po czym wchodzi w skład austriackiego sztabu, gdzie zostaje szefem wywiadu. Podaje on generałowi Mackowi informację dotyczące się wycofania wojsk Francuzów z linii frontu, który podejmuje decyzje o pościgu, aż do Paryża. Cała sytuacja skończyła się katastrofalnie dla Austriaków, oraz samego gen. Macka gdzie pod miejscowością Ulm zostaje okrążony i dostaje się do niewoli. Jest to przykład dość nietypowy i niespotykany, a zarazem unikatowy i może świadczyć o wielkim sprycie francuskiego wywiadu jak i jego głównego bohatera. Niecodzienna sytuacja, obcy szpieg zostaje szefem wywiadu innego państwa, do którego został przysłany w celu uzyskania informacji. W dawnych dziejach, historii trudno dopatrywać się specjalnie utworzonych organów państw, które na stałe zajmowałyby się realizacją zadań wywiadowczych. W sytuacjach, w których uważano użycie takiej „broni” za stosowne wysyłano osobę lub osoby do pozyskiwania informacji. Z czasem jednak organ ten ewoluował i zmieniano mechanizmy jego działania dostosowując do zachodzących potrzeb. Stałe państwowe służby wywiadowcze tak naprawdę przeżywały swój rozkwit w latach sześćdziesiątych XIX wieku, a już niewiele po tym okresie, bo około czterdziestu lat później zaczęły odgrywać olbrzymią rolę w polityce i działaniach zbrojnych swoich państw. Na przełomie XIX i XX wieku państwa Europy dysponowały wielkimi armiami z rozbudowanymi sztabami generalnymi, mimo to nie brakowało w nich miejsca na komórki zajmujące się systematycznym dostarczaniem informacji. Wszystkie znaczące państwa były podzielone na dwa przeciwstawne ugrupowania, które przygotowywały się do wojny. Przygotowania te polegały w dużej mierze na już rozbudowanych instytucjach zajmujących się konkretnie zadaniami wywiadowczymi. Dostarczały one informacji o uzbrojeniu, flocie, marynarce, bazach sąsiadów i potencjalnych wrogów. Prym w tych działaniach wiodła Anglia, która dużo wcześniej rozmieszczała swoich szpiegów na terenach Niemiec, tak aby po wybuchu wojny i zamknięciu granic mogli oni swobodnie dostarczać danych wywiadowczych. Podobny system dziś zwanym agenturą „zamrożoną” stosowali francuzi, którzy również na terenach Niemiec rozbudowywali swoje siatki szpiegowskie. Inny system stosował zaś wywiad niemiecki. Dysponował on wielkim kapitałem finansowym dzięki czemu zalewał Anglię swoimi szpiegami. Rekrutował agentów z obsługi hotelowej, fryzjerów, osób pracujących w handlu i innych którzy przebywali w miejscach gdzie łatwo o informacje. W czasie I wojny światowej wszystkie walczące strony przywiązywały bardzo dużą uwagę do działalności wywiadowczych. Zdobywane informacje często decydowały o przebiegu jak i wyniku starć, bitew. Instytucje wywiadowcze w tym okresie znacznie zyskały, przeszły gruntowną rozbudowę i w większości krajów funkcjonowały już jako rozbudowane organizacje. Po zakończeniu wojny agencje wywiadowcze nadal ewoluowały wraz z postępem technologicznym, zyskując nowe możliwości techniczne. Podczas drugiej wojny światowej instytucje wywiadowcze przeżyły kolejny przeskok rozwojowy. Zyskiwały nowe zadania, do których zaliczano już nie tylko zdobywanie informacji lecz również sabotaż, terror, dywersję, a także wojnę psychologiczną. Pierwszymi informacjami które starano się pozyskać nie były informacje militarne, a polityczne. Wywiad stał się już nie tylko dostarczycielem informacji, ale również agencją zajmująca się zadaniami na wszechstronnym polu działania. Realizował wszystkie możliwe zadania dywersyjne w czasie pokoju. Masowy rozwój znaczenia agencji wywiadowczych spowodował powstawanie komórek odpowiadających za wykrywanie szpiegów na terenach kraju, oraz wprowadzaniu przeciwnika w błąd, przekazywaniu błędnych danych, dezinformacji. Kolejnym etapem czasów współczesnych rozwoju służb specjalnych był okres po drugiej wojnie światowej. Czas wykrystalizowania się dwóch odrębnych biegunów, zapadnięcie tzw. ” żelaznej kurtyny” – podziału Europy na dwie strefy wpływów. W tym okresie wykrystalizowały się nowe konkretne zadania realizowane przez wywiady i kontrwywiady. Podając przykłady w tym rozdziale, które miały za zadanie uzmysłowić nam jak potężną rolę odgrywały informacje szpiegowskie na przełomie dziejów pozwoliłem sobie wybierać ciekawsze według mnie sytuację, gdyż wielką a zarazem niemożliwą sztuką byłoby opisać wszystkie lub choćby ważniejsze sytuacje w których możemy doszukać się „używania” służb specjalnych o charakterze wywiadowczym. Rozdział ten pozwolił zobrazować jak przebiegał rozwój wywiadów od czasów antycznych do czasów współczesnych. Pokazał jak funkcjonowały poszczególne komórki agencji szpiegowskich w wybranych państwach, oraz jak z pojedynczych jednostek – szpiegów struktury organizacji zaczęły zmieniać się i przeobrażać w wielkie, tajne siatki, agencje wywiadowcze oraz kontrwywiadowcze. W fragmentacji tej zawarte zostały również nowe zadania, które wraz z rozwojem techniki, ewoluowały i którymi zaczęły zajmować się służby specjalne.

