Rodzaje i źródła zagrożeń we współczesnym świecie

1. Zagrożenie Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa państwa narodowego definiuje zagrożenie jako sytuację , w której pojawia się zwiększone prawdopodobieństwo powstania stanu niebezpiecznego dla otoczenia. Zagrożenie nierozerwalnie wiąże się z bezpieczeństwem, co więcej bezpieczeństwo zwykło się definiować jako stan niezagrożenia, spokoju, pewności. Bezpieczeństwo to także sytuacja, w której nie istnieje zwiększone prawdopodobieństw naruszenia interesów państwa lub innych podmiotów.

2. Źródła zagrożeń a) Sprzeczności i konflikty społeczne- które mogą się przekształcić w konflikty zbrojne. Sprzeczności można uznać za naturalną cechę SM między państwami bowiem te od zawsze dążą do realizacji własnych celów i interesów-paradygmat realistyczny. Gdy sprzeczności przybierają ostrą formę , a strony radykalizują swoje działania to wówczas dochodzi do konfliktu np. społecznego, który od sprzeczności różni się tym ,że cechuje go dążenie do narzucenia stronie przeciwnej własnych idei i rozwiązań. Szczególną formą konfliktu społecznego jest konflikt zbrojny, co ozancza , iż praźródłem zagrożeń np. militarnych mogą być sprzeczności, które w niektórych sytuacjach przekształcają się w konflikty. b) Rzeczywistość międzynarodowa-przyjmując realistyczną wizję rzeczywistości, należy zagrożenia bezpieczeństwa np. państwa wiązać z istotą zachowań tych podmiotów na arenie międzynarodowej, która wyraża się naturalną dążonością do zwiększenia przez każde z nich swojej potęgi, który zazwyczaj odbywa się kosztem kondyncji innych państw. Realiści twierdzą wręcz ,że w społ. miedzynarodowej zawsze znajdzie się grupa państw zagrażających suwerenności innych, a to z kolei wpływa na niepewność geostrategiczną czy geopolityczną. c) Dysproporcje rozwojowe-różnica potencjałów zarówno na poziomie gospodarek-bieda sąsiadująca z zamożnością rodzi agresje, życia czy w poziomie kultury politycznej oraz siły, w przypadku tej ostatniej można mówić o niedoborze lub nadmiarze, co może wpływać na rozwój konfliktów, zagrożeń. d) Polityka i jej narzędzia, środki-wg Clausewitza wojna to czyn polityczny i narzędzie polityki. Polityka jako działalność panstwa w celu urzeczywistnienia jego interesów, może przybierać zróżnicowany charakter , poslugiwac się różnorodnymi środkami, zarówno dyplomatycznymi jak i przemocy i tu istotne są śródki militarne, jednakże współcześnie ich rola w pol. Międzynarodowej maleje, ustępując miejsca np. środkom gospodarczym, które w dłuższej perspektywie czasu mogą przynieść o wiele gorsze efekty niżeli środki militarne, które uzywane są głównie jako ostateczny środek polityki. e) Potencjał militarny- Z zagrożeniem militarnym mamy do czynienia wówczas gdy państwo albo dysponuje potencjałem militarnym umożliwiającym skuteczne wywieranie nacisku lub dokonanie agresji, albo nie dysponuje potencjalem wystarczającym do obrony swojej suwerenności, obie te syt. Powodują destabilizację w otoczeniu. f) Słabość państwa-szczególne źródło zagrożenia-chodzi tu zarówno o wewnętrzną słabośc państwa jak i sąsiadów. Słabe wewnętrznie państwo staje się narzędziem manipulacji, może posluzyc jako arena walki o wpływy, przyczyniając się przy tym do destabilizacji otoczenia.

