Międzynarodowa współpraca policyjna prowadzona jest w oparciu o rządowe i resortowe akty prawne, a także dokumenty umożliwiające lokalną kooperację na terenach przygranicznych. Realizacja międzynarodowej współpracy Policji odbywa się dwutorowo. Działania pozaoperacyjne służą wypracowaniu metod, form i podstaw prawnych praktycznego współdziałania policyjnego, nazywanego inaczej współpracą operacyjną. Współpraca operacyjna obejmuje przede wszystkim wymianę informacji poprzez: • System Informacyjny Schengen (SIS) oraz Krajowe Biuro SIRENE (dla państw strefy Schengen); • EUROPOL (Europejski Urząd Policji, działający tylko na obszarze UE, którego zadaniem jest poprawienie efektywności działania i współpracy między kompetentnymi władzami państw członkowskich w zakresie zapobiegania i zwalczania zorganizowanej przestępczości o międzynarodowym charakterze); • INTERPOL (działająca w 188 krajach międzynarodowa organizacja policji, pomagająca organom ścigania w walce z wszelki mi formami przestępczości); • współpracę w ramach sieci oficerów łącznikowych polskiej Policji działających w takich państwach Unii Europejskiej, jak Francja, Holandia, Niemcy, Wielka Brytania, oraz w państwach spoza UE, tj. na Białorusi, w Rosji i na Ukrainie, oraz współpracę z zagranicznymi oficerami łącznikowymi akredytowanymi w Polsce; • bezpośredni dostęp do policyjnych baz danych (osoby zaginione i poszukiwane, karty daktyloskopijne, profile DNA, skradzione pojazdy i dokumenty etc.). Współpraca pozaoperacyjna to także wymiana i współpraca szkoleniowa z innymi instytucjami policyjnymi z państw członkowskich UE oraz za pośrednictwem takich agencji unijnych i organów, jak Europejska Akademia Policyjna CEPOL (Collège Européen de Police) oraz Środkowo -Europejska Akademia Policyjna MEPA (Mitteleuropäische Polizei akademie). Ta ostatnia obejmuje również kraje spoza UE. Europol Europejski Urząd Policji jest wspólnotową agencją policyjną mieszczącą się w Hadze. Wspólnotowy urząd policyjny, agencja, która mimo braku legalnej władzy aspiruje do bycia nośnikiem ujednolicania i współpracy państw UE w działalności prewencyjnej i wywiadzie kryminalnym. Ustanowienie agencji Europol przewidywał Traktat z Maastricht (Traktat o Unii Europejskiej). Agencja rozpoczęła ograniczoną działalność już w 1994 roku jako tzw. EDU - Europejska Jednostka ds. Narkotyków. W 1998 ratyfikowano konwencję Europolu, która weszła w życie w październiku 2009 roku. Swą pracę zaczął 1 stycznia 1999 roku. Polska jest pełnoprawnym członkiem od 1 listopada 2004 roku.

Do najważniejszych zadań zaliczyć możemy: • poprawa efektywności działania i współpracy między organami krajów członkowskich w dziedzinie prewencji, ścigania i zwalczania przestępczości zorganizowanej i międzynarodowej; • umiędzynarodowienie służb policyjnych; • poprawa dialogu organów policji w poszczególnych państwach członkowskich na rzecz wypracowania wspólnej polityki odnośnie działań prewencyjnych oraz technik wykrywania i ścigania określonych przejawów przestępczości. Europol nie ma przymiotów egzekutywy, nie dysponuje więc władzą wykonawczą. Jego misję stanowi udzielanie pomocy odpowiednim służbom prowadzącym sprawy karne w państwach Wspólnoty. Oznacza to, iż funkcjonariusz Europolu nie ma kompetencji do zatrzymania podejrzanego, prowadzenia śledztwa i dochodzenia. Swoją subsydiarną rolę może wypełnić jedynie w drodze udzielania informacji, prac analitycznych, pomocy technologicznej czy organizowanych przez siebie szkoleń. W ramach walki z przestępczością zorganizowaną główne wysiłki europejskiej policji skupiają się na handlu narkotykami, siecią przemytu nielegalnych imigrantów, nielegalnego obrotu pojazdami, handlu ludźmi, fałszowania pieniędzy i papierów wartościowych. Europol wdraża także nowe technologie w postaci systemów informatycznych usprawniających obrót danymi, niezbędnymi dla prowadzenia czynności procesowych przez krajowe organy postępowania karnego. Wszystkie państwa członkowskie UE mają w Europolu co najmniej jednego oficera łącznikowego. Oficerowie łącznikowi państw członkowskich reprezentują swój kraj pochodzenia i pozostają odpowiedzialni wobec tego państwa członkowskiego za swoje działania. Europol powołał i posiada własnych oficerów łącznikowych w Waszyngtonie i w siedzibie Interpolu w Lyonie. Oficerowie łącznikowi są uprawnieni do wymiany informacji ze swoimi jednostkami krajowymi, Europolem lub innymi państwami członkowskimi. Ponadto są oni uprawnieni do korzystania z różnych systemów komputerowych Europolu, w ramach swoich obowiązków. Oficerowie łącznikowi pomagają przy wymianie informacji między swoimi jednostkami krajowymi a Europolem, w szczególności poprzez: • dostarczanie Europolowi informacji z delegującej jednostki krajowej, • przekazywanie informacji z Europolu do delegującej jednostki krajowej, • współpracę z urzędnikami Europolu poprzez dostarczanie informacji i doradztwo w zakresie analizy informacji dotyczących delegującego państwa członkowskiego.

INTERPOL W 1923 roku na Międzynarodowym Kongresie Policji Kryminalnych w Wiedniu powołano Międzynarodową Komisję Policji Kryminalnych, która działała efektywnie do wybuchu II wojny światowej. W 1946 roku podczas konferencji w Brukseli reaktywowano Międzynarodową Komisję Policji Kryminalnych. Przeniesiono wówczas siedzibę centrali Komisji do Paryża i po raz pierwszy użyto w odniesieniu do niej słowa Interpol. Dziesięć lat później przyjęto nazwę Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnych - Interpol. Kolejnym krokiem reorganizacyjnym było przeniesienie siedziby Sekretariatu Generalnego do Saint Cloud, a następnie, w 1989 do Lyonu, gdzie mieści się do chwili obecnej. Interpol liczy obecnie 187 państw członkowskich i jest największą oraz najbardziej znaną na świecie międzynarodową organizacją policyjną. W 2008 roku jego szeregi zostały powiększone o Państwo Watykan. Organizacja ma wielkie zasługi w dziedzinie zwalczania przestępczości międzynarodowej. Jest istotnym forum współpracy policyjnej państw, zwłaszcza tych, które nie należą do Unii Europejskiej. Struktura Interpolu opiera się na sieci Krajowych Biur Interpolu, których praca jest koordynowana przez Sekretariat Generalny, odpowiedzialny za swoją działalność przed Zgromadzeniem Ogólnym i Komitetem Wykonawczym Interpolu. Wymiana informacji odbywa się w czterech językach roboczych: angielskim, francuskim, hiszpańskim i arabskim. W każdym państwie członkowskim wyznaczony jest organ pełniący rolę Krajowego Biura Interpolu, w celu zapewnienia właściwej współpracy w ramach Organizacji, utrzymujący kontakty z: organami ścigania tego państwa, z komórkami organizacyjnymi innych państw, pełniącymi rolę Krajowego Biura Interpolu oraz z Sekretariatem Generalnym. Praca Krajowych Biur Interpolu powinna odbywać się w oparciu o standardy zatwierdzane przez Zgromadzenie Ogólne. Najistotniejsze spośród tych standardów to, między innymi, konieczność zapewnienia przez KBI dwudziestoczterogodzinnej służby dyżurnych przez cały rok, w celu zapewnienia stałej łączności i swobodnej wymiany informacji we wszystkich językach oficjalnych Interpolu, jak również zapewnienie udzielania odpowiedzi w terminie. Interpol został powołany do walki z przestępczością międzynarodową. Obecnie jego działalność koncentruje się na sześciu priorytetowych obszarach: • zwalczaniu przestępczości narkotykowej i zorganizowanej, • zwalczaniu przestępczości ekonomicznej oraz przestępczości wykorzystującej zaawansowane technologie informatyczne • poszukiwanie zbiegłych przestępców, • zwalczaniu terroryzmu i zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego, • zwalczaniu handlu ludźmi • zwalczaniu korupcji Interpol powołał do życia specjalny wydział ds. poszukiwania zbiegłych przestępców pod nazwą Fugitive Investigative Service, w celu usprawnienia współpracy między krajami członkowskimi. Do jego najistotniejszych zadań należy: • opracowywanie i publikowanie listów gończych, • koordynacja i upowszechnianie najlepszych praktyk i wiedzy specjalistycznej, • koordynacja bieżących dochodzeń. W zakresie zwalczania terroryzmu oraz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego Interpol gromadzi, przechowuje, analizuje i wymienia informacje o osobach i grupach podejrzanych o terroryzm. Organizacja koordynuje również obieg zawiadomień o ewentualnych zagrożeniach ze strony szczególnie niebezpiecznych przestępców, terrorystów itd. W obszarze zwalczania handlu ludźmi Interpol koncentruje swoje wysiłki przede wszystkim na trzech obszarach: • przeciwdziałaniu i zwalczaniu handlowi kobietami w celu seksualnego wykorzystywania, • zwalczaniu przemytu ludzi oraz • zwalczaniu procederu seksualnego wykorzystywania dzieci. Współpraca z Europolem Współpraca z Europolem opiera się na porozumieniu o wzajemnej współpracy z dnia 5 listopada 2001r (“Co-operation agreement between Interpol and Europol”). Celem tego porozumienia jest dalsza współpraca pomiędzy Interpolem i Europolem w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej z zachowaniem kompetencji każdej organizacji. Osiągnięcie tego celu możliwe jest poprzez wymianę informacji operacyjnych, strategicznych oraz technicznych, jak również poprzez rozwój systemu szkoleń oraz wymianę oficerów łącznikowych.