3. Największe oraz najbardziej cenione współczesne agencje wywiadowcze

   Jak wiadomo agencje wywiadowcze utajniają jakiekolwiek informacje związane ze swoimi działaniami, budową struktury agencji czy wiadomości o agentach. Jedyne co pozostaje nam, zwykłym osobom publicznym, niewtajemniczonym, badaczom tematów służb specjalnych oraz dziennikarzom śledczym to liczenie na jakiekolwiek „przecieki” , nieudane akcje czy jak w przypadku izraelskiego Mossad-u publikacja wydana przez jednego z byłych oficerów operacyjnych C. Hoy, V. Ostrovsky. Mimo to w tym rozdziale postaram się przedstawić organizację które obecnie wiodą prym na tytułowym „cichym froncie” we współczesnej wojnie wywiadów. 3.1. Izrael Mossad, agencja wywiadowcza, której celem działania jest między innymi gromadzenie informacji politycznych, technicznych, gospodarczych poza granicami Izraela. Odpowiada za działania antyterrorystyczne w państwie, na zachodnim brzegu Jordanu, w Strefie Gazy i wszędzie tam gdzie zagrożone są interesy państwa żydowskiego.Mossad posiada pozycję najbardziej efektownej i znanej, obok KGB i CIA, służby wywiadowczej na świecie. Agencja została powołana w 1951, przez premiera D. Ben Guriona, na bazie departamentu politycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i podlega formalnie premierowi, którego rola sprowadza się głównie do zatwierdzania list egzekucyjnych na wrogów Izraela. Pierwotna nazwa brzmiała Centralny Instytut do Spraw Koordynacji i Centralny Instytut do Spraw Wywiadu i Bezpieczeństwa. Organizacja ma siedzibę w Tel Awiwie i liczy około 1200 agentów operacyjnych. Mossad do swych akcji wykorzystuje bardzo interesujący, unikalny system tzw. „Sayanim”– czyli ochotniczych pomocników rekrutujących się ze społeczności żydowskiej. Wybrane, supertajne operacje poza Izraelem przeprowadza specjalna komórka Mosadu zwana „AL” (po hebrajsku – ponad) podlegająca bezpośrednio szefowi wywiadu. 3.2. Stany Zjednoczone CIA ,Central IntelligenceAgency,Centralna Agencja Wywiadowcza, amerykańska agencja rządu federalnego zajmująca się sprawami wywiadu i kontrwywiadu, utworzona 1947 na mocy National Security Act (ustawy o bezpieczeństwie narodowym). Zadaniami Agencji jest: koordynowanie działalności dwunastu służb wywiadowczych Stanów Zjednoczonych, opracowywanie i analiza materiału wywiadowczego na użytek prezydenta i innych organów władzy publicznej, kierowanie tajnymi organizacjami i dywersją poza granicami państwa. Główna siedziba CIA znajduje się w pobliżu Waszyngtonu. Zatrudnia około 25 tys. stałych pracowników i nie znaną bliżej liczbę tajnych agentów i współpracowników. Struktura Agencji obejmuje cztery