Porównaj wiersz Wojciecha Wencla „Łódź na głębinie” z obrazem Rafaela „Madonna Conestabile”. W jaki sposób dzieło malarskie zainspirowało wyobraźnię poety?

Pisarze i poeci tworzą zwykle swoje utwory pod wpływem natchnienia, którego poszukują w wielu różnych dziedzinach. Źródłem inspiracji może stać się niemal wszystko – emocje, własne przeżycia, historia, kultura, a także szeroko pojęta sztuka. Często poeci w swoich wierszach nawiązują do malarstwa, czego przykładem może być utwór Wojciecha Wencla pt. „Łódź na głębinie”. Wojciech Wencel jest współcześnie żyjącym polskim poetą, krytykiem literackim, a także eseistą i felietonistą, publikującym na łamach wielu chętnie czytanych czasopism.

Pisarze i poeci tworzą zwykle swoje utwory pod wpływem natchnienia, którego poszukują w wielu różnych dziedzinach. Źródłem inspiracji może stać się niemal wszystko – emocje, własne przeżycia, historia, kultura, a także szeroko pojęta sztuka. Często poeci w swoich wierszach nawiązują do malarstwa, czego przykładem może być utwór Wojciecha Wencla pt. „Łódź na głębinie”. Wojciech Wencel jest współcześnie żyjącym polskim poetą, krytykiem literackim, a także eseistą i felietonistą, publikującym na łamach wielu chętnie czytanych czasopism. W swoim wspomnianym wcześniej wierszu odwołuje się do obrazu „Madonna Conestabile” pędzla renesansowego malarza Rafaela. Rafael Santi znany jest z bardzo częstych przedstawień Madonny. W centrum obrazu „Madonna Conestabile” widzimy kobietę, trzymającą na rękach małego, nagiego chłopca. Są to oczywiście Matka Boska i Jezus, na co wskazują aureole widoczne przy ich głowach. Harmonijnie ułożone szaty Maryi mają kolor czerwony i niebieski – to właśnie w tych barwach zwykle ukazuje się ją na obrazach. Matka ma delikatne, kobiece rysy twarzy. Sprawia wrażenie zamyślonej, spokojnej, łagodnej i jednocześnie dostojnej. Jedną ręką podtrzymuje Dzieciątko, zaś w drugiej trzyma otwartą niewielkich rozmiarów książeczkę, która – jak przypuszczam – jest modlitewnikiem lub Biblią. Obie postacie na obrazie spoglądają na karty książki z równym skupieniem i zadumą. Emanuje z nich wielki spokój i pogoda ducha. Drugi plan obrazu utrzymany jest w bardziej przygaszonych, stonowanych barwach, co wskazuje na podrzędność wobec wizerunku Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W tle dostrzegamy zwyczajny, realistyczny krajobraz – widzimy wzniesienia, góry, doliny, drzewa, rzeka, po której pływa łódka, niewielki dom, a także kilku ludzi. Cały obraz ma zdecydowanie poważny, patetyczny nastrój. Ilustruje zwykły, ludzki świat, nad którego ładem i porządkiem wraz z Bogiem czuwa dobra i mądra Matka Boska. Wojciech Wencel w wierszu „Łódź na głębinie” podejmuje próbę interpretacji obrazu Rafaela. Główne postacie obrazu poeta określa słowami: „oboje wolni od ziemskich rokoszy czytają brewiarz”. Podkreśla w ten sposób dostojność i świątobliwość Matki Boskiej i Jezusa, a tym samym eksponuje małość ludzi, których zajmują wciąż tylko sprawy powierzchowne. Podmiot liryczny zwraca też uwagę na tło obrazu. Opisuje drzewa i góry, które w stosunku do bezkresnego nieba są bardzo małe – „tak niewielkie że prawie ich nie ma”. Zdaniem podmiotu lirycznego, Bóg przed wiekami ustalił porządek świata, którego reguły określił, stwarzając cierpienie i miłość. Autor odwołuje się w wierszu do idei duńskiego filozofa Sorena Kierkegaarda, prekursora nurtu zwanego egzystencjalizmem, który zakłada, że człowiek, obdarzony wolnością, zmuszony jest do ciągłego, odpowiedzialnego podejmowania decyzji, co wywołuje lęk i poczucie beznadziei istnienia. Według Kierkegaarda „człowiek wobec Boga nigdy nie ma racji”, a świadomość tego obnaża przed nim samym jego słabość i wątłość. To właśnie idea marności istoty ludzkiej wobec Boga wyłania się z wiersza Wojciecha Wencla. Zostało to uwypuklone poprzez skontrastowanie ze sobą porównanych do małej grudki ziemi ludzi wiosłujących w łódce oraz wielkiej wody, po której płyną. Do tej sceny na obrazie odnosi się tytuł wiersza. Inspiracją dla Wojciecha Wencla w obrazie Rafaela był majestat i wielkość Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Dla poety jednak nie ma znaczenia rola Maryi, czuwającej nad naturalnym porządkiem świata zwykłych ludzi. Wencel odkrywa inne przesłanie obrazu. Wyższość Matki Bożej wykorzystuje, aby ukazać małości człowieka i kruchość jego życia.