CEPOL Europejska Akademia Policyjna - powstała z myślą o wyższych rangą funkcjonariuszach Policji z całej Europy. Jej zadaniem jest promowanie międzynarodowej współpracy na polu zwalczania przestępczości, a także utrzymywania prawa i porządku oraz bezpieczeństwa publicznego poprzez: • przeprowadzanie szkoleń specjalistycznych; • wymianę wiedzy oraz doświadczenia; • upowszechnianie rezultatów prac naukowo-badawczych; • wymianę przedstawicieli Policji; • opracowywanie wspólnych programów szkolenia; • organizację szkoleń dla funkcjonariuszy policji krajów kandydujących; • organizację szkoleń dot. cywilnych aspektów zarządzania kryzysowego; • prowadzenie elektronicznej bazy danych. CEPOL został utworzony w grudniu 2000 r. i stał się jedną z instytucji wspólnotowych. Siedziba sekretariatu CEPOL mieści się w Bramshill (Wielka Brytania). CEPOL organizuje rocznie około 80 przedsięwzięć szkoleniowych (kursy, seminaria, konferencje), poświęconych zwalczaniu różnych dziedzin przestępczości, ze szczególnym uwzględnieniem terroryzmu, przestępczości transgranicznej oraz zorganizowanej. Organami CEPOL są:Sekretariat kierowany przez Dyrektora oraz Rada Zarządzająca. Z dniem 16 lutego br. stanowisko Dyrektora Sekretariatu CEPOL objął pan Ferenc Banfi (Węgry). Jedynym organem decyzyjnym CEPOL jest Rada Zarządzająca. W posiedzeniach Rady biorą udział przedstawiciele wszystkich państw członkowskich UE, zaś funkcję jej przewodniczącego pełni przedstawiciel państwa sprawującego aktualnie prezydencję (Hiszpania). Posiedzenia Rady odbywają się dwukrotnie w trakcie każdej prezydencji. W sytuacjach wyjątkowych istnieje także możliwość zwołania posiedzenia w trybie nadzwyczajnym. Oprócz Rady w ramach CEPOL funkcjonują również organy wykonawcze, tj. cztery komitety (Komitet Programowy, ds. Budżetu i Administracji, Komitet Strategii oraz Komitet ds. Badań i Szkolenia). W ramach komitetów funkcjonują pomniejsze gremia (grupy i podgrupy robocze). Jako filar międzynarodowej współpracy szkoleniowej Policji państw członkowskich UE CEPOL stanowi platformę współpracy na rzecz implementacji procesu bolońskiego i brugijsko-kopenhaskiego, zmierzających do unifikacji systemów szkolenia. Formą realizacji tej współpracy są m.in. wspólne programy szkolenia (common curricula), opracowywane w ramach CEPOL i poświęcone różnorodnej tematyce, takiej jak np. zwalczanie przestępczości narkotykowej, pranie brudnych pieniędzy, etyka policyjna i zapobiegnie korupcji, itp. Do chwili obecnej opracowano 10 wspólnych programów szkolenia, przy czym Rada Zarządzająca CEPOL zatwierdziła 4 z nich. Obecnie trwają prace mające doprowadzić do ich implementacji do krajowego systemu szkolnictwa policyjnego. Nie bez znaczenia dla roli, jaką CEPOL ogrywa obecnie w międzynarodowej współpracy szkoleniowej w ramach UE, pozostaje współpraca z instytucjami państw trzecich, ze szczególnym uwzględnieniem państw objętych programem ENP, Federacji Rosyjskiej, państw położonych na obszarze Bałkan zachodnich, państw kandydujących (Turcja, Chorwacja, Macedonia) oraz państw stowarzyszonych (Islandia, Norwegia, Szwajcaria), a w dalszej kolejności także Stanów Zjednoczonych, Kanady, Meksyku itd. Formą współpracy międzynarodowej jest również realizacja w ramach CEPOL drugiej edycji programu szkoleniowego dla państw basenu Morza Śródziemnego (POLICE MEDA II). Istotą programu jest organizacja cyklu seminariów, wyjazdów studyjnych, spotkań szefów Policji oraz spotkań z udziałem oficerów łącznikowych. MEPA W dniu 1 lutego 1993 r. w Wiedniu przedstawiciele MSW Austrii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier i Słowenii powołali do życia Środkowoeuropejską Akademię Policyjną. Policję polską reprezentował Dyrektor Biura Kadr i Szkolenia KGP. W późniejszym okresie do Akademii przystąpiły Niemcy oraz Konfederacja Szwajcarska. W dniu 23 maja 2001 r. w Budapeszcie Ministrowie Spraw Wewnętrznych ośmiu państw członkowskich podpisali “Wspólne oświadczenie o współpracy w ramach Środkowoeuropejskiej Akademii Policyjnej”. Cele MEPA Środkowoeuropejska Akademia Policyjna wspiera transgraniczną i międzynarodową współpracę policyjną poprzez: • przekazywanie, rozszerzanie i pogłębienie wiadomości, doświadczeń • oraz doskonalenie zawodowe, które są niezbędne do wykonywania zadań policyjnych; • przekazywanie wiedzy fachowej nt. uwarunkowań prawnych i organizacyjnych, praktycznych możliwości, policyjnych metod i strategii dochodzeniowo-śledczych; • przekazywanie wiedzy o podłożu społecznym, gospodarczym, politycznym, kulturalnym, jak i doświadczeń nt. powiązań szczególnie groźnych zjawisk międzynarodowej przestępczości (głównie przestępczości zorganizowanej, terroryzmu, przestępczości gospodarczej i przestępczości przeciwko ochronie środowiska); • budowanie osobistych, pełnych zaufania kontaktów oraz niwelowanie barier zrozumienia i uprzedzeń. Zadania MEPA: • przygotowanie i realizacja kursów • przygotowanie i realizacja seminariów • organizacja szkoleń praktycznych w jednostkach policyjnych (hospitacje) • organizacja kursów językowych • opracowanie publikacji szkoleniowo - informacyjnych • współpraca z narodowymi i międzynarodowymi placówkami szkoleniowymi, ekspertami, instytucjami, organizacjami, urzędami i innymi ośrodkami • współpraca z Europejską Akademią Policyjną (CEPOL) • wspieranie wszystkich przedsięwzięć zgodnych z celami MEPA Rodzaje przedsięwzięć szkoleniowych MEPA: W ramach MEPA organizowane są 11 – tygodniowe Kursy Główne, realizowane w systemie bloków tematycznych w ośrodkach szkoleniowych państw członkowskich MEPA i w siedzibie Federalnego Urzędu Kryminalnego w Berlinie. Głównym cele Kursów Głównych jest pogłębianie wiedzy na temat współpracy międzynarodowej w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej i ciężkiej, zapoznanie z systemami ścigania karnego oraz organizacją, zadaniami i metodami pracy Policji współpracujących ze sobą państw. Kandydaci na ww. kurs muszą spełniać następujące kryteria: wiek 28 – 45 lat, ukończone studia wyższe cywilne i resortowe, co najmniej 5 – letni staż w policji kryminalnej, dobra znajomość języka niemieckiego. Seminaria fachowe Obejmują problematykę będącą szczególnym zainteresowaniem Policji państw członkowskich tej instytucji. Seminaria dotyczyły bardzo różnych obszarów przestępczości, takich jak np.: • przestępczość nieletnich • przestępczość zorganizowana • zwalczanie przestępczości teleinformatycznej • wzięcie zakładników łącznie z szantażem i napadem rabunkowym oraz uprowadzeniem • identyfikacja ofiar katastrof • obserwacja • przemyt metali kolorowych • korupcja • handel żywym towarem.

Hospitacje Stanowią obok Kursu Głównego ważne uzupełnienie oraz wsparcie międzynarodowej współpracy policyjnej. Odbywają się na płaszczyźnie bilateralnej, na zasadzie wzajemności. Od 2004 r. organizowane są dodatkowe seminaria ad hoc. Celem tych spotkań jest szybka reakcja na poważne problemy występujące w kraju MEPA z określonym obszarem przestępczości zorganizowanej i ciężkiej o charakterze międzynarodowym. Są organizowane w trybie pilnym.

Bibliografia:

1. http://www.twojaeuropa.pl/783/europol-europejski-urzad-policji
2. http://www.szkolnictwo.pl/szukaj,Europejski_Urz%C4%85d_Policji
3. Europejska współpraca policyjna – instytucje i formy, Wydawnictwo Łośgraf, Warszawa, 2011.