Dyrekcje: • Dyrekcja Operacji - obejmuje swoim zasięgiem sprawy wywiadu i kontrwywiadu, nadzoruje pracę agentów za granicą, przeprowadzanie tajnych operacji politycznych, finansowych i militarnych na obszarze obcych państw oraz likwidację sieci agentów obcych w Stanach Zjednoczonych. • Dyrekcja Zarządzania i Służb - wypełnia funkcje administracyjne. • Dyrekcja Wywiadu dokonuje opracowania danych wywiadowczych, które w formie raportów przedstawiane są prezydentowi, a następnie innym organom rządowym. • Dyrekcja Nauki i Technologii prowadzi badania w dziedzinie technicznych środków wywiadu i kontrwywiadu.
   Agencja posiada bardzo duże wpływy i jest w chwili obecnej jedną z najpotężniejszych i wiodących prym na świecie m.in. dzięki nieograniczonym funduszom i dostępnej najlepszej technice. 3.3. Rosja Służba Wywiadu Zagranicznego Rosji - Komitet Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR. Radziecka struktura administracyjna łącząca funkcje instytucji czuwającej nad bezpieczeństwem państwa, dokonującej politycznej inwigilacji obywateli, zwalczającej rzeczywistą i potencjalną opozycję oraz niezależny obieg informacji, kontrolującej większą część służb specjalnych. Do głównych zadań KGB należało gromadzenie informacji wywiadowczych poza granicami Związku Radzieckiego, ochrona kontrwywiadowcza Armii Czerwonej, marynarki wojennej i lotnictwa oraz samego Komitetu, ochrona granic państwowych ZSRR, nadzór nad obiektami nuklearnymi i większymi ośrodkami przemysłowymi tego kraju, ochrona budynków rządowych oraz dostojników partyjnych w kraju i poza jego granicami, w tym ambasad i konsulatów. Po rozpadzie ZSRR w 1991 roku po KGB została wielka spuścizna, do którego należały potężny system wywiadowczy oraz same służby bezpieczeństwa. Jeszcze tego samego roku w jej miejsce utworzono Służbę Wywiadu Zagranicznego Rosji do której zadań zalicza się : • dostarczanie prezydentowi i rządowi Federacji Rosyjskiej informacji politycznych, ekonomicznych, technicznych, naukowych, analiza ww. informacji o państwach, organizacjach, ludziach, o wszystkim co ma znaczenie dla prowadzenia skutecznej polityki przez prezydenta, premiera i rząd Federacji Rosyjskiej. • Funkcjonariusze SWR działają jako dyplomaci, funkcjonariusze bez immunitetu dyplomatycznego tzw. nielegalni będący pod przykryciem dziennikarzy, turystów itp. Wykorzystują do tego celu ambasady, konsulaty rosyjskie rozsiane po całym świecie oraz rozmaite przedsiębiorstwa i organizacje. • Po rozpadzie Związku Radzieckiego i zakończeniu zimnej wojny, głównym zadaniem wywiadu Rosji było zlikwidowanie luki naukowo-technicznej między Rosją a krajami NATO.