3. Rodzaje zagrożeń a) Polityczne - to stan, w którym nasilają się oddziaływania zorganizowanych grup społecznych (politycznych) uniemożliwiające wypełnienie przez państwo jego głównych funkcji, a przez to osłabiające lub niweczące działania organów lub instytucji realizujących cele i interesy narodowe (Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego). Zagrożenia tego typu powstają zazwyczaj w wyniku planowych i celowych działań prowadzących do zakłócenia porządku prawnego państwa, podważania jego pozycji na arenie międzynarodowej , obalenia legalnych władz czy wybuchu wojny domowej. Przykładem zagrożenia politycznego we współczesnym świecie może być np. b) Ekonomiczne - powstają na skutek naruszenia zdolności gospodarki narodowej do zaspakajania materialnych potrzeb społeczeństwa niezbędnych do egzystencji i działalności technologicznych i wytwórczych. To stan, w którym państwo nie może się przeciwstawić takim oddziaływaniom zewnętrznym i wewnętrznym, które uniemożliwiają rozwój ekonomiczny zgodnie z określonymi kierunkami i tempem rozwoju, a przez to osłabiają potencjał gospodarczo-obronny. Do zagrożeń ekonomicznych można zaliczyć więc takie zjawiska jak: *ograniczenie dostępu do technologii i surowców *kryzys finansowy-patrz Grecja, Hiszpania *dysproporcje materialne grup społecznych *szantaż energetyczny-patrz Rosja *pranie brudnych pieniędzy-patrz Wenezuela i Meksyk *szara strefa-Bułgaria ma największą szarą strefę w UE -2012 *bezrobocie-przykładowo w 2012 roku uznano ,że największe bezrobocie w Europie panuje w Hiszpanii 23% *utrata rynków zbytu c) Psychospołeczne- odnoszą się do niebezpieczeństwa utraty życia i zdrowia jednostek, tożsamości narodowej i etnicznej poszczególnych grup społecznych oraz bezpieczeństwa socjalnego i publicznego. Typowe zagrożenia psychospołeczne to: *choroby *ubóstwo *terroryzm *patologie społeczne *przestępczość *kryzysy demograficzne *łamanie praw człowieka itp d) Ekologiczne-Zdarzenia mogące doprowadzić do wystąpienia trwałego uszkodzenia lub zniszczenia znacznych obszarów środowiska przyrodniczego, co negatywnie wpływa na zdrowie i życie istoty żywych.

Typowe zagrożenia ekologiczne: *katastrofy naturalne i przemysłowe *zanieczyszczenie wody, powietrza i gleby na masową skalę *niekontrolowaną eksploatację zasobów naturalnych *próby nuklearne i inne

Zagrożenia naturalne: susze, powodzie, pożary, trzęsienia ziemi itp Szczególny rodzaj zagrozenia ekologicznego to katastrofy-trwałe (nieodwracalne w naturalny sposób) uszkodzenie lub zniszczenie dużego obszaru środowiska przyrody, wpływające negatywnie, bezpośrednio lub pośrednio, na zdrowie, często życie ludzi. Warto wspomnieć ,że na bezpieczeństwo ekologiczne składa się bezpieczeństwo: pożarowe, atomowe, techniczne,chemiczne, biologiczne i powodziowe.

TERRORYZM-jest zagrożeniem trudnodefiniowalnym, znajdującym się gdzieś pomiędzy zagrożeniem społecznym a militarnym. Możemy określić terroryzm jako formę przemocy polegająca na przemyślanej akcji wymuszenia bądź zastraszenia rządów lub określonych grup społecznych w celach politycznych, ekonomicznych i innych. Terroryzm współczesny charakt. się tym, iż często wykluwa się na terenach gospodarczo zacofanych , w państwach słabych, upadłych. Terroryści często współpracują z grupami przestępczymi->patrz Pakistan, Afganistan czy państwa afrykańskie.

e) Militarne są na ogół określane jako realna możliwośc zastosowania przemocy zbrojnej. Pełną definicję znajdujemy w ,,Słowniku terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego”. Zagrożenia militarne to taki splot zdarzeń w stosunkach międzynarodowych, w których z dużym prawdopodobieństwem może nastąpić ograniczenie lub utrata warunków do niezakłóconego bytu i rozwoju państwa, albo naruszenie bądź utrata jego suwerenności i integralności terytorialnej - w wyniku zastosowania wobec niego przemocy zbrojnej (militarnej). S. Dworecki wyróżnia 12 form zagrożeń militarnych bez dzielenia na pośrednie i bezpośrednie. Są to: *demonstracja siły *dywersje militarne *blokada militarna *szantaż militarny *prowokacja militarna *incydent graniczny *ograniczone użycie środków przemocy zbrojnej *zbrojne starcie graniczne *napaść zbrojna grup nieformalnych *konflikt militarny w strefie przygranicznej *konflikt lokalny *konflikt między państwami

Bibliografia: Balcerowicz B.,Obronność państwa średniego Ciekanowski Z., Rodzaje i źródła zagrożeń bezpieczeństwa Dworecki S., Siła Militarna Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego