Kultura organizacji
TEORETYCZNE ZAŁOŻENIA KULTURY ORGANIZACYJNEJ Kultura organizacyjna jest bardzo ważnym zagadnieniem w teorii organizacji i zarządzania. Istnieje wiele publikacji na ten temat. Być może dlatego, że jest ona bardzo istotnym składnikiem danej organizacji i jej nienamacalnym aktywem. Dlatego jej identyfikowanie wymaga zrozumienia różnic interpretacyjnych, dostrzegania przejawów oraz rozumienia jej funkcji, które pełni w organizacji, a także umiejętności wyodrębniania różnych jej rodzajów. 1.1. POJĘCIE I POZIOMY KULTURY ORGANIZACYJNEJ Pojęcie kultury nie jest jednoznacznie rozumiane.
- TEORETYCZNE ZAŁOŻENIA KULTURY ORGANIZACYJNEJ Kultura organizacyjna jest bardzo ważnym zagadnieniem w teorii organizacji i zarządzania. Istnieje wiele publikacji na ten temat. Być może dlatego, że jest ona bardzo istotnym składnikiem danej organizacji i jej nienamacalnym aktywem. Dlatego jej identyfikowanie wymaga zrozumienia różnic interpretacyjnych, dostrzegania przejawów oraz rozumienia jej funkcji, które pełni w organizacji, a także umiejętności wyodrębniania różnych jej rodzajów. 1.1. POJĘCIE I POZIOMY KULTURY ORGANIZACYJNEJ Pojęcie kultury nie jest jednoznacznie rozumiane. Każdy ma inne wyobrażenie dotyczące tego zagadnienia. Nie istnieje również jedna wzorcowa definicja, którą posługiwaliby się autorzy. L. Zbiegień – Maciąg prezentuje w swojej książce kilkanaście definicji, kultury organizacyjnej, proponowanych przez różnych autorów. jednym z nich jest Jacques, który twierdzi, że: „kultura organizacji jest zwyczajowym, tradycyjnym sposobem myślenia i działania, który muszą poznać nowi członkowie, przynajmniej częściowo go zaakceptować, jeśli sami chcą być zaakceptowani jako pracownicy. Nowi członkowie w mniejszym lub większym stopniu zaczynają się do tego stosować. Sposób myślenia i działania wynika częściowo ze wspólnych poglądów, wartości, norm - od typowego ubioru do przestrzegania obecności na zebraniach” . Inną definicję proponuje Schenplein wskazując, że: „kultura organizacji to wszelkie pojęcia, wartości, normy i przekonania, które są w firmie akceptowane i przestrzegane przez wszystkich lub przez większość. Działają one jako system, tzn. że elementy oddziałują na siebie wzajemnie i są od siebie zależne. Owa kultura jest jednym z centralnych czynników pozwalających firmie przetrwać” . Natomiast Konecki uzupełnia tą definicję dodając, że: „kultura organizacyjna obejmowałaby zatem podzielane zbiorowo w danej organizacji i głoszone systemy wartości, potoczne i często nie uświadomione założenia oraz związane z nimi obowiązujące członków danej organizacji reguły działania, a także całą sferę symboliczną funkcjonowania organizacji (…), język organizacyjny, ideologie, mity, przekonania, systemy wiedzy, rytuały, które występują w danej organizacji” . Autorzy Stroner, Freeman i Gilbert opisują kulturę organizacyjną jako: „zbiór ważnych pojęć takich jak normy, wartości, postawy i przekonania, wspólnych dla członków organizacji” . E. Morin twierdzi ,że kultura jest: „systemem łączącym osobiste doświadczenia życiowe ludzi i zgromadzoną wspólną wiedzę, która jest rejestrowana i kodowana oraz przyswajalna tylko dla tych, którzy kod ten znają, a także powiązana z konfiguracją umożliwiającą organizowanie i strukturalizowanie istniejących relacji, praktyk i wyobrażeń” . Nieco inne spojrzenie na pojęcie kultury organizacyjnej ma Geert Hofstade, który uważa, że jest ona zbiorowym zaprogramowaniem umysłu, wyróżniającym jedną grupę od drugiej. Hofstade twierdzi, że umysły ludzi są zaprogramowane. To zaprogramowanie jest częściowo wspólne, a częściowo unikatowe, właściwe konkretnej osobie. Autor wyróżnia trzy główne sposoby zaprogramowania: poziom uniwersalny, kolektywny i indywidualny. Poziom uniwersalny zaprogramowania umysłowego obejmuje potrzeby bezpieczeństwa, społeczne, uznania i samorealizacji, i jest identyczny dla wszystkich ludzi. Najprawdopodobniej potrzeby te są przekazywane genetycznie. Kolejny poziom kolektywny zaprogramowania umysłowego jest wspólny dla grup społecznych: narodów, mieszkańców konkretnego regionu, przedstawicieli określonej profesji czy organizacji. Jest wyuczony, nabyty. Jest „programem” przekazywanym przez „starych” uczestników „nowym”, z pokolenia na pokolenie. Sprzyja identyfikacji z grupą, zapewniając jej spójność. Jest tym, co „odpowiada” za odrębność grupy pod względem jej otoczenia. Natomiast poziom indywidualny jest charakterystyczny dla jednostki ludzkiej, obejmuje jej osobowość. „program” jest w tym przypadku unikatowy- nie ma bowiem dwóch identycznych osób. Jest także w pewnym stopniu uwarunkowany genetycznie.