3.4. Wielka Brytania W tym kraju bezpieczeństwo państwa zewnętrzne jak i wewnętrzne jest nadrzędne w stosunku do innych kwestii narodowych. Obronnością państwa formalnie zajmuje się głowa państwa – królowa. Faktycznie rzecz biorąc za władzę odpowiedzialny jest rząd za pośrednictwem Komitetu Obrony. Głównym zadaniem tego komitetu jest kształtowanie polityki militarnej państwa na podstawie zebranych danych cywilnych, oraz wojskowych. Brytyjskie służby specjalne są ściśle skoordynowane z potrzebami i celami obecnej polityki. W skład ich wchodzą: • Służba Bezpieczeństwa podporządkowana Ministrowi Spraw Wewnętrznych, jest to kontrwywiad cywilny • Tajna Służba Wywiadowcza jest podporządkowana Ministrowi Spraw Zagranicznych, jest to wywiad cywilny • Rządowa Centrala Łączności również podporządkowana Ministrowi Spraw Zagranicznych, jest to cywilny wywiad elektroniczny • Sztab wywiadu Wojskowego znajduje się w strukturze Ministra Obrony.

MI6 oraz MI5 Security Service, brytyjska Służba Bezpieczeństwa odpowiedzialna za ochronę kraju przed penetracją obcych służb wywiadowczych (kontrwywiad), walkę z terroryzmem, bezpieczeństwo wewnętrzne Wielkiej Brytanii oraz ochronę tajemnicy państwowej, utworzona w 1909 roku. Security Service początkowo działała pod kryptonimem MO5.
Zadaniem MI5 jest walka z obcymi służbami specjalnymi, przeciwko wewnętrznym działaniom wywrotowym, ultraprawicowym i ultralewicowym, weryfikacja pod względem bezpieczeństwa pracowników administracji państwowej, dozór nad cudzoziemcami, emigrantami i środkami przekazu na terytorium Wielkiej Brytanii. Współpracuje z innymi organizacjami na polu walki ze zorganizowaną przestępczością. Zatrudnia 1900 ludzi pracujących w 53 regionalnych kancelariach, wybitnych specjalistów: inżynierów, psychologów, językoznawców, matematyków, informatyków, lekarzy.MI6, jest organizacją pokrewną, również powołana w 1909 roku jednak do jej zadań należy prowadzenie działań wywiadowczych poza granicami kraju.
Obydwie z tych agencji kontrwywiadowcza MI5 oraz wywiadowcza MI6 wchodzą w skład Tajnych Służb Wywiadowczych i podlegają Ministrowi Spraw Zagranicznych 

3.5. Francja

Wspólnota wywiadowcza Francji, to 7 organizacji i ok. 13 tys. funkcjonariuszy pracujących w organizacjach podległych trzem ministerstwom. Trzy służby podlegają bezpośrednio ministerstwu obrony. Główną z nich jest Generalna Dyrekcja Bezpieczeństwa Zewnętrznego.
DGSE. Służba ta została utworzona dekretem z 2 kwietnia 1982 i podporządkowana bezpośrednio MON. Jej poprzedniczka – funkcjonująca od 1966 do 1982 roku Służba Zewnętrznej Dokumentacji i Kontrwywiadu – SDECE, była podporządkowana bezpośrednio premierowi.Dyrekcja Generalna Bezpieczeństwa Zewnętrznego DGSE gromadzi dane wywiadowcze o charakterze wojskowym, strategicznym, elektronicznym, przemysłowo-ekonomicznym, rozpracowuje także organizacje terrorystyczne tradycyjnymi metodami wywiadowczymi. DGSE zajmuje się też kontrwywiadem poza granicami Francji. Jej struktura organizacyjna obejmuje m.in. wydziały: gromadzenia i analizy danych wywiadowczych, kontrwywiadu i bezpieczeństwa, oraz operacji. 

Ministrowi obrony podlegają jeszcze dwie służby. Utworzona w 1992 roku Służba Wywiadu Wojskowego – DRM (Directiondu Renseignement Militaire) i Służba Kontrwywiadu Wojskowego DPSD. DRM jest agencją wywiadu i rozpoznania wojskowego czyli pełni rolę podobną do amerykańskiej DIA, brytyjskiego DIS czy rosyjskiego GRU, polegającą na gromadzeniu i analizie informacji dla sił zbrojnych, w tym wypadku francuskich. Wśród służb specjalnych ministerstwa obrony prowadzących działalność wywiadowczą wymienić należy jeszcze Żandarmerię, która w swoich strukturach w ramach każdego oddziału posiada komórkę wywiadowczą

3.6. Niemcy W Niemczech operacyjne zadania wywiadowcze niezbędne dla wojska realizuje Federalna Służba Wywiadowcza BND (Bundesnachrichtendienst), czyli wywiad cywilny, służba powstała w 1955 roku założona za zgodą i z pomocą służb specjalnych Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii do prowadzenia wywiadu głównie o siłach zbrojnych ZSRR. Zadaniem BND jest m.in. pozyskiwanie i analiza informacji wywiadowczych uzyskanych drogą wywiadowczo-operacyjną, rozpoznawanie i przeciwdziałanie zagrożeniom dla suwerenności oraz interesów Republiki Federalnej Niemiec. Organizacja działa w ponad stu krajach, funkcjonariusze BND działają pod przykrywką dyplomatów wojskowych, handlowych lub jako zwykły personel ambasad i konsulatów Republiki Federalnej Niemiec w różnych rejonach świata. W skład obsady etatowej BND wchodzi ponad 7000 osób, z czego ponad 2000 zajmuje się bezpośrednio pozyskiwaniem informacji. Wśród akcjonariuszy służby znajdują się specjaliści z ponad 70 specjalności, a w tym wojskowi, prawnicy, historycy, inżynierzy, specjaliści z różnych dziedzin techniki. Wywiadem na potrzeby sił zbrojnych w BND zajmuje się kilka komórek organizacyjnych, a w tym zarówno wydział operacyjny, jak i wydział weryfikacji analiz. Istotnym elementem wspierającym pod względem informacyjnym niemieckie siły zbrojne jest Centrum Wywiadu Rozpoznania Bundeswehry, ale centrum to odpowiedzialne jest głównie za rozpoznanie wojskowe, a nie operacyjną działalność wywiadowczą. Do służb wywiadowczych które nie odstają od światowych potentatów wymienionych w tym rozdziale należałoby doliczyć agencje wywiadowcze: • Włoch - za skuteczną obserwację międzynarodowego terroryzmu • Chin - za dyskrecję i dobre kontakty w Trzecim Świecie, obserwację sąsiadów i USA • Japonii - za dyskrecję i koncentrowanie swojej uwagi głównie na sprawach gospodarczych.

4. Europejska CIA

   Jak można się dowiedzieć ze wcześniejszego rozdziału mojego eseju CIA obecnie jest jedną z najlepszych agencji wywiadowczych na całym świecie. Jest istotnym wzorem do naśladowania pod względem etyki, efektów oraz wyników pracy. W dużej mierze zawdzięcza to nieograniczonemu budżetowi, który jest inwestowany w tę agencję. Choć i ona nie jest doskonała i nie ustrzega się błędów, jak choćby w przypadku ataku z 11 września 2001 roku, kiedy to rzekomo posiadała informację na temat przeprowadzonych skutecznych prób symulacji ataku i nie podjęła żadnych ruchów w tej kwestii. Nie zmienia to jednak faktu, iż obecnie jest „produktem” najbardziej przypominającym wzór. Tak więc Europa, która cały czas przechodzi proces jednoczenia pod szyldem Unii Europejskiej, która dąży do tego aby postrzegać ją jako jeden wielki naród miałaby nie zaczerpnąć wzorca z właśnie tej amerykańskiej agencji? Pomysły powołania europejskiego wywiadu sięgają lat jeszcze przed zamachami z 11 września 2001 roku. Idee powołania takich struktur powstały już w ramach takich mechanizmów jak grupy TREVI, Kilowatt, a także w ramach Unii Zachodnioeuropejskiej. Powołanie tej agencji ma być odpowiedzią na problemy zagrożenia bezpieczeństwa wewnątrz Unii Europejskiej, oraz brak wymiany informacji wywiadowczych między państwami, zwłaszcza państwami mniejszymi, które to często zostawały pomijane przez państwa wiodące prym w działaniach wywiadowczych. Obecnie funkcjonującą komórką we wspólnocie jest powstały w 1995 roku Wydział Wywiadu Europejskiego Sztabu Wojskowego, który po gruntownych przebudowach w 2001 roku został przeobrażony w Europejski Sztab Wojskowy. Głównym zadaniem tej organizacji jest zamawianie i analiza informacji z poszczególnych instytucji wywiadowczych krajów członkowskich, a także innych możliwych źródeł. Powyższa struktura jest wywiadem wojskowym, a służący w niej pracownicy są oficerami wywiadu wojskowego z państw członkowskich. Dysponują oni swoimi łączami ze służbami wywiadowczymi w kraju, dzięki czemu mogą uzyskiwać potrzebne informacje na bieżąco. Rozszerzające się interesy UE wymagają wsparcia wywiadowczego na coraz to większe obszary. Potrzeba skuteczniejszego wywiadu informacyjno-wyprzedzającego co umożliwiłoby wcześniejsze zapobieganie zagrożeniom, oraz przygotowanie do reagowania kryzysowego. Takim brakującym ogniwem który pozwoliłby na „załatanie” tego problemu mogłaby być właśnie Europejska Agencja Wywiadu. Działalność i skuteczność tych służb jest jednak pod dużym znakiem zapytania, gdyż interesy indywidualnych państw mogą zwyciężyć z wizją powołania wywiadu unijnego. Zdobywanie informacji wywiadowczych kosztuje poszczególne państwa zbyt dużo wysiłku (zarówno w kwestiach finansowych, kadrowych jak i operacyjnych), aby przekazywały bezinteresownie pozyskane wiadomości. Jednakże problemy bezpieczeństwa XXI wieku (terroryzm, proliferacja broni masowego rażenia) być może wpłyną na wspólnotowe postrzeganie bezpieczeństwa Europy. Kierunek w którym idzie Unia Europejska jeżeli chodzi o bezpieczeństwo oraz zapobieganie i zwalczanie terroryzmu jest dobry, choć bardzo trudny do zrealizowania. Po wielu tragicznych wydarzeniach – atakach terrorystycznych jak w Madrycie 11 marca 2004 roku czy choćby w Londynie 7 lipca 2005 roku, temat ten zaczął nabierać tempa. Jednak czy uda się wszystko zrealizować tak aby móc otwarcie mówić, iż jest to agencja wywiadowcza na miarę amerykańskiej CIA? Czy nie przeszkodzą w tym interesy indywidualne odrębnych państw? Odpowiedź na te pytania poznamy w najbliższym upływającym czasie po obserwacji sytuacji politologicznej na arenie Europy.

5. Zakończenie

   Esej ten jest przekrojem informacji z historii działalności służb specjalnych, opisem najpotężniejszych agencji wywiadowczych na obecnej scenie międzynarodowej oraz przyszłości, choć niekoniecznie odległej. Dotyczącej między innymi zintegrowanej Europy, w której na bazie doświadczeń wielu państw może powstać nowa organizacja o zupełnie nowych metodach działań wywiadowczych. Wspólny mianownik integracji europejskiej może być punktem wyjścia do powstania jednej agencji.
   „Kto się liczy na scenie wywiadowczej” pytanie zawarte w temacie jest bardzo ciężkim do odpowiedzi, ja jednak próbując się ustosunkować do niego wyliczylem główne potęgi tej kategorii. Jednak w najbliższych latach grono te może się bardzo zawęzić jeżeli w Europie dojdzie do czystej współpracy wywiadowczej.